Ks. prof. dr hab. Stefan Szymik

Wydział Teologii - Instytut Nauk Teologicznych
Katedra Egzegezy Ewangelii i Pism Apostolskich

Stanowisko: Profesor nadzwyczajny posiadający tytuł naukowy


Biblia - istota i rola w kulturze - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie studenta z genezą Pisma Świętego i jego specyfiką jako tekstu o charakterze teandrycznym oraz miejscem i znaczeniem dla chrześcijaństwa;
C2 - ukazanie Pisma Świętego jako wciąż aktualnej odpowiedzi na pytania egzystencjalne i poszukiwania współczesnego człowieka oraz jego uniwersalne znaczenia dla jednostki i społeczności
C3 - ukazanie roli tekstów biblijnych w inspirowaniu wielkich dzieł sztuki i kultury europejskiej
Wymagania wstępne:
W1 - podstawowa wiedza na temat chrześcijaństwa i jego historii oraz Pisma Świętego, jego treści i podziale ksiąg biblijnych;
W2 - ogólna znajomość orędzia biblijnego i gotowość do dyskusji na tematy teologiczno-religijne.
Efekty kształcenia:
WIEDZA:
- student uzyskuje pogłębioną wiedzę na temat Pisma Świętego i jego specyfiki jako tekstu o charakterze teandrycznym (Un_W01, K_W06).
- zapoznaje się z wybranymi przykładami kulturotwórczej roli Biblii poprzez analizę tekstów biblijnych, które w szczególny sposób wpłynęły na kulturę i sztukę (Un_W02, K_W82).
- student zna teksty biblijne, które są fundamentalne dla wiary i moralności chrześcijańskiej (Un_W03, K_W11, K_W35)

UMIEJĘTNOŚCI:
- student potrafi samodzielnie wyszukiwać, analizować i oceniać informacje zawarte w treści ksiąg biblijnych (Un_U01, K_U01).
- student potrafi formułować krytyczne sądy z wykorzystaniem wiedzy teologicznej (Un_U02, K_U94).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
- student otwarty jest na dialog z wyznawcami innych religii na temat Pisma Świętego jako źródła wiary oraz jako inspiracji kultury europejskiej (Un_K01, K_K03, K_K08),
- ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego i religijnego regionu, kraju i Europy (K_K08),
- ma świadomość złożoności ludzkiej rzeczywistości i rozumie potrzebę interdyscyplinarnego podejścia do rozwiązywanych problemów z uwzględnieniem aspektów biblijnych (Un_K02, K_K57, K_K58).
Metody dydaktyczne:
(a) wykład problemowy
(b) wykład konwersatoryjny
(c) wykład z prezentacją multimedialną
Treści programowe:
Nazwy Pisma Świętego,
Natchnienie biblijne,
Zakres i skutki natchnienia biblijnego,
Kanon Pisma Świętego,
Zasady interpretacji Pisma Świętego,
Historia biblijna od Abrahama do Chrystusa,
Jezus Chrystus i jego nauczanie,
Polskie przekłady Biblii,
Biblizmy i toposy biblijne w kulturze europejskiej,
Inspiracje biblijne w sztuce europejskiej,
Biblia w literaturze i malarstwie,
Biblia w muzyce,
Film inspirowany Biblią (Dekalog).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Warunkiem zaliczenia zajęć jest obecność na wykładach (sprawdzana regularnie) oraz zdanie egzaminu ustnego; w uzasadnionych przypadkach, po uzgodnieniu z wykładowcą, możliwa jest inna forma uzyskania oceny i wpisu (praca pisemna, ltp.)
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Biblia a literatura polska. Antologia, wybór i oprac. K. Bukowski, wyd. 3 popr. i uzup., Poznań 2003.
Kudasiewicz J., Teologiczno-praktyczny wstęp do Pisma św. Lublin 1994.
Paciorek A., Wstęp ogólny do Pisma św. (Academica 17), Tarnów 2003.

