dr hab. Ireneusz Piekarski

Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Literaturoznawstwa
Katedra Teorii i Antropologii Literatury

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr hab.


Poetyka z elementami teorii literatury - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 – Opanowanie podstaw terminologicznych i teoretycznych z zakresu wersologii i stylistyki
C2 – Opanowanie praktycznej umiejętności analizy wersologicznej i stylistycznej
Wymagania wstępne:
Umiejętność analizy dzieła literackiego. Znajomość problematyki wersologicznej i stylistycznej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W10 posiada wiedzę na temat stylowego zróżnicowania współczesnej polszczyzny (główne stylowe odmiany języka), ma świadomość zróżnicowania zasobu leksykalnego polszczyzny
K_W20 zna tradycję badawczą (praktyka interpretacyjna) konkretnych tekstów
K_W22 zna podstawowe zasady analizy i interpretacji utworu literackiego (opanował podstawowy kanon czynności analitycznych)
K_W23 posiada wiedzę o podstawowych składnikach struktury dzieła literackiego, gatunkach i rodzajach literackich, ich pochodzeniu, przemianach w obrębie tradycji literackiej i znaczeniu estetycznym; rozumie wagę i funkcje poszczególnych elementów dzieła literackiego i ich nacechowanie genologiczne
K_W24 zna zasadniczy zrąb terminologii z zakresu poetyki – metajęzyk wersologii, stylistyki i teorii języka poetyckiego, semantyki literackiej, tematologii, kompozycji oraz genologii
UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 wypracował podstawowe sprawności logiczne: umiejętności jasnego, precyzyjnego i poprawnego formułowania myśli oraz poprawnego uzasadniania wniosków, argumentowania i analizy pojęciowej pod kątem formalnym i strukturalnym
K_U02 ma kompetencje do odbioru różnych przekazów kulturowych
K_U11 potrafi operować wiedzą w odniesieniu do konkretnych dzieł literackich
K_U14 ma umiejętności analityczno-interpretacyjne, tj. (na podstawie tekstów teoretycznych) potrafi dokonać analiz dawnych i współczesnych tekstów literackich (lirycznych, prozatorskich i dramatycznych); potrafi sformułować problematykę badawczą w odniesieniu do poszczególnych zagadnień oraz stosować wiedzę z zakresu poetyki w analizie literackiej; potrafi przywołać właściwe konteksty i wykorzystywać je w interpretacji utworów
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 ma uznanie dla kulturalnej i społecznej wagi studiowanego przedmiotu
K_K01 ma kompetencje do sprawnego i poprawnego wnioskowania oraz rzetelnego uzasadniania argumentowania
K_K03 rozumie i współtworzy kulturę (m.in. literaturę jako jeden z dyskursów kulturowych); harmonijne łączy i praktycznie wykorzystuje wiadomości z edukacji lingwistycznej i kulturowej
K_K04 wyrobił w sobie nawyk rzetelności w pracy; potrafi pracować zespołowo
K_K05 rozumie potrzebę ustawicznego uczenia się i podnoszenia kompetencji zawodowych
K_K06 jest przygotowany do pracy z wykorzystaniem nowych technologii
K_K07 rozumie konieczność ochrony intelektualnej, docenia znaczenie ochrony prawno autorskiej, szanuje prawa podmiotowe twórców i zna konsekwencje ich naruszenia
Metody dydaktyczne:
Praca z tekstami literackimi i literaturoznawczymi, krytyczna analiza literatury i badań na jej temat, dyskusja, praca w grupach
Treści programowe:
Tematologia i kompozycja. Genologia literaturoznawcza
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Obecność na zajęciach, aktywność, zaliczenia krótkich prac ćwiczeniowych oraz klauzurówek semestralnych.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura na stronie Katedry Teorii i Anatropologii Literatury: http://www.kul.pl/poetyka,art_26317.html

