dr Anna Słowikowska

Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Katedra Kościelnego Prawa Publicznego i Konstytucyjnego

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr


Historia ustrojów państw - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 – przedstawienie wybranych zagadnień dotyczących ewolucji ustrojów politycznych
C2 – analiza podstawowych pojęć i zjawisk występujących w przeszłości oraz ich wpływu na aktualnie funkcjonujące systemy
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W01 – student posiada podstawowe informacje o ewolucji charakteru i rodzajów struktur będących częścią ustrojów politycznych
K_W03 – student zna organizację i funkcjonowanie modeli państwowych od czasów starożytnych i ma wiedzę o ich wpływie na aktualne systemy

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 – student potrafi analizować podstawowe procesy zmian zachodzące w rozwoju ustrojów politycznych
K_U02 – student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu historii ustrojów państw w celu analizowania i interpretowania zjawisk prawnych, politycznych, gospodarczych i społecznych
K_U03 – student potrafi dokonać analizy źródeł funkcjonowania różnych modeli państwowych

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 – potrafi pracować w zespole, pełniąc role sprawozdawcy i dyskutanta, ma elementarne umiejętności organizacyjne pozwalające na realizację zakładanych celów
Metody dydaktyczne:
dyskusja i analiza źródeł, praca w grupach, projekty graficzne i multimedialne
Treści programowe:
1. Pojęcie państwa, typy państw: feudalne, patrymonialne, monarchia stanowa, korona królestwa, absolutne, konstytucyjne
2 Ewolucja ustroju politycznego Francji – reguły feudalne a integracja terytorium; od absolutyzmu do systemu półprezydenckiego
3. System anglosaski; król w parlamencie – od heptarchii do systemu parlamentarno-gabinetowego
4. System anglosaski – USA; od okresu kolonialnego do państwa federalnego; rozważania nad elastyczną konstytucją
5. Państwa niemieckie – feudalizm i swobody niemieckie; integracja poprzez federalizację
6. Rosja – samodzierżawie i absolutyzm
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny

Ocena niedostateczna
(W) – student nie zna podstawowych informacji o ewolucji struktur ustrojowych państw
(U) – student nie potrafi dostrzec związku i znaczenia historii ustrojów państw dla funkcjonowania aktualnych ustrojów politycznych
(K) – student nie angażuje się w ćwiczenia

Ocena dostateczna
(W) – student zna wybiórcze informacje o ewolucji struktur ustrojowych państw
(U) – student potrafi dostrzec związek historycznych modeli państwowych z aktualnymi, ale nie jest w stanie ocenić ich znaczenia
(K) – student pracuje w grupie, ale tylko jako bierny słuchacz kolegów i nie formułuje własnych wniosków tylko przystaje na propozycje innych

Ocena dobra
(W) – student zna organizację i funkcjonowanie modeli państwowych od czasów starożytnych do współczesności wykazując się przyswojeniem konkretnych źródeł
(U) – student rozumie znaczenie historycznych modeli państwowych dla aktualnych systemów
(K) – student angażuje się w prace w grupie, formułuje własne wnioski

Ocena bardzo dobra
(W) – student zna organizację i funkcjonowanie modeli państwowych od czasów starożytnych do współczesności i wiedzę o ich wpływie na aktualne ustroje państwowe
(U) – student rozumie znaczenie historycznych modeli państwowych dla aktualnych systemów i potrafi je uargumentować
(K) – student wyróżnia się zainteresowaniem ćwiczeniami, zadaje pytania, szuka możliwych rozwiązań z podaniem rzetelnej argumentacji, referuje efekty pracy całej grupy

Sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia

Efekty kształcenia będą weryfikowane w formie pisemnego kolokwium, które zostanie przeprowadzone dwukrotnie po przepracowaniu określonej partii materiału. Poza zapowiadanymi kolokwiami efekty kształcenia będą także sprawdzane w formie wyrywkowej na początku zajęć, aby ocenić przygotowanie do nich studentów. Oceny z kolokwium, aktywności na zajęciach, przygotowania do nich oraz frekwencja będą stanowiły podstawę do wystawienia oceny końcowej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązkowa
Bereza, Arkadiusz, Anna Fermus-Bobowiec, Grzegorz Smyk, Wiesław P. Tekely, i Wojciech Witkowski. 2005. Powszechna historia ustroju. Wybór źródeł. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Krasowski, Karol, Marek Krzymkowski, Krystyna Sikorska-Dzięgielewska, i Jerzy Walachowicz. 2002. Historia ustroju państwa. Wyd. 2. Poznań: Ars boni et aequi.
Lipska-Toumi, Marzena. 2014. Powszechna historia ustroju państw – ćwiczenia. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Literatura uzupełniająca
Górski, Grzegorz, i Stanisław Salmonowicz. 2001. Historia ustrojów państw. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis.
Klementowski, Marian. 2012. Powszechna historia ustroju. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Sczaniecki, Michał. 2016. Powszechna Historia Państwa i Prawa. Wyd. 11. Warszawa: Wolters Kluwer.