Literatura uzupełniająca:
Biblia kodem kulturowym Europy, Analecta Biblica Lublinensia 9, red. S. Szymik, Lublin 2013.
Jelonek T., Biblia w kulturze świata, Kraków 2007.
Koziara S., Frazeologia biblijna w języku polskim, Kraków 2001 (wyd. 2, Łask 2009).
Starowiejski M., Tradycje biblijne. Biblia w kulturze europejskiej, Tarnów 2011.
Świderkówna Anna, Biblia a człowiek współczesny, Kraków 2008.

Hermeneutyka biblijna - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie studentów z genezą i istotą Pisma Świętego, jego miejscem i znaczeniem dla chrześcijaństwa;
C2 - naświetlenie kulturotwórczej roli Pisma Świętego w historii i jego uniwersalnego znaczenia dla jednostki i społeczności
C3 - wypracowanie postawy tolerancji w kwestiach religijnych i postawy otwartości na dialog religijny
Wymagania wstępne:
ZAŁOŻENIA:
W1 - podstawowa wiedza na temat chrześcijaństwa i jego historii oraz Pisma Świętego (na poziomie szkoły średniej)
W2 - otwartość i gotowość do dyskusji nad kwestiami religijnymi
W3 - wrażliwość estetyczna na dzieła sztuki i kultury
Efekty kształcenia:
WIEDZA
- uzyskuje pogłębioną wiedzę na temat Pisma Świętego i jego specyfiki oraz literacko-historycznych i teologicznych zasad jego interpretacji (K_W01);
- poznaje wybrane teksty biblijne, ich treść teologiczną i antropologiczną i ma wiedzę o kulturotwórczej roli Biblii w życiu narodów, a zwłaszcza kraju ojczystego (K_W06).

UMIEJĘTNOŚCI
- umie korzystać z metod i narzędzi badawczych właściwych naukom biblijnym i potrafi samodzielne wyszukiwać, analizować i oceniać informacje zawarte w tekstach biblijnych (K_U02, K_U04);
- na podstawie Pisma Świętego umie formułować krytyczne sądy w zależności od potrzeb ogólnych lub własnego programu studiów (K_U03).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie zróżnicowanego dziedzictwa religijnego swego regionu i całego kraju (K_K04)
- rozumie i szanuje poglądy ludzi różnych wyznań i religii, jest otwarty na dialog religijny i ekumenizm i aktywnie uczestniczy w życiu społecznym, kulturalnym i religijnym (K_K06).
Metody dydaktyczne:
(a) wykład tradycyjny,
(b) wykład - konwersatorium,
(c) prezentacja multimedialna,
(d) referat połączony z dyskusją,
(e) praca na tekstach źródłowych.
Treści programowe:
Konwersatorium podejmuje podstawowe zagadnienia z zakresu hermeneutyki biblijnej, z uwzględnieniem wybranych ważnych zagadnień szczegółowych, a nadto pogłębia znajomość kulturotwórczej roli Biblii.
TREŚCI KONWERSATORIUM:
Hermeneutyka biblijna – czym jest?
Natchnienie biblijne i jego skutki
Hermeneutyka biblijna XVIII-XIX w.
Hermeneutyka biblijna XX w. i początek XXI w.
Egzegeza historyczna i teologiczna Pisma Świętego
Polskie przekłady Pisma Świętego
Stworzenia świata i człowieka (Rdz 1-2) na tle starożytnych źródeł litrackich
Człowiek jako imago Dei (Rdz 1-2)
Biblijny obraz Boga (Wj 3)
Dekalog (Wj 20,2-17) ... także dzisiaj?
Jezus Chrystus - Bóg i Człowiek
Biblia kodem kulturowym Europy (1)
Biblia kodem kulturowym Europy (2)
Biblia a Koran, chrześcijaństwo a islam
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Podstawą zaliczenia przedmiotu jest
- obecność i aktywny udział w zajęciach,
- przygotowanie i prowadzenie wybranego konwersatorium,
- zaliczenie w formie ustnej trzech zagadnień dyskutowanych w ramach konwersatoriom.

