Jacek Goleń

Ks. dr hab. Jacek Goleń (prof. KUL)

Wydział Teologii - Instytut Nauk Teologicznych
Katedra Duszpasterstwa Rodzin

Stanowisko: Profesor nadzwyczajny posiadający stopień naukowy dr lub dr hab.


Duszpasterstwo rodzin - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 Zapoznanie studenta z podstawowymi metodami badawczymi w dziedzinie duszpasterstwa rodzin.
C2 Wprowadzenie studenta w samodzielne poszukiwania badawcze, pozyskiwanie i segregowanie źródeł zastanych oraz wytwarzanych, samodzielne analizowanie i systematyzowanie zgromadzonych źródeł.
C3 Wdrożenie studenta w metody pisarstwa naukowego, zdobywanie narzędzi badawczych i umiejętności naukowo-praktycznych koniecznych do napisania rozprawy doktorskiej, recenzji publikacji naukowej, artykułu naukowego, referatu itp.
Wymagania wstępne:
W1 - Ukończenie studiów magisterskich w zakresie teologii;
W2 - Zainteresowanie zagadnieniami metodologicznymi pomocnymi w pracy naukowej w zakresie teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Student wyjaśnia metodologiczne zasady prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin oraz opisuje jego modele i sposoby - DR_15
Student wskazuje interdyscyplinarny wymiar prowadzenia badań z duszpasterstwa rodzin - DR_W20
Student tłumaczy kulturowe uwarunkowania prowadzenia badań z duszpasterstwa rodzin - DR_21

UMIEJĘTNOŚCI
Student projektuje badania teologiczno-pastoralne w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych - DR_U03
Student potrafi tworzyć oparte na Biblii, nauczaniu Kościoła i badaniach nauk społecznych teksty naukowe oraz wypracowywać modele i programy działania duszpasterstwa rodzin - DR_U04

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student jest krytyczny wobec własnych osiągnięć naukowo-badawczych, zachowuje krytycyzm w wyrażaniu opinii na temat dorobku naukowego innych autorów oraz aktywnie dąży do wzrostu efektywności swoich działań - DR_K01
Student wykazuje kreatywność w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną - DR_K12
Student przestrzega zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów i uczestników badań – DR_K13
Student w przygotowaniu publikacji zachowuje się zgodnie zasadami etyki badań naukowych, zwłaszcza respektując zasady ochrony własności intelektualnej – DR_K14
Metody dydaktyczne:
Podczas zajęć stosowana jest metoda wykładu oraz referatów tematycznych z wykorzystaniem pomocy multimedialnych, metoda dyskusji, pracy zespołowej, prezentacji wyników badań własnych oraz obiektywizacji i oceny dokonań badawczych
Treści programowe:
Pojęcie i podział teologii
Pojęcie nauki. Kryteria naukowości publikacji
Zasady pisarstwa naukowego. Kształcenie umiejętności pisania tekstów naukowych
Problem i temat rozprawy doktorskiej
Struktura rozprawy
Plan rozprawy i etapy jego konstruowania
Konstrukcja poszczególnych części rozprawy
Kwerenda bibliograficzna
Cytowanie. Rodzaje przypisów i reguły stosowania
Wypracowywanie koncepcji rozpraw naukowych i ich podziałów
Prezentacja i dyskusja nad fragmentami prac doktorskich powstających na seminarium
Zasady przygotowania publikacji naukowych (artykuł, recenzja, sprawozdanie, referat, prace dyplomowe)
Omawianie przygotowywanych na seminarium prac naukowych
Przygotowanie koncepcji i wymogi organizacji konferencji naukowej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:
(W) student nie orientuje się w aktualnym stanie wiedzy z duszpasterstwa rodzin i nie zna metodologicznych zasad uprawiania tej dyscypliny
(U) student nie posiada umiejętności tworzenia tekstów naukowych, programów i pomocy duszpasterskich z zakresu duszpasterstwa rodzin opartych na nauczaniu Kościoła oraz badaniach nauk humanistycznych
(K) student nie wykazuje postępów w postaci własnych osiągnięć naukowo-badawczych i nie dąży do wzrostu efektywności swoich badań naukowych oraz nie potrafi kierować ich przebiegiem; nie bierze udziału w dyskusji publicznej poprzez udział w dyskusji publicznej, nie posiada publikacji

Ocena dostateczna:
(W) student słabo orientuje się w aktualnym stanie wiedzy z duszpasterstwa rodzin i zna niektóre zasady metodologiczne uprawiania tej dyscypliny
(U) student w małym stopniu potrafi tworzyć teksty naukowe oraz programy i pomoce duszpasterskie z zakresu duszpasterstwa rodzin oparte na Biblii, nauczaniu Kościoła oraz badaniach nauk humanistycznych
(K) student wykazuje niewielkie postępy w postaci własnych osiągnięć naukowo-badawczych, ale dąży do wzrostu efektywności swoich badań naukowych i podejmuje próby i wysiłek kierowania ich przebiegiem