Wstęp do literaturoznawstwa - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 – zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu poetyki i teorii literatury, które są niezbędne w procesie analizy tekstu literackiego.
C2 – Wypracowanie u studentów krytycznego spojrzenia na analizowany tekst.
C3 – Zainteresowanie studentów literaturą.
Wymagania wstępne:
W1 – podstawowa umiejętność analizy tekstów literackich.
W2 – znajomość wersologii i stylistyki literaturoznawczej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
EK W1 Student ma podstawową wiedzę na temat literaturoznawstwa jako dziedziny
badawczej oraz o miejscu i znaczeniu literaturoznawstwa w systemie badań nad
literaturą
EK W2 Student zna główne terminy używane w opisie dzieła literackiego na poziomie
podstawowym i potrafi je właściwie zastosować
EK W3 Student posiada podstawową terminologię z zakresu literaturoznawstwa w języku
polskim
EK W4 Student posiada podstawową wiedzę używaną w obrębie literaturoznawstwa, rozumie
jej źródła oraz zastosowanie w pokrewnych dyscyplinach naukowych
EK W5 Student ma znajomość i rozumie główne kierunki w obrębie subdyscyplin
literaturoznawstwa.
EK W6 Student ma podstawowe rozeznanie w problematyce metodologii badań nad literaturą;
jest świadomy dostępności wielorakich teoretycznych podejść w obrębie
literaturoznawstwa.
EK W8 Student ma podstawową wiedzę na temat społeczno-historycznych oraz kulturowych
procesów, które wpływają na ewolucje epok literackich.
UMIEJĘTNOŚCI
EK U1 Student posiada umiejętność samodzielnej lektury tekstów.
EK U2 Podczas zajęć student dokonuje krytycznej analizy tekstów literackich. Student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje nt. utworów i prądów literackich. Student potrafi analizować teksty literackie z zastosowaniem
podstawowych kategorii badawczych z zakresu literaturoznawstwa.
EK U3 Student również potrafi precyzyjnie formułować sądy na temat poznawanych utworów
literackich i weryfikować słuszność twierdzeń innych osób.
EK U5 Umiejętność wpisania zjawiska literackiego w fenomen kultury. Student posiada
umiejętność kojarzenia zjawisk literackich z faktami historycznymi i kulturowymi.
EK U7 Student potrafi opisać i porównać główne metody analizy, interpretacji i
wartościowania dzieła literackiego.
EK U9 Student potrafi formułować własne sądy na temat istniejących interpretacji dzieła
literackiego oraz głównych szkół krytycznych.
EK U11 Student potrafi rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury właściwych dla studiów z
zakresu literaturoznawstwa oraz przeprowadzać ich krytyczną analizę i interpretację z
zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich znaczeń.
EK U12 Student potrafi czytać ze zrozumieniem akademickie teksty literaturoznawcze na
podstawowym poziomie.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
EK K1 Student potrafi określić poziom uzyskanej wiedzy i zakres jej braków oraz docenić
wartość dalszego kształcenia się.
EK K2 Student rozwija swoje zdolności i umiejętność samodzielnej refleksji i analizy. Student
ma świadomość własnej wiedzy na temat literatury oraz rozumie potrzebę ciągłego
dokształcania się.
EK K3 Student zdobywa umiejętność pracy w grupie bez względu na rolę, jaka zostanie
wyznaczona przez prowadzącego zajęcia lub kolegów, współuczestników zajęć. Posiada
umiejętność pracy w zespole. Potrafi formułować cele i zadania we współpracy z
innymi członkami zespołu.
EK K4 Student nabywa umiejętności samokształcenia, a zarazem przekazywania swej wiedzy
innym.
EK K5 Student potrafi organizować działanie innych jak i organizować samemu wydarzenia
naukowe i kulturalne.
Metody dydaktyczne:
Wykład, dyskusja, prezentacja multimedialna, praca w grupach
Treści programowe:
Budowa świata przedstawionego, zagadnienia tematologii:
motyw, wątek, archetyp, temat
czas w dziele literackim,
przestrzeń w dziele literackim,
konstrukcja postaci.
Zagadnienia kompozycji.
Genologia literaturoznawcza:
podmiot liryczny, narrator i narracja;
rodzaje i gatunki literackie.
Krytyka literacka.
Metodologia badań literackich – informacje o kierunkach badawczych i metodach współczesnej humanistyki.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Obecność, aktywność, zaliczenie sprawdzianów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Michał Głowiński, J. Sławiński, A. Okopień-Sławińska, Zarys teorii literatury
Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński
Dorota Korwin-Piotrowska, Poetyka. Przewodnik po świecie tekstów
Jonathan Culler, Teoria literatury
Terry Eagleton, Teoria literatury. Wprowadzenie