Istnieje możliwość zaliczenia konwersatorium w formie pisemnej (po uzgodnieniu z Prowadzącym)
- opracowanie wybranego tematu na podstawie podanej literatury (8-10 str. druku sformatowanego).
Prowadzący zastrzega sobie prawo zmiany wymagań w stosunku do studentów nieobecnych na zajęciach.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, wyd. 5, Poznań-Warszawa 1999
lub inny uznany przekład Pisma Świętego.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
Grondin J., Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, Kraków 2007.
Bartnik C., Hermeneutyka personalistyczna, Lublin 1994.
Jeanrond W.G., Hermeneutyka teologiczna, MT 23, Kraków 1999.
Szymik S., Współczesne modele egzegezy biblijnej, Lublin 2013.
Biblia a literatura polska. Antologia, wybór i oprac. K. Bukowski, wyd. 3 popr. i uzup., Poznań 2003.
Starowiejski M., Tradycje biblijne. Biblia w kulturze europejskiej, Tarnów 2011.
Biblia kodem kulturowym Europy, Analecta Biblica Lublinensia 9, red. S. Szymik, Lublin 2013.

Literatura uzupełniająca będzie podawana także sukcesywnie i dostępna w formie plików PDF.

Teologia biblijna - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Wprowadzenie w rozumienie i ujęcia uprawiania teologii biblijnej
C2 - Prezentacja teologii biblijnej na przykładzie całościowo ujętej chrystologii biblijnej
Wymagania wstępne:
W1 - Znajomość ogólnych zasad interpretacji Pisma Świętego
W2 - Umiejętność poruszania się w tradycjach biblijnych Starego i Nowego Testamentu
Efekty kształcenia:
WIEDZA: Student zna treści chrystologiczne obecne w tekstach Starego i Nowego Testamentu. Ma wiedzę na temat duchowości biblijnej jako elementu kształtującego życie chrześcijańskiego TBib_W04; TBib_W13).
UMIEJĘTNOŚCI: Student jest przygotowany do prowadzenia działalności naukowej w dziedzinie teologii biblijnej. Potrafi wykorzystać wiedzę teologiczno-biblijną do zorganizowania posługi w ramach duszpasterstwa biblijnego. Student jest przygotowany do animowania grup biblijnych (TBib_U01; TBib_U06; TBib_U09).
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY): Dostrzega potrzebę stałej formacji biblijnej w kształtowaniu życia chrześcijańskiego swojego i innych osób. Ma poczucie odpowiedzialności za zrozumienie (interpretację) i wykorzystywanie Pisma Świętego w życiu Kościoła (TBib_K01; TBib_K02).
Metody dydaktyczne:
Wykład tradycyjny
Wykład połączony z elementami ćwiczeń polegających na analizie wybranych tekstów biblijnych.
Prezentacje multimedialna.
Dyskusja w oparciu o wybraną literaturę przedmiotu.
Treści programowe:
A. Zapowiedzi mesjańskie Starego Testamentu
1. Terminologia: mesjasz, mesjański
2. Okres podzielonego królestwa
- psalmy królewskie
- przepowiadanie prorockie
3. Okres po niewoli babilońskiej
- cierpiący sługa Jahwe
- pozostałe zapowiedzi mesjańskie
B. Realizacja zapowiedzi mesjańskich w Jezusie z Nazaretu
4. Nadejście królestwa Bożego
5. Cuda jako znaki królestwa Bożego
6. Syn Człowieczy
7. Jezus z Nazaretu wobec swojej śmierci
C. Jezus jako Mesjasz i Syn Boży
8. Podstawowe tytuły chrystologiczne okresu apostolskiego
- Mesjasz
- Syn Boży
- Pan
- pozostałe
9. Jezus Chrystus prawdziwie Bogiem i Człowiekiem
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena bdb
- Student opanował w stopniu bardzo dobrym materiał stanowiący podstawę egzaminu;
- jest w stanie podjąć rzeczową dyskusję na tematy omawiane na wykładach;
- potrafi krytycznie ocenić literaturę przedmiotu.
Ocena db
- Student opanował w stopniu dobrym materiał stanowiący podstawę egzaminu;
- zapoznał się z literaturą przedmiotu, jest w stanie krytycznie ją ocenić;
- potrafi zabrać głos w dyskusji.
Ocena dst
- Student opanował w stopniu dostatecznym materiał stanowiący podstawę egzaminu;
- zaznajomił się jedynie z częścią tekstów biblijnych będących podstawą wykładu;
- potrafi omówić podstawowe zagadnienia dotyczące chrystologii biblijnej.
Ocena ndst
- Student nie opanował materiału stanowiącego podstawę egzaminu;
- nie zapoznał się z literaturą przedmiotu;
- nie wykazał aktywności na zajęciach i/lub opuszczał zajęcia.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Gołębiewski M., Idee mesjańskie w Psalmach. Włocławek 1996.
Synowiec J., Oto Twój Król przychodzi. Mesjasz w pismach Starego Testamentu, Kraków 1992.
Gnilka J., Jezus z Nazaretu. Orędzie i dzieje, Kraków 1997.
Ratzinger J. – Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu. Cz. I: Od chrztu w Jordanie do przemienienia, Kraków 2007;
Ratzinger J. – Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu. Cz. II. Od wjazdu do Jerozolimy do zmartwychwstania, Kielce 2011.
Paciorek A., Jezus z Nazaretu. Czasy i wydarzenia, Częstochowa 2015.
Literatura uzupełniająca:
Mesjasz w biblijnej historii zbawienia, red. S. Łach, M. Filipiak, Lublin 1974.
Wodecki B., Gradacja idei mesjańskiej w Biblii, w: Studium Scripturae anima theologiae, red. J. Chmiel, T. Matras, Kraków 1990, s. 356-367.
Tomczak R., Rozwój idei mesjańskiej w Starym Testamencie, Studia Paradyskie 3 (1993), s. 159-176.
Langkammer H., Hymny chrystologiczne Nowego Testamentu. Najstarszy obraz Chrystusa (Attende lectioni VI), Katowice 1976.
Langkammer H., Teologia Nowego Testamentu, t. 1-2, Wrocław 1984-85.
Jankowski A., Dopowiedzenia chrystologii biblijnej, Poznań 1987.
Kulisz J., Jezus w świetle historii, Warszawa 1989.
Jasiński A.S., Jezus jest Panem. Kyriologia Nowego Testamentu, Wrocław 1996.
Teologia Nowego Testamentu (Bibliotheca Biblica), t. 1-3, red. M. Rosik, Wrocław 2008.