Ocena dobra:
(W) student orientuje się w aktualnym stanie wiedzy z duszpasterstwa rodzin i zna większość metodologicznych zasad uprawiania tej dyscypliny
(U) student posiada umiejętność tworzenia tekstów naukowych, programów i pomocy duszpasterskich z zakresu duszpasterstwa rodzin opartych na nauczaniu Kościoła oraz badaniach nauk humanistycznych, jednak wykazuje zachowawczą postawę w ich tworzeniu
(K) student wykazuje postępy w postaci własnych osiągnięć naukowo-badawczych i dąży do wzrostu efektywności swoich badań naukowych oraz potrafi w pewnych obszarach kierować ich przebiegiem; przejawia jednak niewielkie postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz w niewielkim zakresie podejmuje się udziału w dyskusji publicznej i mało publikuje

Ocena bardzo dobra:
(W) student bardzo dobrze orientuje się w aktualnym stanie wiedzy z duszpasterstwa rodzin i zna dobrze metodologiczne zasady uprawiania tej dyscypliny
(U) student posiada zaawansowaną umiejętność tworzenia tekstów naukowych, programów i pomocy duszpasterskich z zakresu duszpasterstwa rodzin opartych na nauczaniu Kościoła oraz badaniach nauk humanistycznych; wyrazem tego są postępy naukowe, publikacje, udział w sympozjach i dyskusjach naukowych
(K) student wykazuje się znaczącymi osiągnięciami naukowo-badawczymi i systematycznym dążeniem do wzrostu efektywności swoich badań naukowych oraz potrafi kierować ich przebiegiem; kompetencje te potwierdza poprzez aktywny udział w konferencjach naukowych, publikacje oraz znaczące postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
R. Kamiński. Metodyka przygotowania prac promocyjnych z teologii praktycznej. Siedlce 2017.
B. J. Lonergan. Metoda w teologii. Warszawa 1976.
J. Majka. Metodologia nauk teologicznych. Wrocław 1995.
W. Przyczyna (red.). Metodologia teologii praktycznej. Kraków 2011.
R. Kamiński. Duszpasterstwo rodzin jako refleksja naukowa. W: Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność pastoralna. Red. R. Kamiński, G. Pyźlak, J. Goleń. Lublin 2013 s. 23-45.
G. Gambarelii, Z. Łucki. Jak przygotować pracę dyplomową lub doktorską. Kraków 2001.

Literatura uzupełniająca:

R. Kamiński (red.). Teologia pastoralna. T. 1. Lublin 2000 s. 15-57.
A. Krajewska. Statystyka dla pedagogów. Wybrane zagadnienia. Białystok 2001.
M. Plopa. Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań. Kraków 2005.
Z Tyszka (red.). Metodologiczne problemy badań nad rodziną. Poznań 1980.
H. Seweryniak. Metodyka uczenia się i pisania prac dyplomowych. Płock 2000.

Dydaktyka duszpasterstwa rodzin - wykład

Cele przedmiotu:
C1 Zapoznanie studenta z metodami dydaktycznymi duszpasterstwa rodzin
C2 Wprowadzenie studenta w samodzielne prowadzenie zajęć dydaktycznych na poziomie formacji seminaryjnej, stałej formacji prezbiterów oraz przygotowania świeckich pracowników duszpasterstwa rodzin
Wymagania wstępne:
W1 - Ukończenie studiów magisterskich w zakresie teologii oraz kompetencje specjalistyczne na poziomie licencjatu kanonicznego;
W2 - Zainteresowanie zagadnieniami dydaktycznymi w zakresie duszpasterstwa rodzin
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Student wyjaśnia założenia dydaktyczne duszpasterstwa rodzin używając fachowej terminologii - DR_W01
Student opisuje cele i metody dydaktyczne przekazywania wiedzy o podstawach, strukturach i zadaniach duszpasterstwa rodzin - DR_W04

UMIEJĘTNOŚCI
Student przygotowuje i prowadzi zajęcia dydaktyczne w dziedzinie duszpasterstwa rodzin - DR_U06
Student przygotowuje programy formacji pracowników duszpasterstwa rodzin - DR_U08
Student przygotowuje programy kształcenia alumnów i duszpasterzy w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem nowych metod kształcenia oraz nowych pomocy - DR_U21
Student opracowuje program kształcenia świeckich pracowników duszpasterstwa rodzin w diecezji z wykorzystaniem nowych metod kształcenia oraz nowych pomocy - DR_U22