Wybrane zagadnienia z teorii literatury - wykład

Cele przedmiotu:
C1 – zapoznać z problematyką teorii interpretacji
C2 – zaprezentować wybrane ważne strategie lekturowe XX i XXI wieku
C3 – umożliwić krytyczną ewaluację dominujących teorii interpretacji
Wymagania wstępne:
Umiejętność krytycznego myślenia, podstawowa wiedza na temat kierunków w badaniach literackich
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W06 zna ogólne zagadnienia teoretycznoliterackie, przekraczające zakres poetyki
K_W08 zna problematykę teoretyczną i metodologiczną głównych kierunków w badaniach literackich, w tym: dekonstrukcjonizm, nowy historycyzm i poetykę kulturową, feminizm, teorię gender, teorię „queer”, postkolonializm i multikulturalizm, ujmowaną w kontekstach: filozoficznym, historycznym, ideologicznym i politycznym
K_W09 opanował główne pojęcia i kategorie poszczególnych dyskursów badawczych oraz zapoznał się z ich operacyjnością wobec tekstów literackich i użytkowych
S3_W01 dysponuje pogłębioną i rozszerzoną wiedzą o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk humanistycznych, którą potrafi rozwijać oraz krytycznie i twórczo wykorzystać
S3_W02 zna na poziomie rozszerzonym terminologię nauk humanistycznych, ma uporządkowaną wiedzę ogólną (terminologia, teorie i metodologia) w zakresie nauki o kulturze.
UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 jest zdolny do oceny głównych zjawisk i tendencji kształtujących współczesną kulturę; umie oceniać prądy intelektualne w studiach kulturowych
K_U05 rozwinął sprawność myślenia teoretycznego
K_U06 ma umiejętności analizy dyskursu naukowego i krytycznego
S3_U01 potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy
S3_U02 posiada pogłębione umiejętności badawcze obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w obrębie nauki o kulturze
S3_U03 umie samodzielnie zdobywać wiedzę i poszerzać swoje umiejętności badawcze, potrafi integrować wiedzę z różnych dyscyplin humanistycznych.
S3_U04 umie przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych tekstów kultury, uwzględniając nowe ujęcia badawcze i stawiając własne hipotezy
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 ma poszanowanie dla obcych kultur, a jednocześnie krytyczną postawę wobec zjawisk godzących w godność osoby oraz w wartości leżące u podstaw cywilizacji łacińskiej
K_K02 wyrobił sobie postawę sumienności, rzetelności, szacunku dla prawdy oraz postawę samokrytycyzmu w pracy twórczej, a także odpowiedzialności za własną pracę i dobro wspólne
S3_K03 samodzielnie i krytycznie dąży do poszerzania własnej wiedzy i umiejętności
Treści programowe:
1. Problematyka interpretacji
2. Lektura psychoanalityczna: Freud i inni
3. Lektura pofreudowska: M. Torok i Nicolas Abraham, E. Rashkin (kryptonimia)
4. Lektura kryptograficzna: J. Shoptaw
5. Lektura formalistyczna i strukturalistyczna: Jakobson i Opacki
6. Close reading i distant reading: I. A. Richards, F. Moretti
7. Lektura mitograficzna: N. Frye
8. Lektura hermeneutyczna: H.-G. Gadamer, P. Ricoeur
9. Lektura kerygmatyczna: M. Maciejewski
10. Lektura poststrukturalistyczna: R. Barthes
11. Lektura dekonstrukcjonistyczna: J. Hillis Miller
12. Lektura anagramatyczna i kabalistyczna: F. de Saussure, W. Panas
13. Czytanie nastrojów: H. U. Gumbrecht
14. Poetyka kulturowa: Greenblatt i inni
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
S. Dąbrowski, Między wiedzą "pustą" a wiedzą dowolną
S. Freud, Sztuki plastyczne i literatura
G. Bychowski, Słowacki i jego dusza
S. Baley, Psychoanaliza jednej pomyłki Słowackiego
N. Abraham, M. Torok, Le verbier de l'Homme aux Loups
E. Rashkin, Family Secrets and the Psychoanalysis of Narrative
E. Rashkin, Unspeakable Secrets and the Psychoanalysis of Culture
J. Shoptaw, Lyric Cryptography
R. Jakobson, W poszukiwaniu istoty języka
I. Opacki, Poetyckie dialogi z kontekstem
I. A. Richards, Practical Criticism
Nowa krytyka. Antologia. Oprac. Z. Łapiński
F. Moretti, Distant Reading
N. Frye, Fables of Identity. Studies in Poetic Mythology
H.-G. Gadamer, Czy poeci umilkną?
P. Ricoeur, The Conflict of Interpretations. Essays on Hermeneutics. Ed. D. Ihde
J. Derrida, Acts of Literature. Ed. D. Attridge
J. Hillis Miller, O literaturze
J. Hillis Miller, Wichrowe Wzgórza. Powtórzenie i "niesamowite"
J. Starobinski, Les mots sous les mots. Les anagrammes de Ferdinand de Saussure
W. Panas, Tajemnica siódmego anioła. Cztery interpretacje
H. U. Gumbrecht. Atmosphere, Mood, Stimmung: On a Hidden Potential of Literature
S. Greenblatt, Poetyka kulturowa. Pisma wybrane. Red. K. Kujawińska-Courtney
I. Piekarski, Strategie lektury podejrzliwej