Wstęp ogólny do Pisma świętego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - ukazanie istoty i wyjątkowości Pisma Świętego, stąd omawia się zagadnienie natchnienia biblijnego i jego skutków, jak prawda i świętość Pisma, oraz znaczenie tej prawdy dla interpretacji ksiąg świętych i życia Kościoła. Odrębna kwestia to ukazanie wyjątkowości Pisma Świętego na tle starożytnej literatury pozabiblijnej (apokryfy i literatura z Qumran);
C2 - przedstawienie podstawowej wiedzy historycznej na temat powstania i dziejów Pisma Świętego (osobno Stary i Nowy Testament), genezy i formowania się kanonu biblijnego, jego układu żydowskiego i chrześcijańskiego oraz najważniejszych przekładów starożytnych (targumy, LXX, VL i Vg) i nowożytnych, zwłaszcza przekładów polskich Pisma Świętego;
C3 - wprowadzenie w naukowe metody badania tekstu biblijnego, przede wszystkim w zasady katolickiej interpretacji tekstów natchnionych oraz przedstawienie głównych dokumentów i wypowiedzi Kościoła na temat Pisma Świętego, z szczególnym uwzględnieniem czasów najnowszych.
Wymagania wstępne:
W1 - umiejętność posługiwania się tekstem Pisma Świętego: znajomość ksiąg świętych i biegłość w wyszukiwaniu potrzebnych miejsc czy perykop;
W2 - ogólna znajomość treści Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu, przede wszystkim historii biblijnej w jej najważniejszych etapach i okresach historio-zbawczych.