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student organizuje i prowadzi kształcenie w zakresie duszpasterstwa rodzin oraz formację apostolską – DR_K05, DR_K08
Student jest zorientowany na troskę o integralny rozwój innych członków społeczności, dotyczący szczególnie duszpasterstwa rodzin – DR_K10
Metody dydaktyczne:
wykład z prezentacją multimedialną, wykład konwersatoryjny
Treści programowe:
Wprowadzenie
1. Dydaktyka teologii praktycznej
2. Wskazania dydaktyczne dla formacji (nauczania) do duszpasterstwa rodzin w seminarium duchownym
3. Wybrane wskazania dydaktyczne dla formacji stałej kapłanów do duszpasterstwa rodzin
4. Wskazania dydaktyczne dla kształcenia pracowników duszpasterstwa rodzin
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:
(W) student nie umie wyjaśniać założeń dydaktycznych duszpasterstwa rodzin posługując się fachową terminologią oraz nie potrafi opisać celów i metod dydaktycznych przekazywania wiedzy o podstawach, strukturach i zadaniach duszpasterstwa rodzin
(U) student nie potrafi przygotowywać i prowadzić zajęć dydaktycznych z duszpasterstwa rodzin; nie umie przygotować programów formacji pracowników duszpasterstwa rodzin, w tym alumnów, duszpasterzy oraz osób świeckich
(K) student nie wykazuje kompetencji potrzebnych do organizacji i prowadzenia kształcenia oraz formacji apostolskiej w zakresie duszpasterstwa rodzin; nie jest zorientowany na troskę o rozwój innych członków społeczności w zakresie duszpasterstwa rodzin
Ocena dostateczna:
(W) student słabo umie wyjaśniać założenia dydaktyczne duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem fachowej terminologii; słabo umie opisywać cele i metody dydaktyczne przekazywania wiedzy o podstawach, strukturach i zadaniach duszpasterstwa rodzin
(U) student w małym stopniu potrafi przygotowywać i prowadzić zajęć dydaktyczne z duszpasterstwa rodzin oraz przygotować programy formacji pracowników duszpasterstwa rodzin, w tym alumnów, duszpasterzy i osób świeckich
(K) student wykazuje niewielką kreatywność i kompetencje w zakresie organizacji i prowadzenia kształcenia oraz formacji apostolskiej duszpasterstwa rodzin; w niewielkim stopniu jest zorientowany na troskę o rozwój innych członków społeczności w zakresie duszpasterstwa rodzin

Ocena dobra:

(W) student umie w znacznym stopniu wyjaśniać założenia dydaktyczne duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem fachowej terminologii; umie zadowalająco, choć z pewnymi brakami, opisywać cele i metody dydaktyczne przekazywania wiedzy o podstawach, strukturach i zadaniach duszpasterstwa rodzin
(U) student w znacznym stopniu potrafi przygotowywać i prowadzić zajęcia dydaktyczne z duszpasterstwa rodzin oraz przygotowywać programy formacji pracowników duszpasterstwa rodzin, w tym alumnów, duszpasterzy i osób świeckich
(K) student wykazuje znaczną kreatywność i kompetencje w zakresie organizacji i prowadzenia kształcenia oraz formacji apostolskiej duszpasterstwa rodzin; jest zorientowany na troskę o rozwój innych członków społeczności w zakresie duszpasterstwa rodzin

Ocena bardzo dobra:
(W) student bardzo dobrze wyjaśnia założenia dydaktyczne duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem fachowej terminologii; bardzo dobrze umie opisywać cele i metody dydaktyczne przekazywania wiedzy o podstawach, strukturach i zadaniach duszpasterstwa rodzin
(U) student potrafi samodzielnie i w pełni zadowalająco przygotowywać i prowadzić zajęcia dydaktyczne z duszpasterstwa rodzin oraz przygotowywać programy formacji pracowników duszpasterstwa rodzin, w tym alumnów, duszpasterzy i osób świeckich
(K) student wykazuje w pełni zadowalającą kreatywność i kompetencje w zakresie organizacji i prowadzenia kształcenia oraz formacji apostolskiej duszpasterstwa rodzin; jest zdecydowanie zorientowany na troskę o rozwój innych członków społeczności w zakresie duszpasterstwa rodzin
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:

- Kupisiewicz Cz., Dydaktyka. Podręcznik akademicki, Kraków 2012.
- Okoń W., Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa 1984.
- Kongregacja Wychowania Katolickiego, Wskazania na temat formacji seminarzystów odnośnie do problemów związanych z małżeństwem i rodziną (19.03.1995), w: Posoborowe dokumenty Kościoła katolickiego o małżeństwie i rodzinie, t. 2, red. K. Lubowicki, Wyd. M, Kraków 1999, s. 127-149.
- Goleń J., Formacja alumnów do duszpasterstwa rodzin, w: Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność pastoralna, red. R. Kamiński, G. Pyźlak, J. Goleń, Lublin 2013, s. 761-771.
- Góralski W., Dyrektywy Kongregacji Wychowania Katolickiego z 19 III 1995 r. w sprawie formacji kandydatów do kapłaństwa w zakresie problematyki małżeństwa i rodziny, „Studia Płockie” 26/1998, s. 91-105.
- Polak M., Ongoing Formation in Family Ministry for Priests, in: Catholic Family Ministry. The Scientific Reflection and the Practical Ministry of the Church, Lublin 2018. p. 641-651.
- Pyźlak G., Formacja świeckich pracowników duszpasterstwa rodzin. Studium z duszpasterstwa rodzin…, Lublin 2014 (fragm.).
- Szpet J., Dydaktyka katechezy, Poznań 1999.

Literatura uzupełniająca:
- Napiórkowski S.C., Jak uprawiać teologię, Wrocław 1994.
- Seweryniak H., Dydaktyka teologii systematycznej w seminarium duchownym, „Collectanea Theologica” 68/4, 83-103.
- Zasady formacji kapłańskiej w Polsce, Częstochowa 1999.
- Calhann J., Hopkins, Przykłady modeli uczenia się i nauczania, Warszawa 1999.
- Kruszewski K., Kształcenie w szkole wyższej. Podręcznik umiejętności dydaktycznych, Warszawa 1988.

Metody badań z duszpasterstwa rodzin - wykład

Cele przedmiotu:
C1 Zapoznanie studenta z metodami badawczymi stosowanymi w teologii pastoralnej i duszpasterstwie rodzin
C2 Wprowadzenie studenta w samodzielne prowadzenie badań naukowych z duszpasterstwa rodzin, obejmujące badania źródeł zastanych oraz wytwarzanie źródeł poprzez prowadzenie badań empirycznych
Wymagania wstępne:
W1 - Ukończenie studiów magisterskich w zakresie teologii;
W2 - Zainteresowanie zagadnieniami metodologicznymi pracy naukowej w zakresie teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Student wyjaśnia metodologiczne zasady prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin oraz identyfikuje jego modele i opisuje sposoby - DR_W15
Student wskazuje interdyscyplinarne uwarunkowania prowadzenia badań z duszpasterstwa rodzin - DR_W20
Student tłumaczy kulturowe uwarunkowania prowadzenia badań z duszpasterstwa rodzin - DR_W21
UMIEJĘTNOŚCI
Student projektuje badania teologiczno-pastoralne w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych - DR_U03
Student umie analizować naukowo sytuację rodziny, wyprowadza wnioski oraz projektować i prowadzić badania naukowe - DR_U05
Student używa warsztatu badawczego z duszpasterstwa rodzin do planowania i realizacji celów badawczych i duszpasterskich - DR_U18
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student wykazuje kreatywność w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną - DR_K12
Student przestrzega zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów i uczestników badań - DR_K13
Student w przygotowaniu publikacji zachowuje się zgodnie zasadami etyki badań naukowych, zwłaszcza respektując zasady ochrony własności intelektualnej - DR_K14
Metody dydaktyczne:
wykład, prezentacja multimedialna, praca w grupach
Treści programowe:
Wprowadzenie
Pojęcie i specyfika duszpasterstwa rodzin jako dyscypliny naukowej;
Metody postępowania badawczego w duszpasterstwie rodzin;
Paradygmaty metodologiczne w teologii pastoralnej
- Paradygmat kard. Josefa Cardijna
- Paradygmat analizy teologii pastoralnej
- Paradygmat analizy prakseologicznej działalności duszpasterskiej
Metody badań empirycznych w duszpasterstwie rodzin
- Badania sondażowe z wykorzystaniem techniki ankiety lub wywiadu
- Badania kwestionariuszowe z wykorzystaniem narzędzi standaryzowanych
- Badania z wykorzystaniem narzędzi wytwarzanych na potrzeby badań własnych
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:
(W) student nie umie wyjaśniać metodologicznych zasad prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin, nie umie opisać jego modeli i sposobów oraz interdyscyplinarnych i kulturowych uwarunkowań
(U) student nie potrafi projektować badań teologiczno-pastoralnych w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych; nie umie analizować naukowo sytuacji rodziny i wyprowadzać wniosków; oraz nie umie używać warsztatu badawczego z duszpasterstwa rodzin do planowania i realizacji celów badawczych
(K) student nie wykazuje kreatywności w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną; nie przestrzega zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów; nie zachowuje zasad etycznych dotyczących własności intelektualnej w prowadzonych badaniach naukowych