Metodologia prawa kanonicznego - konwersatorium

Cele przedmiotu:
C1 – zdobycie i przyswojenie podstawowej wiedzy z metodologii prawa kanonicznego
C2 – nabycie umiejętności stosowania metod tworzenia i promulgacji, badania, interpretowania i aplikacji prawa kanonicznego
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo
W2 – znajomość zagadnień z przedmiotu: logika prawnicza
W3 – znajomość zagadnień z przedmiotu: historia źródeł prawa kanonicznego
Efekty kształcenia:
WIEDZA - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
K2A_W02 – student ma rozszerzoną wiedzę o charakterze prawa kanonicznego, jego historycznych uwarunkowaniach, miejscu w systemie nauk i relacjach do innych nauk
K2A_W03 – student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki metodologicznej prawa kanonicznego
K2A_W04 – student zna w zakresie pogłębionym aksjologię, sposoby i zasady stanowienia prawa kanonicznego, typy wykładni i sposoby interpretacji, metody badania prawa kanonicznego i zakresy jego stosowania

UMIEJĘTNOŚCI - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
K2A_U03 – student potrafi zastosować metody tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i aplikacji prawa kanonicznego oraz dostrzega wzajemne zależności zarówno między poszczególnymi etapami, jak i metodami

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - w wyniku przeprowadzonych zajęć:
K2A_K01 – student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i rozumie potrzebę podnoszenia kwalifikacji w zakresie metodologicznym prawa kanonicznego, by mógł dostrzec potrzebę jego tworzenia, umiał je zbadać, zinterpretować i zastosować
Metody dydaktyczne:
Zajęcia zostaną przeprowadzone z uwzględnieniem właściwej dla ćwiczeń metodyki. W celu aktywizacji studentów wśród proponowanych metod dydaktycznych znajdzie się praca z tekstem źródłowym, w celu sprawdzenia poprawności zastosowania przez ustawodawcę właściwych technik prawodawczych oraz w celu analizy tekstu za pomocą różnych metod badawczych. W celu łatwiejszego przyswojenia wiedzy przez studenta powyższe metody dydaktyczne zostaną uzupełnione projektami graficznymi i multimedialnymi.
Treści programowe:
1. Pojęcia podstawowe: metoda, metodyka, metodologia, metodologia prawa, metodologia prawa kanonicznego.
2. Źródła prawa kanonicznego.
3. Technika prawodawcza w Kościele.
4. Metody promulgacji prawa kanonicznego.
5. Metody badania prawa kanonicznego: metoda dogmatyczno-prawna, metoda teologiczno-prawna, metoda historyczno-prawna, metoda prawno-porównawcza, metoda socjologiczno-prawna, metoda filologiczno-prawna.
6. Metoda dyskursu naukowego św. Tomasza z Akwinu.
7. Interpretacja prawa.
8. Stosowanie prawa kanonicznego (zakres i kanonizacja prawa).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny

Ocena niedostateczna
(W) – student nie zna metod tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego
(U) – student nie potrafi zastosować metod tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i aplikacji prawa kanonicznego
(K) – student nie rozumie, dlaczego metodologia prawa kanonicznego jest konieczna w studiach i pracy kanonisty oraz nie dostrzega potrzeby podnoszenia własnych kwalifikacji i zdobywania wiedzy

Ocena dostateczna
(W) – student zna niektóre metody tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego
(U) – student potrafi zastosować tylko niektóre metody i nie dostrzega związku między poszczególnymi metodami
(K) – student rozumie przydatność metodologii prawa kanonicznego podczas studiów i w pracy kanonisty, ale nie wykazuje zainteresowania podnoszeniem własnych kwalifikacji w tym przedmiocie