Efekty kształcenia:
WIEDZA
- ma wiedzę o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk biblijnych, którą może pogłębiać i twórczo rozwijać, stosując w przyszłej działalności zawodowej i życiu osobistym (T_W01)
- ma podstawową, uporządkowaną i umożliwiającą dalszą specjalizację wiedzę z zakresu Pisma Świętego i nauk biblijnych (T_W05)

UMIEJĘTNOŚCI
- posiada podstawowe umiejętności badawcze w zakresie dyscyplin pomocniczych nauk biblijnych (T_U03);
- potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych poglądów dotyczących Pisma Świętego, jego roli w historii Kościoła oraz jego znaczenia, oddziaływania i miejsca w procesach historyczno-kulturowych (T_U08).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- ma świadomość złożoności historii i teraźniejszości Kościoła wynikająca z interpretacji Pisma Świętego (T_K05);
- interesuje się badaniami i dokonaniami szkół biblijnych i czynnie się włącza w aktualne wydarzenia biblijne i kościelne (T_K08).
Metody dydaktyczne:
(a) wykład tradycyjny, z możliwością wykładu konwersatoryjnego
(b) prezentacje multimedialne i innego rodzaju, związane z Pismem Świętym: wydania krytyczne, przekłady starożytne
(c) prezentacja programów biblijnych i stron internetowych o tematyce biblijnej
(c) konwersatoria tematyczne
Treści programowe:
Wstęp do Pisma Świętego obejmuje podstawowe kwestie związane z istotą Pisma św., jego genezą, dziejami i interpretacją. Obok kwestii natchnienia biblijnego i skutków (prawda i świętość Biblii) oraz historii formowania się kanonu ksiąg świętych, żydowskiego i chrześcijańskiego, ukazane są dzieje tekstu biblijnego i jego przekłady, starożytne aramejskie, greckie i łacińskie, oraz nowożytne (główne języki europejskie), z uwzględnieniem współczesnych przekładów polskich. Całość wykładu dopełnia przedstawienie zasad interpretacji Pisma św. (hermeneutyka biblijna) i omówienie najważniejszych dokumentów Kościoła katolickiego poświęconych Biblii.

WIADOMOŚCI WSTĘPNE

NATCHNIENIE BIBLIJNE
- Pismo św. o natchnieniu
- Rozwój nauki o natchnieniu
- Systematyczny wykład nauki o natchnieniu
- Zakres i skutki natchnienia

KANON KSIĄG ŚWIĘTYCH
- Księgi kanoniczne ST i NT
- Historia kanonu biblijnego
- Uzupełnienie: apokryfy i pisma qumrańskie

DZIEJE TEKSTU BIBLIJNEGO
- Dzieje tekstu ST
- Dzieje tekstu greckiego NT

STAROŻYTNE PRZEKŁADY BIBLII
- Przekłady aramejskie
- Przekłady greckie
- Przekłady łacińskie

PRZEKŁADY NA JĘZYKI NARODOWE
- Polskie przekłady Biblii

HERMENEUTYKA BIBLIJNA
- Historia egzegezy biblijnej
- Egzegeza historyczno-krytyczna i teologiczna
- Metody literackie i inne podejścia do interpretacji Biblii

NAJNOWSZE DOKUMENTY KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO
- Dei Verbum (1965)
- dokumenty PKB (1993, 2001, 2008, 2014)
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
kurs A (specjalizacja kapłańska): końcowy egzamin ustny.
kurs B: zaliczenie na ocenę; warunkiem jest zaliczenie w semestrze dwóch egzaminów cząstkowych w formie pisemnej lub ustnej oraz kolokwium końcowe.

Egzamin cząstkowy w formie pisemnej ma postać testu, w którym podaje się prawidłowe odpowiedzi ogólne lub szczegółowe - odpowiednio punktowane; warunkiem zaliczenia jest uzyskanie 60% możliwych punktów, zaś o dalszych ocenach decyduje odpowiednio całkowita suma uzyskanych punktów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:

Wstęp ogólny do Pisma św., red. J. Szlaga, Poznań 1986.
Paciorek A., Wstęp ogólny do Pisma św., wyd. 2, Tarnów 1999.
Kudasiewicz J., Teologiczno-praktyczny wstęp do Pisma św. Oprac. B. Szier-Kramarek, K. Mielcarek Lublin 1994, 1997.

