dr hab. Katarzyna Stępień

Wydział Filozofii - Instytut Filozofii
Katedra Antropologii Filozoficznej i Filozofii Prawa

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr hab.


Antropologia filozoficzna - wykład

Cele przedmiotu:
C1-Przedstawienie sposobów uprawiania antropologii, wskazanie na specyfikę antropologii filozoficznej oraz ukazanie jej stosunku do nauk szczegółowych i teologicznych
C2-Przedstawienie najistotniejszych koncepcji człowieka, jakie wyłoniły się w historii myśli filozoficznej
C3-Ukazanie systematycznie opracowanej teorii człowieka, w tym jego struktury bytowej i specyficznie osobowych działań
C4-Prezentacja metod antropologii filozoficznej, zwłaszcza uniesprzeczniania metafizycznego
Wymagania wstępne:
W1-Podstawowa wiedza z historii filozofii
W2-Podstawowa wiedza z metafizyki ogólnej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
W1-Wiedza obejmująca terminologię, teorie i elementy metodologii antropologii filozoficznej
W2-Wiedza z zakresu historii filozofii dotycząca człowieka
W3-Wiedza merytoryczna dotycząca struktury ontycznej człowieka, ludzkiego działania oraz swoistości jego bytu osobowego
UMIEJĘTNOŚCI
U1-Student potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej
U2-Student potrafi streszcza i analizuje argumenty filozoficzne w zakresie antropologii, identyfikuje ich kluczowe tezy, założenia i konsekwencje
U3-Student poprawnie stosuje terminologię antropologiczną, dostrzega różnice koncepcji i trafnie formułuje wnioski
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K1-Student potrafi podejmować dyskusje problemowe oraz samodzielnie formułować propozycje ich rozwiązania
K2-Student ma świadomość roli filozoficznej interpretacji człowieka jako ogólnej i teoretycznej bazy dla innych typów nauk o człowieku
Metody dydaktyczne:
Wykład konwencjonalny (tradycyjny). Wykład konwersatoryjny.
Treści programowe:
Problematyka wykładu:
A. Część wstępna metaprzedmiowa (specyfika i zadania antropologii filozoficznej na tle innych typów antropologii, cechy i definicja antropologii filozoficznej (realistycznej), spis treści wykładu, omówienie literatury)
B. Część merytoryczna (systemowa):
1. Fakt ludzki dostępny w doświadczeniu („od zewnątrz” i „od wewnątrz”)
2. „Ja” i akty „moje” (transcendencja i immanencja „ja”)
3. Struktura bytu ludzkiego – złożenie z duszy i ciała
A) Dusza ludzka jako 1) źródło czynności i 2) racja życia
B) Ciało ludzkie 1) racją bytu ludzkiego (konieczną, lecz niewystarczającą), 2) pośrednikiem w poznaniu i komunikacji międzyludzkiej, 3) funkcje ciała w porządku natury
4. Osoba (cechy osoby) – Natura – Kultura (jej relacja do natury, dziedziny kultury)
5. Poznanie ludzkie (zmysły, rozum), rozumienie prawdy
6. Człowiek i jego działanie (miłość, decyzja, wolność, moralność, uczucia; rozumienie dobra, problem zła)
7. Człowiek wobec społeczności (prawo, polityka, typy społeczności naturalnych)
8. Człowiek i sztuka (rozumienie piękna, dzieło sztuki)
9. Człowiek jako byt religijny (filozoficzne racje faktu religii)
10. Filozoficzna interpretacja śmierci
C. Część historyczno-filozoficzna: wybrane elementarne informacje z dziejów filozofii człowieka
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) student nie potrafi omówić statusu metodologicznego antropologii filozoficznej i ukazać jej stosunku do szczegółowych nauk o człowieku. Nie zna terminologii podstawowych systemów antropologii filozoficznej. Nie posiada uporządkowanej i ugruntowanej historycznie wiedzy ogólnej obejmującej klasyczne, nowożytne i współczesne stanowiska w zakresie antropologii filozoficznej
(U) student nie potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej. Nie potrafi analizować argumentów filozoficznych w zakresie antropologii, identyfikować ich kluczowych tez, założeń i konsekwencji.
(K) student nie potrafi podejmować dyskusji problemowych oraz formułować propozycji ich rozwiązania

