Ks. dr hab. Mirosław Sitarz (prof. KUL)

Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Katedra Kościelnego Prawa Publicznego i Konstytucyjnego

Stanowisko: Profesor nadzwyczajny posiadający stopień naukowy dr lub dr hab.


Kościelne prawo małżeńskie Kościołów wschodnich - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Przedstawienie prawa małżeńskiego katolickich Kościołów wschodnich
C2 - Kształtowanie u studentów umiejętności analitycznego i syntetycznego myślenia, a także umiejętności systemowej interpretacji przepisów prawnych
C3 - Kształtowanie u studentów umiejętności stosowania praktycznego przepisów prawa małżeńskiego
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość podstaw prawa kanonicznego
W2 - podstawowa znajomość języka łacińskiego
W3 - podstawowa znajomość teologii katolickiej w zakresie sakramentologii
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student zna odpowiednie przepisy prawne, poprawnie dokonuje ich analizy i interpretacji (K2A_W01; K2A_W05; K2A_W07).

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
1. student potrafi wyszukać i poprawnie zinterpretować przepisy prawa małżeńskiego (K2A_U01; K2A_U02);
2. student potrafi zastosować przepisy do konkretnych przypadków (kazusów) (K2A_U08; K2A_U09).
3. student jest przygotowany do pracy w instytucjach kościelnych

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:
1. student przyjmuje aktywną postawę w działalności w Kościele (K2A_K04);
2. student postępuje zgodne z zasadami etyki (K2A_K06);
3. student jest zdolny do wykonywania kościelnych urzędów prawniczych (K2A_K02; K2A_K07);
4. student jest przygotowany do dyskusji społecznej na temat małżeństwa i rodziny poprzez ukazywanie godności życia małżeńskiego, wzniosłości zadań i niezastąpionej roli małżeństwa (K2A_K04).
Metody dydaktyczne:
praca z tekstem, prezentacja dokumentów, wykład, dyskusja
Treści programowe:
Zagadnienia ogólne dotyczące małżeństwa, pojęcie, pochodzenie, przymioty
Czynności poprzedzające zawarcie małżeństwa
Przeszkody małżeńskie w prawie wschodnim
Zezwolenie małżeńskie, zgoda małżeńska
Forma kanoniczna zawarcia małżeństwa
Liturgia sakramentu małżeństwa
Skutki zawarcia małżeństwa
Uważnienie małżeństwa
Małżeństwa mieszane
Małżeński proces kanoniczny
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu prawa małżeńskiego
(U) - Student nie potrafi zastosować zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student nie potrafi wskazać bazy źródłowej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa małżeńskiego
(U) - Student potrafi zastosować niektóre zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K) - Student potrafi wyszukać ustawy kościelne

Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu prawa małżeńskiego
(U)- Student potrafi zastosować większość zasad egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do prostych kazusów

Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa małżeńskiego
(U)- Student potrafi zastosować wszystkie zasady egzegezy i interpretacji prawa
(K)- Student potrafi zaaplikować przepisy prawa do skomplikowanych kazusów
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązkowa:
1. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, Lublin 2002.
2. V.J. Pospishil, Eastern Catholic Marriage Law, New York 1991.
3. V.J. Pospishil, Eastern Catholic Church Law. According to the Code of Canons of the Eastern Churches, New York 1993.
4. G. Nedungatt, A Companion to the Eastern Code for a New Translation of Codex Canonum Ecclesiarium Orientalium, (Kanonika 5), Roma 1994.
5. W. Góralski, Prawo małżeńskie katolickich Kościołów wschodnich /według Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich/, Lublin 1992.
6. Pozakodeksowe dokumenty Stolicy Apostolskiej dotyczące małżeństwa.
7. Dokumenty poszczególnych Kościołów sui iuris dotyczące małżeństwa.