Literatura uzupełniająca:

Bednarz M., Łabuda P., Poznając Biblię. Historia zbawienia. Wstęp ogólny do Pisma Świętego (wykłady radiowe), Tarnów 2009.
Bednarz M., Wprowadzenie do lektury Pisma Świętego (Academica 12), Tarnów 1994.
Hanelt T., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrótowy podręcznik dla studentów teologii, wyd. 3, Gniezno 2009.
Harrington W.J., Klucz do Biblii, wyd. 7, Warszawa 2012.
Jasiński A.S., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrypt dla studentów, Opole 1990.
Mazur Z., Introdukcja biblijna (Wstęp do Biblii), Giżycko - Ełk 2000.
Pietkiewicz R., Gdy otwierasz Biblię. Podręcznik, Wrocław 1995.
Salas A., Biblia dziś. Tematy wprowadzające, Częstochowa 1996.
Wojciechowski M., Czym jest Biblia? Wprowadzenie do Pisma Świętego, Częstochowa 2010 (O Biblii w Skrócie).
Wstęp ogólny do Biblii, Series religiologica Pomeraniae 2, red. P. Walewski, Rumia 2011.
Żychlińska B.K., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrótowy podręcznik dla studentów teologii, Warszawa 2002.

Wstęp ogólny do Pisma Świętego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - ukazanie istoty i wyjątkowości Pisma Świętego, stąd omawia się zagadnienie natchnienia biblijnego i jego skutków, jak prawda i świętość Pisma, oraz znaczenie tej prawdy dla interpretacji ksiąg świętych i życia Kościoła. Odrębna kwestia to ukazanie wyjątkowości Pisma Świętego na tle starożytnej literatury pozabiblijnej (apokryfy i literatura z Qumran);
C2 - przedstawienie podstawowej wiedzy historycznej na temat powstania i dziejów Pisma Świętego (osobno Stary i Nowy Testament), genezy i formowania się kanonu biblijnego, jego układu żydowskiego i chrześcijańskiego oraz najważniejszych przekładów starożytnych (targumy, LXX, VL i Vg) i nowożytnych, zwłaszcza przekładów polskich Pisma Świętego;
C3 - wprowadzenie w naukowe metody badania tekstu biblijnego, przede wszystkim w zasady katolickiej interpretacji tekstów natchnionych oraz przedstawienie głównych dokumentów i wypowiedzi Kościoła na temat Pisma Świętego, z szczególnym uwzględnieniem czasów najnowszych.
Wymagania wstępne:
W1 - umiejętność posługiwania się tekstem Pisma Świętego: znajomość ksiąg świętych i biegłość w wyszukiwaniu potrzebnych miejsc czy perykop;
W2 - ogólna znajomość treści Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu, przede wszystkim historii biblijnej w jej najważniejszych etapach i okresach historio-zbawczych.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
- ma wiedzę o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk biblijnych, którą może pogłębiać i twórczo rozwijać, stosując w przyszłej działalności zawodowej i życiu osobistym (T_W01)
- ma podstawową, uporządkowaną i umożliwiającą dalszą specjalizację wiedzę z zakresu Pisma Świętego i nauk biblijnych (T_W05)

UMIEJĘTNOŚCI
- posiada podstawowe umiejętności badawcze w zakresie dyscyplin pomocniczych nauk biblijnych (T_U03);
- potrafi przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych poglądów dotyczących Pisma Świętego, jego roli w historii Kościoła oraz jego znaczenia, oddziaływania i miejsca w procesach historyczno-kulturowych (T_U08).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
- ma świadomość złożoności historii i teraźniejszości Kościoła wynikająca z interpretacji Pisma Świętego (T_K05);
- interesuje się badaniami i dokonaniami szkół biblijnych i czynnie się włącza w aktualne wydarzenia biblijne i kościelne (T_K08).
Metody dydaktyczne:
(a) wykład tradycyjny, z możliwością wykładu konwersatoryjnego
(b) prezentacje multimedialne i innego rodzaju, związane z Pismem Świętym: wydania krytyczne, przekłady starożytne
(c) prezentacja programów biblijnych i stron internetowych o tematyce biblijnej
(c) konwersatoria tematyczne
Treści programowe:
Wstęp do Pisma Świętego obejmuje podstawowe kwestie związane z istotą Pisma św., jego genezą, dziejami i interpretacją. Obok kwestii natchnienia biblijnego i skutków (prawda i świętość Biblii) oraz historii formowania się kanonu ksiąg świętych, żydowskiego i chrześcijańskiego, ukazane są dzieje tekstu biblijnego i jego przekłady, starożytne aramejskie, greckie i łacińskie, oraz nowożytne (główne języki europejskie), z uwzględnieniem współczesnych przekładów polskich. Całość wykładu dopełnia przedstawienie zasad interpretacji Pisma św. (hermeneutyka biblijna) i omówienie najważniejszych dokumentów Kościoła katolickiego poświęconych Biblii.