Ocena dostateczna
(W) student posiada minimalną znajomość terminologii podstawowych systemów antropologii filozoficznej. Ma ogólną wiedzę obejmującą klasyczne, nowożytne i współczesne stanowiska w zakresie antropologii filozoficznej
(U) student potrafi w stopniu minimalnym posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej. Potrafi streszczać argumenty filozoficzne w zakresie antropologii, a także w stopniu minimalnym potrafi identyfikować ich kluczowe tezy, założenia i konsekwencje.
(K) student w stopniu minimalnym podejmuje dyskusje problemowych i próbuje formułować propozycje ich rozwiązania

Ocena dobra
(W) student potrafi omówić status metodologiczny antropologii filozoficznej i ukazać jej stosunek do szczegółowych nauk o człowieku. Zna terminologię podstawowych systemów antropologii filozoficznej. Posiada uporządkowaną historycznie wiedzę ogólną obejmującej klasyczne, nowożytne i współczesne stanowiska w zakresie antropologii filozoficznej
(U) student potrafi w stopniu zadowalającym posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej. Potrafi streszczać i ogólnie analizować argumenty filozoficzne w zakresie antropologii, a także identyfikować ich kluczowe tezy, założenia i konsekwencje.
(K) student potrafi podejmować dyskusje problemowe oraz formułować propozycje ich rozwiązania

Ocena bardzo dobra
(W) student potrafi przedstawić status metodologiczny antropologii filozoficznej i ukazać jej stosunek do szczegółowych nauk o człowieku. Ma opanowaną terminologię podstawowych systemów antropologii filozoficznej. Posiada uporządkowaną i usystematyzowaną historycznie wiedzę obejmującej klasyczne, nowożytne i współczesne stanowiska w zakresie antropologii filozoficznej
(U) student potrafi biegle posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej. Potrafi samodzielnie i rzeczowo analizować argumenty filozoficzne, kluczowe tezy, założenia i konsekwencje systemów antropologicznych.
(K) student chętnie podejmuje dyskusje problemowe, aktywnie włącza się w przebieg zajęć oraz formułuje własne propozycje rozwiązań
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Status metodologiczny antropologii filozoficznej:
1. S. Kamiński, Z metafilozofii człowieka w: Ja - człowiek
2. S. Kamiński, Antropologia filozoficzna a inne działy poznania, w: O Bogu i człowieku, red. B. Bejze, t. I, s. 149–164
3. S. Kamiński, Naukowa, filozoficzna i teologiczna wizja człowieka, w: Jak filozofować?
Podstawowa literatura:
4. Podręcznik: M. A. Krąpiec, Ja – człowiek
5. Skrócona wersja: M. A. Krąpiec, Człowiek jako osoba
6. Antropologia „w pigułce”: Rozmowy z Ojcem Krąpcem: O człowieku (z M. A. Krąpcem rozmawia Romuald Jakub Weksler-Waszkinel)
Literatura uzupełniająca:
7. Arystoteles, O duszy
8. K. Wojtyła, Rozważania o istocie człowieka
9. R. Darowski, Filozofia człowieka. Zarys problematyki
10. A. Siemianowski, Antropologia filozoficzna
11. P. S. Mazur, W kręgu pytań o człowieka. Vademecum antropologiczne
12. Umysł – dusza – ciało. Materiały z sympozjum
13. Błąd antropologiczny. Materiały z sympozjum
14. Spór o naturę ludzką. Materiały z sympozjum
15. A. Gudaniec, Koncepcja antropologii filozoficznej w ujęciu M. A. Krąpca