Ocena dobra
(W) – student zna większość metod tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego
(U) – student potrafi zastosować większość metod i umiejętnie dostrzega konieczność ich stosowania na każdym etapie: tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego
(K) – student rozumie przydatność metodologii prawa kanonicznego podczas studiów i w pracy kanonisty oraz wie, w jaki sposób może podnieść własne kwalifikacje w tym przedmiocie

Ocena bardzo dobra
(W) – student zna metody tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego
(U) – student potrafi ocenić, które metody należy zastosować przy poszczególnych etapach: tworzenia, promulgacji, badania, interpretowania i stosowania prawa kanonicznego; jest zatem w stanie dostrzec zależność między tymi etapami, jak również między modami używanymi na każdym z nich
(K) – student rozumie przydatność metodologii prawa kanonicznego podczas studiów i w pracy kanonisty oraz konieczność podnoszenia własnych kwalifikacji w tym przedmiocie

Sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia

Efekty kształcenia będą weryfikowane w formie pisemnego kolokwium, które zostanie przeprowadzone dwukrotnie po przepracowaniu określonej partii materiału. Poza zapowiadanymi kolokwiami efekty kształcenia będą także sprawdzane w formie wyrywkowej na początku zajęć, aby ocenić przygotowanie do nich studentów. Oceny z kolokwium, aktywności na zajęciach, przygotowania do nich oraz frekwencja na zajęciach będą stanowiły podstawę do wystawienia oceny końcowej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Źródła prawa
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Paulii PP. II promulgatus (25.01.1983), AAS 75 (1983), pars II, s. 1-317; tekst polski: Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań: Pallottinum 1984.

Literatura podstawowa
Gerosa, Libero. 2003. Interpretacja prawa w Kościele. Zasady, wzorce, perspektywy, Kraków: Wydawnictwo WAM.
Kroczek, Piotr. 2007. „Prawodawca i jego sztuka.” Prawo Kanoniczne 50(1–2):167–184.
Pawluk, Tadeusz. 2002. Prawo kanoniczne w Kodeksie Jana Pawła II. T. I: Zagadnienia wstępne. Normy ogólne. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne.
Sitarz, Mirosław. 2014. „Wymóg zachowania rygorów techniczno-prawnych w pełnieniu władzy ustawodawczej w Kościele partykularnym. Wybrane elementy.” Roczniki Nauk Prawnych 24(4):163–176.

Literatura uzupełniająca
Graczyk, Krzysztof. 1999. Metodologia i metodyka prawa kanonicznego. Lublin: Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz.
Nwagwu, Mary G.A. 2006. Theology and Methodology of Canon Law. Lifevest Publishing, Incorporated.
Örsy, Ladislas. 1980. „The Interpreter and His Art.” The Jurist 40:27–56.
Sobański, Remigiusz. 2009. Metodologia prawa kanonicznego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Stelmach, Jerzy, i Bartosz Brożek. 2004. Metody prawnicze. Logika, analiza, argumentacja, hermeneutyka. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze.
Subera, Ignacy. 1978. Metodologia historyczno-prawna. Wyd. 2. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej.

Proseminarium - proseminarium

Cele przedmiotu:
C1 – przygotowanie studentów do samodzielnego napisania pracy dyplomowej z zakresu prawa kanonicznego
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo
W2 – znajomość zagadnień z przedmiotu: metodologia prawa kanonicznego
W3 – znajomość podstawowych zagadnień z zakresu I, II i III księgi KPK/83, w celu rozważenia ewentualnych zagadnień do zredagowania planu pracy
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K2A_W03 – student rozumie, czym jest cel pracy, problem badawczy, teza, hipoteza i wie, jak w sposób redagować plan pracy z uwzględnieniem metodologii badania prawa kanonicznego
K2A_W05 – student zna problematykę najnowszych badań w zakresie prawa kanonicznego
K2A_W09 – student zna źródła prawa kanonicznego

UMIEJĘTNOŚCI
K2A_U04 – student potrafi wypowiadać się i pisać zgodnie z zasadami poprawnej polszczyzny z zastosowaniem terminologii technicznej, właściwej dla prawa kanonicznego
K2A_U05 – student potrafi sporządzać poprawne opisy bibliograficzne aktów normatywnych oraz literatury
K2A_U09 – student potrafi dokonać samodzielnej oceny różnych koncepcji w badaniu i stosowaniu prawa kanonicznego