Literatura uzupełniająca:
1.J. Prader, Il consenso matrimoniale condizionato, [w:] Il matrimonio nel Codice dei canoni delle Chiese orientali, Citta del Vaticano 1994, s. 271-282.
2. J. Prader, La legislazione matrimoniale latina e orientale. Problemi interecclesiali, interconfessionali e interreligiosi, Roma 1993.
4. E. Przekop, Małżeństwa mieszane między katolikami a ochrzczonymi akatolikami wschodnimi według dekretu «Cresens matrimoniorum», WAG 32 (1977) s. 38-47.
5. E. Przekop, Forma prawna zawarcia małżeństwa ze względu na obrządek, CzST 5 (1977) s. 249-270.
6. E. Przekop, Sakramenty święte w prawie katolickich Kościołów Wschodnich, Lublin 1979.
7. J. Meyendorff, Małżeństwo w prawosławiu. Liturigia, teologia, życie, Lublin 1995.
8. L. Adamowicz, Wprowadzenie do prawa o sakramentach św. według Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, Lublin 1999.
9. L. Adamowicz, Forma prawna zawarcia małżeństwa mieszanego wyznaniowo, [w:] J. Krukowski, M. Sitarz, K. Dziub (red.), Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, Lublin 2010, s. 195-215.
10. K. Mikołajczuk, Jurysdykcja międzynarodowa w sprawach małżeńskich. Wybrane zagadnienia, RNP 22 (2012) n. 2, s. 89-104.
11. K. Mikołajczuk, Uznanie za zmarłego a możliwość zawarcia nowego małżeństwa. Wybrane zagadnienia prawa cywilnego i kanonicznego, RNP 23 (2013) n. 2, s. 93-120.
12. K. Mikołajczuk, Obliczanie czasu w prawie kanonicznym. Wybrane zagadnienia, RNP 24 (2014) n. 2, s. 113-136.

Kościelne prawo publiczne i konstytucyjne - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie studentów do samodzielnej pracy naukowo-badawczej i obrony rozprawy doktorskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z ogólnej metodologii nauk,
W2 - realizacja programu studiów doktoranckich,
W3 - zainteresowanie problematyką.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. posiada przygotowanie metodyczne do podjęcia badań na poziomie doktoratu - K_W03
2. posiada wszechstronną i specjalistyczną wiedzę z zakresu prawa kanonicznego dla wybranej dyscypliny - K_W07

UMIEJĘTNOŚCI
1. posiada umiejętność redakcji tekstów naukowych i publicznej prezentacji wyników, włącza się do krytyki naukowej - KU_09

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. nieustannie kształtuje w sobie krytyczną, autonomiczną i twórczą postawę wobec pojawiających się kwestii, mających związek z naukami prawnymi - KK_07
Metody dydaktyczne:
dyskusja nad wyborem tematu pracy, analiza poszczególnych fragmentów rozprawy doktorskiej wraz z dyskusją
Treści programowe:
1. Nakreślenie zakresu badań dostosowanego do indywidualnych zainteresowań studenta
2. Wybór tematu
3. Zapoznanie studentów ze źródłami prawa i literaturą przedmiotu
4. Organizacja badań własnych
5. Wymagania stawiane pracom doktorskim: kryteria jakości merytorycznej, kryteria jakości edytorskiej
6. Ułożenie planu pracy
7. Redagowanie tekstu
8. Prezentacja fragmentów pracy na seminarium
9. Prezentacja tez pracy doktorskiej na Instytucie
10. Korekta pracy
11. Redagowanie pracy
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Spełnienie warunków zaliczenia przewidzianych w programie studiów doktoranckich danego roku.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Bielecki J. E., Metodologia, Instytut Teologiczny Księży misjonarzy, Kraków 1993.

Literatura uzupełniająca:
1. Kolman R., Poradnik dla doktorantów i habilitantów, Oficyna Wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacyjnego, Bydgoszcz 1994.
2. Pawluk T., Wprowadzenie do studiów kanonistycznych, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1979.
3. Przybylska R., Przyczyna W. (red.), Zasady pisowni słownictwa religijnego, Biblos, Tarnów 2005.
4. Wójcik R., Wykłady z metodologii nauk, Warszawa 1982.