Antropologia filozoficzna - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1-Zapoznanie studenta z nośnymi w filozofii i kulturze interpretacjami człowieka: przedfilozoficznymi (religijnymi), filozoficznymi (starożytnymi, średniowiecznymi, nowożytnymi i współczesnymi).
C2-Analiza faktu ludzkiego, ukazanie jego specyfiki, struktury oraz wyodrębnienie rozumienia człowieka jako osoby.
C3-Ukazanie człowieka w kontekście działalności kulturotwórczej: poznawczej, decyzyjnej (moralnej), społecznej oraz religijnej.
C4-Nabycie (ewentualnie doskonalenie) umiejętności rozumienia i dyskutowania podstawowych problemów filozoficznych związanych z rozumieniem człowieka.
C5-Ukazanie specyfiki realistycznego rozumienia człowieka jako osoby, czyli bytu rozumnego i wolnego, doskonalącego swoje potencjalności za pomocą różnych sprawności (cnót).
Wymagania wstępne:
W1-podstawowa wiedza w zakresie historii powszechnej i historii kultury
W2-umiejętność krytycznego myślenia
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. student potrafi omówić status metodologiczny antropologii filozoficznej i ukazać jej stosunek do szczegółowych nauk o człowieku - K_W02
2. student zna terminologię podstawowych systemów antropologii filozoficznej - K_W03
3. student ma uporządkowaną i ugruntowaną historycznie wiedzę ogólną obejmującą klasyczne, nowożytne i współczesne stanowiska w zakresie antropologii filozoficznej - K_W05

UMIEJĘTNOŚCI
1. student potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi i pojęciami właściwymi dla antropologii filozoficznej - K_U04
2. student streszcza i analizuje argumenty filozoficzne w zakresie antropologii, identyfikuje ich kluczowe tezy, założenia i konsekwencje - K_U05
3. student poprawnie stosuje terminologię antropologiczną, wykorzystuje poglądy innych autorów oraz trafnie formułuje wnioski - K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. student potrafi podejmować dyskusje problemowe oraz samodzielnie formułować propozycje ich rozwiązania - K_K04
Metody dydaktyczne:
Referat z wykładu, praca z tekstem, pisanie recenzji, referatów, streszczeń, dyskusje problemowe
Treści programowe:
Zajęcia stanowią dopełnienie wykładu z antropologii filozoficznej. Część historyczna polega na zilustrowaniu myśli przedstawianych na wykładzie filozofów przez sięgnięcie do ich tekstów oraz opracowań ich myśli. Część merytoryczna polega na ponownym przemyśleniu zagadnień prezentowanych na wykładzie, dyskusję nad nimi, postawieniu dodatkowych pytań, a także sięgnięcie do tekstów źródłowych Tomasza z Akwinu. Problematyka zajęć dotyczy sposobów interpretacji faktu ludzkiego (ewolucjonizm, psychoanaliza, empiryzm, filozofia analityczna, realistyczna metoda wyjaśniania), struktury bytu ludzkiego, wyjaśnienia faktu i sposobu poznania ludzkiego, wolności, religijności, moralności i kultury. Podstawą analiz jest realistyczna metoda wyjaśniania rzeczywistości wypracowana w nurcie arystotelesowsko-tomistycznym ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć tomizmu egzystencjalnego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Analiza tekstów klasycznych i opracowań, metoda projektu i jego prezentacja, prelekcja, dyskusja problemowa.
Forma zaliczenia: warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach i aktywny udział, prezentacja prac, pisemny sprawdzian wiedzy
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Bibliografia podstawowa: M. A. Krąpiec, Ja - człowiek, Lublin 1988; M. A. Krąpiec, Psychologia racjonalna, Lublin 1988; Tomasz z Akwinu, Traktat o człowieku, Kęty 2000, Arystoteles, O duszy, Warszawa 1986.
Bibliografia uzupełniająca: K. Wojtyła, Osoba i czyn, Kraków 1985; J. Maritain, Człowiek i państwo, Kraków 1993; M. Krąpiec, Ludzka wolność i jej granice, Lublin 2004; Z. J. Zdybicka, Człowiek i religia, Lublin 2006; H. Kiereś, Człowiek i sztuka, Lublin 2006; tenże, Człowiek i cywilizacja, Lublin 2007; M. Krąpiec, Człowiek i polityka, Lublin 2007; P. Jaroszyński, Człowiek i nauka, Lublin 2008; E. Gilson, Tomizm, Warszawa 2000; E. Gilson, Realizm tomistyczny, Warszawa 1968.