WIADOMOŚCI WSTĘPNE

NATCHNIENIE BIBLIJNE
- Pismo św. o natchnieniu
- Rozwój nauki o natchnieniu
- Systematyczny wykład nauki o natchnieniu
- Zakres i skutki natchnienia

KANON KSIĄG ŚWIĘTYCH
- Księgi kanoniczne ST i NT
- Historia kanonu biblijnego
- Uzupełnienie: apokryfy i pisma qumrańskie

DZIEJE TEKSTU BIBLIJNEGO
- Dzieje tekstu ST
- Dzieje tekstu NT

STAROŻYTNE PRZEKŁADY BIBLII
- Przekłady aramejskie
- Przekłady greckie
- Przekłady łacińskie

PRZEKŁADY NA JĘZYKI NARODOWE
- Polskie przekłady Biblii

HERMENEUTYKA BIBLIJNA
- Historia egzegezy biblijnej
- Egzegeza historyczno-krytyczna i teologiczna
- Metody literackie i inne podejścia do interpretacji Biblii

NAJNOWSZE DOKUMENTY KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO
- Dei Verbum (1965)
- dokumenty PKB (1993, 2001, 2008, 2014)
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
kurs A (specjalizacja kapłańska): końcowy egzamin ustny.
kurs B: zaliczenie na ocenę; warunkiem jest zaliczenie w semestrze dwóch egzaminów cząstkowych w formie pisemnej lub ustnej oraz kolokwium końcowe.

Egzamin cząstkowy w formie pisemnej ma postać testu, w którym podaje się prawidłowe odpowiedzi ogólne lub szczegółowe - odpowiednio punktowane; warunkiem zaliczenia jest uzyskanie 60% możliwych punktów, zaś o dalszych ocenach odpowiednio całkowita suma uzyskanych punktów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Wstęp ogólny do Pisma św., red. J. Szlaga, Poznań 1986.
Paciorek A., Wstęp ogólny do Pisma św., wyd. 2, Tarnów 1999.
Kudasiewicz J., Teologiczno-praktyczny wstęp do Pisma św. Oprac. B. Szier-Kramarek, K. Mielcarek Lublin 1994, 1997.

Literatura uzupełniająca:
Bednarz M., Łabuda P., Poznając Biblię. Historia zbawienia. Wstęp ogólny do Pisma Świętego (wykłady radiowe), Tarnów 2009.
Bednarz M., Wprowadzenie do lektury Pisma Świętego (Academica 12), Tarnów 1994.
Hanelt T., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrótowy podręcznik dla studentów teologii, wyd. 3, Gniezno 2009.
Harrington W.J., Klucz do Biblii, wyd. 7, Warszawa 2012.
Jasiński A.S., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrypt dla studentów, Opole 1990.
Mazur Z., Introdukcja biblijna (Wstęp do Biblii), Giżycko - Ełk 2000.
Pietkiewicz R., Gdy otwierasz Biblię. Podręcznik, Wrocław 1995.
Salas A., Biblia dziś. Tematy wprowadzające, Częstochowa 1996.
Wojciechowski M., Czym jest Biblia? Wprowadzenie do Pisma Świętego, Częstochowa 2010 (O Biblii w Skrócie).
Wstęp ogólny do Biblii, Series religiologica Pomeraniae 2, red. P. Walewski, Rumia 2011.
Żychlińska B.K., Wstęp ogólny do Pisma Świętego. Skrótowy podręcznik dla studentów teologii, Warszawa 2002.