KOMPETENCJE SPOŁECZNE
K2A_K02 – student odznacza się wytrwałością i cierpliwością w poszukiwaniu i badaniu prawa kanonicznego
K2A_K06 – student odznacza się odpowiedzialnością za dokładne przygotowanie się do napisania własnej pracy dyplomowej czerpiąc wzorce z uznanych autorytetów w dziedzinie prawa kanonicznego
Metody dydaktyczne:
Teoretyczne przedstawienie struktury pracy dyplomowej i naukowej; analiza przykładów; praca w grupach nad planami prac; ćwiczenie opisów bibliograficznych z wykorzystaniem technik multimedialnych oraz prezentacja reprezentatywnych programów do tworzenia bibliografii i przypisów (np. komercyjna wersja EndNote czy bezpłatna opcja dostępna w Microsoft Office Word 2016); analiza napisanych prac
Treści programowe:
1. Wymagania formalne dotyczące pracy dyplomowej
2. Metodyka pisania prac naukowych
3. Struktura pracy dyplomowej: konstrukcja wstępu, rozdziałów, zakończenia, wykazu skrótów, bibliografii
4. Formułowanie tytułu pracy, problemu badawczego, celu pracy, tezy, hipotez badawczych
5. Tworzenie opisów bibliograficznych oraz przypisów z uwzględnieniem różnych stylów cytowania (przecinkowy, kropkowy, Chicago style)
6. Analiza pracy proseminaryjnej i sprawozdania z aktywności naukowej, w której studenci uczestniczyli (np. konferencja naukowa)
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
KRYTERIA OCENY

Ocena niedostateczna
(W) – student nie ma pogłębionej i uporządkowanej wiedzy na temat pisania prac dyplomowych
(U) – student nie potrafi sporządzać opisów bibliograficznych
(K) – student nie dostrzega celu przygotowywania samodzielnej pracy dyplomowej

Ocena dostateczna
(W) – student ma w niewielkim stopniu uporządkowaną wiedzę na temat pisania prac dyplomowych
(U) – student w minimalnym stopniu rozumie i potrafi konstruować opisy bibliograficzne
(K) – student dostrzega cel przygotowania pracy dyplomowej, ale dostrzega znaczenia nabytych kompetencji w swojej przyszłości kanonisty

Ocena dobra
(W) – student wie, jak w sposób poprawny napisać pracę dyplomową
(U) – student potrafi konstruować opisy bibliograficzne
(K) – student docenia celowość i znaczenie nabytych kompetencji w swojej przyszłości kanonisty

Ocena bardzo dobra
(W) – student wie, jak w sposób poprawny napisać pracę dyplomową według poznawanych kryteriów
(U) – student wyróżnia się opanowaniem sposobów sporządzania opisów bibliograficznych
(K) – student docenia celowość i znaczenie nabytych kompetencji w swojej przyszłości kanonisty oraz ma świadomość wykorzystania w niej technik poznanych na studiach

SPOSOBY WERYFIKACJI ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA
Wymogiem do zaliczenia bez oceny semestru zimowego jest zredagowanie tematu pracy proseminaryjnej, skonstruowanie planu pracy i sporządzenie bibliografii.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
Boć, Jan. 2009. Jak pisać pracę magisterską. Wyd. 7. Wrocław: Kolonia Limited.
Graczyk, Krzysztof. 1999. Metodologia i metodyka prawa kanonicznego. Lublin: Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz.
Węglińska, Maria. 2016. Jak pisać pracę magisterską? Poradnik dla studentów. Wyd. 10. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Literatura uzupełniająca
Gambarelli, Gianfranco, i Zbigniew Łucki. 2017. Praca dyplomowa i doktorska. Zdobycie promotora, pisanie na komputerze, opracowanie redakcyjne, prezentowanie, publikowanie. Wyd. 2. Warszawa: CeDeWu.
Polańska, Aurelia. 2012. Praca dyplomowa nauką i sztuką. Wyd. 2. Gdynia: Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni.