Filozofia prawa i praw człowieka - seminarium

Cele przedmiotu:
C1-Pogłębienie podstawowej wiedzy z przedmiotu oraz umiejętności prowadzenia badań naukowych z zakresu filozofii prawa i praw człowieka, albo z filozofii społeczeństwa lub filozofii Boga (zależnie od wybranej dziedziny)
C2-Wyćwiczenie umiejętności analizy tekstów oraz warsztatu pisania i redagowania pracy dyplomowej
C3-Uzyskanie kompetencji w zakresie wybranego tematu pracy dyplomowej
C4-Pogłębienie umiejętności w zakresie stosowania metod charakterystycznych dla filozofii prawa i praw człowieka, oraz filozofii społeczeństwa, czy specyfiki badań z zakresu filozofii Boga
Wymagania wstępne:
W1-Znajomość filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa, lub filozofii Boga - zależnie od wybranej dziedziny)
W2-Podstawowe umiejętność lektury, krytycznej analizy i interpretacji tekstów filozoficznych
W3-Umiejętność pisania poprawną polszczyzną
W4-Ogólna znajomość metod filozoficznych
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Student zna podstawowe zagadnienia filozoficznoprawne (lub z zakresu filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga) (K_W06, K_W07)
Student posiada pogłębioną wiedzę w zakresie wyznaczonym tematem pracy dyplomowej (K_W05, K_W06)
Student zna specyfikę metodologiczną filozofii prawa i praw człowieka na tle innych nauk o prawie (lub filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga - zależnie od wybranej dziedziny) (K_W06)
Student zna podstawową terminologię filozoficzną w zakresie filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa lub filozofii Boga) (K_W03)
Student zna i rozumie podstawowe zasady zarządzania własnością intelektualną (K_W08)

UMIEJĘTNOŚCI
Student umie wyszukiwać i poddać selekcji teksty źródłowe, opracowania i literaturę pomocniczą (K_U01)
Student potrafi zanalizować i zinterpretować zgromadzone w bibliografii pracy dyplomowej teksty (K_U02, K_U05)
Student potrafi referować wyniki badawcze z poszczególnych etapów prac oraz formułować problemy (K_U03, K_U06)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student rozumie potrzebę ciągłego kształcenia (K_K01)
Student pracuje w grupie oraz dla grupy współpracując w organizacji wspólnych badań (K_K01, K_K02, K_K03, K_K04)
Student wywiązuje się z podjętych zobowiązań w zakresie prowadzenia samodzielnych prac i przedstawia zgodnie z planem ich wyniki (K_K03)
Metody dydaktyczne:
Prezentacje przygotowane przez studentów, dyskusje, lektura i analiza tekstów
Treści programowe:
Treść zajęć jest wyznaczona tematami prac dyplomowych seminarzystów. Treści wspólne dotyczą: 1) specyfiki filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa, czy filozofii Boga); 2) metodyki redagowania prac dyplomowych
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Zaliczenie
WIEDZA
Student zna podstawowe zagadnienia filozoficznoprawne (lub z zakresu filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga)
Student posiada pogłębioną wiedzę w zakresie wyznaczonym tematem pracy dyplomowej
Student zna specyfikę metodologiczną filozofii prawa i praw człowieka na tle innych nauk o prawie (lub filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga - zależnie od wybranej dziedziny)
Student zna podstawową terminologię filozoficzną w zakresie filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa lub filozofii Boga)
Student zna i rozumie podstawowe zasady zarządzania własnością intelektualną
UMIEJĘTNOŚCI
Student umie wyszukiwać i poddać selekcji teksty źródłowe, opracowania i literaturę pomocniczą
Student potrafi zanalizować i zinterpretować zgromadzone w bibliografii pracy dyplomowej teksty)
Student potrafi referować wyniki badawcze z poszczególnych etapów prac oraz formułować problemy na danych etapach prac

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student rozumie potrzebę ciągłego kształcenia
Student pracuje w grupie oraz dla grupy współpracując w organizacji wspólnych badań
Student wywiązuje się z podjętych zobowiązań w zakresie prowadzenia samodzielnych prac i przedstawia zgodnie z planem ich wyniki