Sprawiedliwość administracyjna w Kościele - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów ze stosowaniem norm prawa kanonicznego w życiu codziennym w kuriach biskupich i w bezpośredniej pracy duszpasterskiej.
Wymagania wstępne:
W1 - zainteresowanie problematyką
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. ma znajomość najnowszych pojęć, teorii i zagadnień badawczych w obszarze nauk społecznych, z zakresu nauk prawnych, umożliwiającą pogłębione logiczne analizowanie, rozumienie zjawisk prawnych, uzasadnianie twierdzeń, sprawne posługiwanie się typami wykładni i wnioskowań prawniczych - K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
1. samodzielnie rozwija posiadaną wiedzę oraz pogłębia umiejętności badawcze i inne kwalifikacje profesjonalne - KU_02

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie - KK_02
Treści programowe:
1. Pojęcie administracji i prawa administracyjnego
2. Organizacja administracji kościelnej
3. Funkcjonowanie administracji kościelnej
4. Pojęcie i systemy sprawiedliwości administracyjnej
5. Środki odwoławcze przeciwko kościelnym aktom administracyjnym
6. Rekurs hierarchiczny
7. Rekurs do drugiej sekcji Sygnatury Apostolskiej
8. Pojęcie i rodzaje odpowiedzialności administracji
9. Podmiot odpowiedzialności administracji kościelnej
10. Przedmiot odpowiedzialności administracji kościelnej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Wykazanie się niezbędną wiedzą z zakresu przedmiotu.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J., Sprawiedliwość administracyjna w Kościele, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1979.
2. Krukowski J., Administracja w Kościele. Zarys kościelnego prawa administracyjnego, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1985.
3. Krukowski J., Prawo administracyjne w Kościele, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2011.
4. Krukowski J., Kraiński W., Sitarz M. (red.), Organizacja i funkcjonowanie administracji w Kościele, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2011.

Literatura uzupełniająca:
1. Wroceński J., Stokłosa M. (red.), La funzione amministrativa nell’ordinamento canonico. XIV Congresso Internazionale di Diritto Canonico, Varsavia, 14-18 settembre 2011, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2012.
2. Valdrini P., Conflicts et recours dans l'Église, Cerdic-Publications, Strasburg 1978.
3. Vedel G., Droit Administratif, Presses Universitaires de France, Paris 1959.

Ustrój hierarchiczny Kościoła - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - Przygotowanie studenta do samodzielnego napisania i obrony pracy magisterskiej.
C2 - Przygotowanie studenta do samodzielnej pracy naukowo-badawczej.
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotów od I do III roku studiów
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. prawidłowo posługuje się metodą dogmatyczno-prawną, historyczno-prawną i teologiczno-prawną - K2A_W03
2. ma uporządkowaną wiedzę na temat zasad i norm etycznych obowiązujących zarówno w nauce, jak i w przyszłym wykonywaniu zawodów prawniczych - K2A_W16

UMIEJĘTNOŚCI
1. potrafi samodzielnie i krytycznie opracować tekst naukowy, brać czynny udział w dyskusjach naukowych oraz twórczo uczestniczyć w procesie badań naukowych zakończonych napisaniem pracy magisterskiej - K2A_U05

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny, przestrzegania etyki zawodu prawniczego, dostrzegania problemów moralnych i etycznych dylematów także swojego środowiska, poszukuje optymalnych rozwiązań i możliwości korygowania nieprawidłowości - K2A_K07
Metody dydaktyczne:
dyskusja nad wyborem tematu pracy, analiza poszczególnych fragmentów pracy z dyskusją
Treści programowe:
1. Nakreślenie zakresu badań dostosowanego do indywidualnych zainteresowań studenta
2. Wybór tematu
3. Zapoznanie studentów ze źródłami prawa i literaturą przedmiotu
4. Organizacja badań własnych
5. Wymagania stawiane pracom magisterskim: kryteria jakości merytorycznej, kryteria jakości edytorskiej
6. Ułożenie planu pracy
7. Redagowanie tekstu
8. Prezentacja fragmentów pracy na seminarium
9. Korekta pracy uwzględniająca opinie promotora i seminarzystów
10. Redagowanie pracy magisterskiej
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Semestr VII-VIII wybór tematu pracy magisterskiej, opracowanie jej planu, prezentacja najważniejszych problemów badawczych, przygotowanie spisu bibliograficznego oraz przypisów.
Semestry IX-X przygotowanie i prezentacja uczestnikom seminarium oraz promotorowi zebranej literatury oraz źródeł, a także kolejnych rozdziałów pracy magisterskiej, prezentacja i złożenie kompletnej pracy magisterskiej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Bielecki J. E., Metodologia, Instytut Teologiczny Księży misjonarzy, Kraków 1993.