Ocena dostateczna:
(W) student słabo umie wyjaśniać metodologiczne zasady prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin; w sposób cząstkowy opisuje jego modele i sposoby prowadzenia badań a także ich interdyscyplinarne i kulturowe uwarunkowania
(U) student w niewielkim stopniu potrafi projektować badania teologiczno-pastoralne w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych; parcjalnie umie analizować naukowo sytuację rodziny i wyprowadzać wnioski naukowe; w małym stopniu umie używać warsztatu badawczego z duszpasterstwa rodzin do planowania i realizacji celów badawczych
(K) student wykazuje niewielką kreatywność w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną, ale dąży do jej wzrostu i podejmuje wysiłki na rzecz ich realizacji; stara się przestrzegać zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów oraz zachowywać zasady etyczne dotyczące własności intelektualnej w prowadzonych badaniach naukowych

Ocena dobra:
(W) student umie wyjaśniać niektóre metodologiczne zasady prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin; w dużej mierze trafnie identyfikuje i opisuje jego modele i sposoby prowadzenia badań a także jego interdyscyplinarne i kulturowe uwarunkowania
(U) student w znacznym stopniu potrafi projektować badania teologiczno-pastoralne w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych; w dużym stopniu umie analizować naukowo sytuację rodziny i wyprowadzać wnioski naukowe; wykazuje znaczną umiejętność używania warsztatu badawczego z duszpasterstwa rodzin do planowania i realizacji celów badawczych
(K) student wykazuje przejawy kreatywności w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną oraz dąży do jej wzrostu oraz realizacji badań; w dużym stopniu przestrzega zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów oraz zachowuje zasady etyczne dotyczące własności intelektualnej w prowadzonych badaniach naukowych

Ocena bardzo dobra:
(W) student bardzo dobrze umie wyjaśniać metodologiczne zasady prowadzenia badań naukowych z teologii pastoralnej i duszpasterstwa rodzin; trafnie identyfikuje i klarownie opisuje jego modele i sposoby prowadzenia badań a także jego interdyscyplinarne i kulturowe uwarunkowania
(U) student potrafi samodzielnie projektować badania teologiczno-pastoralne w zakresie duszpasterstwa rodzin z wykorzystaniem osiągnięć nauk humanistycznych i społecznych; umie analizować naukowo sytuację rodziny i wyprowadzać wnioski naukowe; umie zadowalająco używać warsztatu badawczego z duszpasterstwa rodzin do planowania i realizacji celów badawczych
(K) student wykazuje znaczącą kreatywność w projektowaniu badań naukowych nad małżeństwem i rodziną oraz podejmuje się ich realizacji; zdecydowanie przestrzega zasad etycznych prowadzenia badań naukowych wobec respondentów oraz zachowuje zasady etyczne dotyczące własności intelektualnej w prowadzonych badaniach naukowych
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
Lonergan B. J. Metoda w teologii. Warszawa 1976.
Majka J. Metodologia nauk teologicznych. Wrocław 1995.
Przyczyna W. (red.). Metodologia teologii praktycznej. Kraków 2011.
Kamiński R. Duszpasterstwo rodzin jako refleksja naukowa. W: Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność pastoralna. Red. R. Kamiński, G. Pyźlak, J. Goleń. Lublin 2013 s. 23-45.
Kamiński R. Metodyka przygotowania prac promocyjnych z teologii praktycznej. Siedlce 2017.
Łobocki M. Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2000.
Pilch T., Bauman T. Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa 2001.
Literatura uzupełniająca:
Kamiński R. (red.). Teologia pastoralna. T. 1. Lublin 2000 s. 15-57.
Apanowicz J. Metodologiczne uwarunkowania pracy naukowej. Warszawa 2005.
Duraj-Nowakowa K. Studiowanie literatury przedmiotu. Kraków 2012.
Plopa M. Więzi w małżeństwie i rodzinie. Metody badań. Kraków 2005.
Tyszka Z. (red.). Metodologiczne problemy badań nad rodziną. Poznań 1980.
Sobczyk M. Statystyka, Warszawa 2001.
Francuz P., Mackiewicz R. Liczby nie wiedzą, skąd pochodzą. Przewodnik po metodologii i statystyce. Nie tylko dla psychologów. Lublin 2005.