Brak zaliczenia
WIEDZA
Student nie zna podstawowych zagadnień filozoficznoprawnych (lub z zakresu filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga)
Student nie posiada pogłębionej wiedzy w zakresie wyznaczonym tematem pracy dyplomowej
Student nie zna specyfiki metodologicznej filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa czy filozofii Boga)
Student nie zna podstawowej terminologii filozoficznej w zakresie filozofii prawa i praw człowieka (lub filozofii społeczeństwa lub filozofii Boga)
Student nie zna i nie rozumie podstawowych zasad zarządzania własnością intelektualną
UMIEJĘTNOŚCI
Student nie umie wyszukiwać i poddać selekcji tekstów źródłowych, opracowań i literatury pomocniczej
Student nie potrafi analizować i interpretować zgromadzonych w bibliografii pracy dyplomowej tekstów
Student nie potrafi referować wyników badawczych z poszczególnych etapów prac oraz formułować problemów
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Student nie rozumie potrzeby ciągłego kształcenia
Student nie pracuje w grupie oraz dla grupy współpracując w organizacji wspólnych badań
Student nie wywiązuje się z podjętych zobowiązań w zakresie prowadzenia samodzielnych prac i nie przedstawia zgodnie z planem ich wyników
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Bibliografia zależy od wybranych przez seminarzystów prac.
Odnośnie metodyki pisania prac:
J. Boć, Jak pisać pracę magisterską, Wrocław 2004
W. Marciszewski, Metody analizy tekstu naukowego, Warszawa 1977

Philosophy of Law (Philosophy of God) - lecture

Cele przedmiotu:
C1-Presentation of basic issues in the domain of Philosophy of Law and Human Rights with elements of the methodology and history of Philosophy of Law (or Philosophy of God)
C2-Introduction in the integral and systemic understanding of law in the context of its reasons and causes
C3-Presentation of specificity of philosophical and legal justifications of the legal order
Wymagania wstępne:
W1-Basic knowledge in the domain of philosophy, especially in the history of philosophy, metaphysics and anthropology and general ethics
W2-The ability to analyze scientific texts
W3-Ability to prepare reviews, summaries and final papers
Efekty kształcenia:
KNOWLEDGE
W1-The student knows the general elements of the methodology of Philosophy of Law (or Philosophy of God) and the basic philosophical terminology of the Philosophy of Law and Human Rights (or Philosophy of God)
W2-Student has got knowledge of the system Philosophy of Law and Human Rights
W3-The student knows the basic methods of philosophical explanation of the fact of law, including the method of metaphysical explanation
SKILLS
U1-Student has got basic research skills, including the formulation and analysis of philosophical texts
U2-Student is able to independently acquire knowledge and develop research skills
U3-Student is able to choose the right tools for the interpretation and analysis of the philosophical text, summarizes and reports the results of the analysis
SOCIAL COMPETENCES (ATTITUDES)
K1-Student is able to analyze the situation and problems and formulate conclusions
K2-Student is aware of the role of the Philosophy of Law and Human Rights and responsibility for reliable explanation of the phenomenon of law
K3-Student is able to interact and work in a group, taking on different roles
Metody dydaktyczne:
Conversational lecture, working with the text, writing reviews, papers, summaries, discussions
Treści programowe:
The main groups of issues are discussed: 1) The methodological status of Philosophy of Law and its specificity in the context of particular legal sciences; the status of Philosophy of Law among other philosophical disciplines; the specificity of the philosophical interpretation of human rights in relation to international law of human rights; 2) Law in general (law as a social fact and as being requiring philosophical justification, basic structure of legal relation); 3) Historical understanding of the basics of the law; 4) Man as a subject of law; 5) Theory of analogous natural law and other approaches to natural law; 6) Rights of the human person
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
On insufficient grade:
W-Student does not have basic knowledge about the Philosophy of Law and Human Rights
U-Student is not able to analyze and does not understand basic content in the domain of Philosophy of Law and Human Rights
K-Student does not get involved in acquiring knowledge, does not fulfill his or her commitments
For a satisfactory grade:
W-Student has elementary knowledge about the Philosophy of Law and Human Rights
U-Student sufficiently analyzes and understands the content of the object-matter
K-Student participates in classes, engages in a sufficient degree in the group's work
Good grade:
W-Student has ordered knowledge of the Philosophy of Law and Human Rights
U-Student is able to present his knowledge and also uses it correctly during classes
K-Student actively participates in classes, shows openness to the need to deepen his or her knowledge
Very good grade:
W-Student has a systematic and well-established knowledge of the Philosophy of Law and Human Rights
U-Student has got tools for analyzing and synthesizing knowledge
K-Student actively participates in classes, deepens and improves his or her attitudes
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
M. A. Krąpiec, Man and natural law
articles from Universal Encyclopedia of Philosophy: Human rights, Universal Declaration of Human Rights etc.