Literatura uzupełniająca:
1. Boć J., Jak pisać pracę magisterską, „Kolonia”, Wrocław 1997.
2. Kolman R., Poradnik dla doktorantów i habilitantów, Oficyna Wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacyjnego, Bydgoszcz 1994.
3. Pawluk T., Wprowadzenie do studiów kanonistycznych, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1979.
4. Przybylska R., Przyczyna W. (red.), Zasady pisowni słownictwa religijnego, Biblos, Tarnów 2005.
5. Wójcik R., Wykłady z metodologii nauk, Warszawa 1982.

Ustrój hierarchiczny Kościoła - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z normami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 330-572 oraz konstytucjach apostolskich: Pastor bonus i Universi Dominici Gregis
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo,
W2 - znajomość treści Księgi I – „Normy ogólne", kan. 1-203 (KPK z 1983 r.).
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1. zna terminologię z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa - K2A_W07
2. rozumie funkcjonowanie poszczególnych instytucji istniejących w Kościele, zarówno z prawa Bożego, jak i czysto ludzkiego - K2A_W08

UMIEJĘTNOŚCI
1. potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym - K2A_U03

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół w praktyce, odznacza się rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem w jego misję - K2A_K04
Metody dydaktyczne:
wykład z prezentacją multimedialną
Treści programowe:
1. Biskup Rzymski i Kolegium Biskupów
2. Synod Biskupów
3. Kardynałowie Świętego Kościoła Rzymskiego
4. Kuria Rzymska
5. Legaci Biskupa Rzymskiego
6. Kościoły partykularne
7. Biskupi diecezjalni, koadiutorzy i pomocniczy
8. Sytuacje nadzwyczajne: sede impedita i sede vacante
9. Prowincje i regiony kościelne
10. Metropolici
11. Synody partykularne
12. Konferencje biskupów
13. Synod diecezjalny
14. Kuria diecezjalna
15. Rada kapłańska
16. Kolegium konsultorów
17. Kapituły kanoników
18. Rada duszpasterska
19. Proboszczowie
20. Wikariusze parafialni
21. Dziekani
22. Rektorzy kościołów i kapelani
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student nie potrafi wykorzystywać podstawowej wiedzy z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać podstawową, dotychczas zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dobra
(W) - Student zna większość terminów z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa i w pogłębiony sposób porządkować i analizować przepisy i zastosować pojęcia występujące zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego. T. II/1: Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2005.

Literatura uzupełniająca:
1. Głódź S. L., Krukowski J., Sitarz M. (red.), Parafia w prawie kanonicznym i w prawie polskim, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
2. Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006.
3. Krukowski J., Sitarz M. (red.), Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2004.
4. Krukowski J., Sitarz M., Pastwa A. (red.), II Polski Synod Plenarny a synody diecezjalne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
5. Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
6. Pagé R., Les Églises particulières, t. I i III, Éditions Paulines, Paris 1985.
7. Pawluk P., Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, t. II, Lud Boży i jego nauczanie i uświęcanie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2002.
8. Sitarz M., Kompetencje organów kolegialnych w Kościele partykularnym w sprawowaniu władzy wykonawczej według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2008.
9. Sitarz M., Competences of Collegial Organs in a Particular Church in the Exercise of Executive Power According to the Code of Canon Law of 1983, Wydawnictwo KUL, Lublin 2013.
10. Sitarz M. [et al.] (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, tom 2, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
11. Sitarz M. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców, tom I, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
12. Sitarz M. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców, tom II, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
13. Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. II, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1985.
14. Urso P., Il diritto nel ministero della Chiesa, t. II, Roma 1990.