Psychologia pastoralna - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zrozumienie relacji teologii pastoralnej i psychologii
C2 - zrozumienie przydatności i zastosowań psychologii w duszpasterstwie
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstawowych zagadnień z psychologii
W2 - zainteresowanie problematyką duszpasterstwa w perspektywie psychologii pastoralnej
Inne wybrane wymagania wstępne:
W1 - zainteresowanie psychologicznym ujęciem duszpasterstwa;
W2 - umiejętność analizowania tekstów psychologiczno-pastoralnych
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student rozpoznaje i opisuje uwarunkowania psychologiczne relacji duszpasterskich - DR_W17
2. student wyjaśnia potrzebę uwzględnienia wymiaru psychologicznego w konkretnych formach duszpasterskiego towarzyszenia - DR_W13

UMIEJĘTNOŚCI
1. student potrafi integrować wiedzę z psychologii pastoralnej w prowadzonych badaniach z zakresu teologii praktycznej - DR_U03
2. student wykorzystuje wiedzę z psychologii pastoralnej w badaniach teologiczno-pastoralnych oraz tworzeniu modeli i programów działania duszpasterskiego - DR_U04
3. student interpretuje psychologiczne podłoże i kontekst relacji duszpasterskich - DR_U11

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student jest otwarty na własny rozwój w wymiarze ludzkim (psychologicznym), duchowym i pastoralnym - DR_K02
2. student jest zorientowany na rozumienie i udzielanie wsparcia osobom spotkanym w relacjach duszpasterskich - DR_K10
3. student ocenia obszar i zakres zgłaszanych problemów duszpasterskich, przewiduje ich przebieg oraz wspiera osoby - DR_K06
Metody dydaktyczne:
wykład z prezentacją multimedialną, elementy konwersatoryjne, analiza przypadków;
Treści programowe:
Rys historyczny psychologi pastoralnej
Potrzeba psychologii w duszpasterstwie
Zastosowanie niektórych kierunków psychologii w duszpasterstwie
Elementy psychologii religii w psychologii pastoralnej
Dojrzałość duszpasterza w aspekcie psychologicznym
Psychologia w niektórych formach przepowiadania słowa Bożego
Psychologia w sprawowaniu niektórych sakramentów i posług liturgicznych
Psychologia posługi we wspólnocie Kościoła
Psychologiczne aspekty rozmowy duszpasterskiej
Pomoc psychologiczno-pastoralna w niektórych problemach szczegółowych
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:
(W) - Student nie zna pojęć z zakresu psychologii pastoralnej dotyczących relacji duszpasterskich
(U) - Student nie potrafi integrować wiedzy psychologiczno pastoralnej i ocenić jej przydatności w teologii praktycznej i duszpasterstwie
(K) - Student nie potrafi postrzegać relacji duszpasterskich z perspektywy psychologicznej i nie jest zorientowany na rozumienie i udzielanie wsparcia osobom w relacjach duszpasterskich

Ocena dostateczna:

(W) - Student zna wybrane pojęcia z zakresu psychologii pastoralnej dotyczące relacji duszpasterskich
(U) - Student potrafi integrować niektóre elementy wiedzy psychologiczno pastoralnej i oceniać ich przydatność w teologii praktycznej i duszpasterstwie
(K) - Student częściowo rozumie relacje duszpasterskie z perspektywy psychologicznej i przejawia niewielkie kompetencje w zakresie rozumienia i udzielania wsparcia osobom w relacjach duszpasterskich

Ocena dobra:

(W)- Student zna większość pojęć z zakresu psychologii pastoralnej dotyczących relacji duszpasterskich
(U)- Student potrafi integrować wiedzę psychologiczno pastoralną, ale ma trudności z oceną jej przydatności w teologii praktycznej i duszpasterstwie
(K)- Student rozumie większość relacji duszpasterskich z perspektywy psychologicznej, ale nie przejawia wysokich kompetencji w zakresie rozumienia i udzielania wsparcia osobom w relacjach duszpasterskich

Ocena bardzo dobra:

(W)- Student zna wszystkie pojęcia z zakresu psychologii pastoralnej dotyczące relacji duszpasterskich
(U)- Student potrafi integrować wiedzę psychologiczno pastoralną i trafnie ocenia jej przydatność w teologii praktycznej i duszpasterstwie
(K)- Student rozumie relacje duszpasterskie w sposób pogłębiony psychologicznie oraz przejawia znaczące kompetencje w zakresie rozumienia i udzielania wsparcia osobom w relacjach duszpasterskich
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
M. Szentmartoni, Psychologia pastoralna, Kraków 1995;
Z. Płużek, Psychologia pastoralna, Kraków 1994;
A. Tomkiewicz, Psychologia pastoralna, w: Leksykon teologii pastoralnej, pr. zb. pod red. R. Kamińskiego, W. Przygody, M. Fiałkowskiego, Lublin 2006, s. 709-713
A. Tomkiewicz, Psychologia pastoralna – kierunki, zadania, metody, w: Teologia pastoralna t. 1, pr. zb. pod red. R. Kamińskiego, Lublin 2000, s. 29-45;
J. Bazylak, S. Siek, Elementy higieny psychicznej w psychologii pastoralnej, Warszawa 1983;
K. Trojan, Potrzeby psychiczne i wartości oraz ich implikacje religijne, Kraków 1999;
W. Chaim, Psychoanalityczne ujęcie charakterologicznych uwarunkowań słuchania słowa Bożego, w: Słuchacz słowa, pr. zb. pod red. W. Przyczyny, Kraków 1998, s. 144-162;
R. Kamiński, A. Tomkiewicz, Rozmowa duszpasterska i jej uwarunkowania psychologiczne, RTK 33: 1986 z. 6, s. 117-134;
A. Tomkiewicz, Jak przeprowadzić rozmowę duszpasterską? w: „Efektywne zarządzanie parafią” (pr. zb.) 8 (2003) s. 1-17;
Z. Chlewiński (red.), Wybrane zagadnienia z psychologii pastoralnej, Lublin 1989;

Literatura uzupełniająca:

I. Baumgartner, Handbuch der Pastoralpsychologie, Düsseldorf 1990;
A. Cencini, A. Manenti, Psychologia a formacja, Kraków 2002;
K. Dyrek, Kryteria autentyczności i dojrzałości chrześcijańskiego życia duchowego, w: Chrześcijańskie życie duchowe, red. J. Augustyn, Kraków 1997, s. 71-84;
S. Głaz (red.), Podstawowe zagadnienia psychologii religii, Kraków 2006;
B. Grom, Psychologia religii. Ujęcie systematyczne, Kraków 2009;
A. Jagiełło (red.) Studia z psychologii pastoralnej, Wrocław 2007;
R. Jaworski, Poradnictwo pastoralne dla neurotyków; Poradnictwo pastoralne dla osób z zaburzona osobowością; Poradnictwo pastoralne dla psychotyków, w: Leksykon teologii pastoralnej, pr. zb. pod red. R. Kamińskiego, W. Przygody, M. Fiałkowskiego, Lublin 2006, s. 649-656;
G. King, Umiejętności terapeutyczne nauczyciela, Gdańsk 2004;
M. Kożuch, Antropologiczne podstawy i przebieg kolokwiów wzrostu. Kraków 2004;
Z. Kroplewski, Sztuka rozmawiania. Poradnik dla księży, Kraków 2006;
H. Krzysteczko, Poradnictwo duszpasterskie, Teoria i praktyka rogeriańskiego kontaktu pomocnego, Katowice 1999;
A. Manenti, Żyć ideałami. Między lękiem a pragnieniem (1), Kraków 2005;
A. Manenti, Żyć ideałami. Między sensem danym a nadanym (2), Kraków 2006;
P. Mąkosa, Podstawowe kompetencje komunikacyjne katechety młodzieży. W: Katecheta – wychowawca młodzieży. Br. red. Kraków: Wydawnictwo WAM 2008 s. 5-23;
T. Paszkowska, Psychologia w kierownictwie duchowym, Lublin 2007;
J. B. Soiński OFM, Osobowość a nawrócenie. Psychologiczno-pastoralna analiza osobowości nawróconych członków zakonów i grup religijnych, Poznań 2010;
A. Tomkiewicz, Duszpasterstwo indywidualne, w: Teologia Pastoralna, R. Kamiński (red.), T. 2 Lublin 2002 s. 599-625;
R. Vaughnan, Poradnictwo pastoralne a zaburzenia osobowości. Kraków 1999;
F. Watts, R. Nye, S. Savage, Psychology for Christian Ministry, 2001;
R. J. Wicks, R. D. Parsons, D. Capps (red.), Clinical Handbook of Pastoral Counseling, New York 1985;

Psychologia rozwojowa człowieka dorosłego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - przyswojenie podstawowych zagadnień z psychologii rozwojowej człowieka dorosłego;
C2 - zrozumienie etapów rozwoju człowieka dorosłego i ich znaczenia w planowaniu działań duszpasterskich
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstawowych zagadnień z psychologii
W2 - zainteresowanie problematyką rozwoju człowieka dorosłego

Inne wybrane wymagania wstępne:
W1 - zainteresowanie problematyką badań nad rozwojem człowieka dorosłego
W1 - umiejętność analizowania tekstów psychologicznych
W2 - ukierunkowanie na zrozumienie rozwoju człowieka w ciągu życia i jego znaczenia w duszpasterstwie

Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student objaśnia pojęcia z zakresu psychologii rozwojowej człowieka dorosłego
- DR_W07
2. student rozpoznaje etapy rozwoju człowieka dorosłego oraz przedstawia adekwatne zadania duszpasterstwa dorosłych, małżonków i rodziców - DR_W07;

UMIEJĘTNOŚCI
1. student posługuje się wiedzą z zakresu psychologii człowieka dorosłego w prowadzeniu zajęć dydaktycznych z duszpasterstwa rodzin - DR_U06
2. student stosuje wiedzę dotyczącą etapów rozwoju człowieka dorosłego w projektowaniu i prowadzeniu zajęć duszpasterskich z osobami dorosłymi, w tym z małżonkami i rodzicami – DR_U10
3. student wykorzystuje wiedzę dotyczącą etapów rozwoju człowieka dorosłego w poradnictwie małżeńsko-rodzinnym - DR_U11

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student integruje wiedzę o rozwoju człowieka dorosłego i stosuje ją w działalności naukowej oraz przygotowaniu modeli i programów działania duszpasterskiego - DR_K10
3. student potrafi kompetentnie wspierać formację i aktywność apostolską osób dorosłych, w tym małżonków i rodziców – DR_K04; DR_K05.
Metody dydaktyczne:
wykład z prezentacją multimedialną, analiza przypadków
Treści programowe:
1. Wybrane teorie rozwoju człowieka w ciągu życia
2. Specyfika rozwoju człowieka w okresie wczesnej dorosłości
3. Charakterystyka rozwoju człowieka w okresie średniej dorosłości
4. Koncepcja kryzysu połowy życia
5. Późna dorosłość i tendencje rozwojowe człowieka
6. Starzenie się i umieranie w perspektywie psychologiczno-rozwojowej
7. Przeżywanie śmierci i żałoby
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna:

(W) - Student nie zna pojęć z zakresu psychologii rozwoju człowieka dorosłego
(U) - Student nie potrafi stosować wiedzy dotyczącej etapów rozwoju człowieka dorosłego w planowaniu i prowadzeniu zajęć dydaktycznych i duszpasterskich
(K) - Student nie jest zorientowany na poszukiwanie aktualnej wiedzy z zakresu psychologii rozwoju człowieka dorosłego i nie wykazuje kompetencji w działaniach wobec osób dorosłych

Ocena dostateczna:

(W) - Student zna wybrane pojęcia z zakresu psychologii rozwoju człowieka dorosłego
(U) - Student potrafi wybiórczo posługiwać się wiedzą dotyczącą etapów rozwoju człowieka dorosłego w planowaniu i prowadzeniu zajęć dydaktycznych i duszpasterskich
(K) - Student jest w niewielkim stopniu zorientowany na poszukiwanie aktualnej wiedzy psychologicznej dotyczącej rozwoju człowieka dorosłego i wykazuje słabe dążenie do uwzględniania jej w przygotowaniu modeli i programów działania duszpasterskiego

Ocena dobra:

(W)- Student zna większość pojęć z zakresu psychologii rozwoju człowieka dorosłego
(U)- Student potrafi w znacznym stopniu posługiwać się wiedzą psychologiczną dotyczącą rozwoju człowieka dorosłego, ale przejawia pewne trudności w jej zastosowaniu
(K)- Student jest zorientowany na poszukiwanie aktualnej wiedzy psychologicznej dotyczącej rozwoju człowieka dorosłego i przejawia średni poziom zrozumienia jego etapów i przemian


Ocena bardzo dobra:

(W)- Student zna wszystkie wymagane pojęcia z zakresu psychologii rozwoju człowieka dorosłego
(U)- Student potrafi posługiwać się wiedzą dotyczącą etapów rozwoju człowieka dorosłego i w oparciu o nią projektuje działania duszpasterskie wobec osób dorosłych, w tym małżonków i rodziców
(K)- Student przejawia zaawansowany poziom zrozumienia zagadnień psychologii rozwoju człowieka dorosłego, przejawia zadowalający poziom rozumienia jego etapów i przemian oraz wykazuje znaczące kompetencje w dostosowywaniu działań duszpasterskich do poszczególnych etapów rozwoju osób dorosłych
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:

P. Oleś. Psychologia człowieka dorosłego. Ciągłość - zmiana - integracja. Warszawa 2011
J. Turner, D. Helms, Rozwój człowieka. Warszawa 1999 s. 397-628.
B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red), Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa 2011 s.202-292.
P. Oleś, Psychologia przełomu połowy życia. Lublin 2000
S. Steuden, Psychologia starzenia się i starości. Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

E. Rydz. Tendencje rozwojowe religijności młodych dorosłych. Lublin 2012.
I. Stuart-Hamilton, Psychologia starzenia się. Wprowadzenie. Poznań 2006.