Ustrój hierarchiczny Kościoła - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z normami prawnymi zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r., w Księdze II – „Lud Boży”, w kan. 330-572 oraz konstytucjach apostolskich: Pastor bonus i Universi Dominici Gregis
Wymagania wstępne:
W1 - znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo,
W2 - znajomość treści Księgi I – „Normy ogólne\", kan. 1-203 (KPK z 1983 r.).
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K2A_W07- zna terminologię z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
K2A_W08 - rozumie funkcjonowanie poszczególnych instytucji istniejących w Kościele, zarówno z prawa Bożego, jak i czysto ludzkiego

UMIEJĘTNOŚCI
K2A_U03 - potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K2A_K04 - utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół w praktyce, odznacza się rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem w jego misję
Metody dydaktyczne:
wykład z prezentacją multimedialną
Treści programowe:
1. Biskup Rzymski i Kolegium Biskupów
2. Synod Biskupów
3. Kardynałowie Świętego Kościoła Rzymskiego
4. Kuria Rzymska
5. Legaci Biskupa Rzymskiego
6. Kościoły partykularne
7. Biskupi diecezjalni, koadiutorzy i pomocniczy
8. Sytuacje nadzwyczajne: sede impedita i sede vacante
9. Prowincje i regiony kościelne
10. Metropolici
11. Synody partykularne
12. Konferencje biskupów
13. Synod diecezjalny
14. Kuria diecezjalna
15. Rada kapłańska
16. Kolegium konsultorów
17. Kapituły kanoników
18. Rada duszpasterska
19. Proboszczowie
20. Wikariusze parafialni
21. Dziekani
22. Rektorzy kościołów i kapelani
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student nie potrafi wykorzystywać podstawowej wiedzy z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać podstawową, dotychczas zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dobra
(W) - Student zna większość terminów z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa w celu porządkowania i analizowania przepisów i zastosowania pojęć występujących zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa konstytucyjnego Kościoła i systemu sprawowania w nim władzy oraz funkcjonowania poszczególnych podmiotów prawa
(U) - Student potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa i w pogłębiony sposób porządkować i analizować przepisy i zastosować pojęcia występujące zarówno w prawie świeckim, jak i kanonicznym
(K) - Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1. Krukowski J. (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego. T. II/1: Księga II. Lud Boży. Część I. Wierni chrześcijanie. Część II. Ustrój hierarchiczny Kościoła, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2005.

Literatura uzupełniająca:
1. Głódź S. L., Krukowski J., Sitarz M. (red.), Parafia w prawie kanonicznym i w prawie polskim, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
2. Kacprzyk W., Sitarz M. (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006.
3. Krukowski J., Sitarz M. (red.), Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2004.
4. Krukowski J., Sitarz M., Pastwa A. (red.), II Polski Synod Plenarny a synody diecezjalne, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
5. Krukowski J., Sitarz M., Pieron B. (red.), Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
6. Pagé R., Les Églises particulières, t. I i III, Éditions Paulines, Paris 1985.
7. Pawluk P., Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II, t. II, Lud Boży i jego nauczanie i uświęcanie, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2002.
8. Sitarz M., Kompetencje organów kolegialnych w Kościele partykularnym w sprawowaniu władzy wykonawczej według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2008.
9. Sitarz M., Competences of Collegial Organs in a Particular Church in the Exercise of Executive Power According to the Code of Canon Law of 1983, Wydawnictwo KUL, Lublin 2013.
10. Sitarz M. [et al.] (red.), Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, tom 2, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2013.
11. Sitarz M. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców, tom I, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2014.
12. Sitarz M. (red.), Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców, tom II, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2015.
13. Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. II, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1985.
14. Urso P., Il diritto nel ministero della Chiesa, t. II, Roma 1990.

Zarys prawa kanonicznego - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 – zdobycie i przyswojenie podstawowej wiedzy z zakresu prawa kanonicznego
C2 – udzielenie kompetentnej pomocy w praktyce prawniczej podmiotom, które o tę pomoc wystąpią
Wymagania wstępne:
W1 – znajomość zagadnień z przedmiotu: prawoznawstwo
W2 – znajomość zagadnień z przedmiotu: prawo wyznaniowe
W3 – znajomość zagadnień z przedmiotu: katolicka nauka społeczna
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W01 – student ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu prawa kanonicznego wśród nauk prawnych i jego relacji do poszczególnych gałęzi prawa
K_W03 – student zna i rozumie terminologię właściwą dla prawa kanonicznego
K_W04 – student wie, jakie są źródła prawa kanonicznego
K_W07 – student zna strukturę Kościoła i relacje zachodzące między poszczególnymi instytucjami
K_W12 – student ma podstawową wiedzę w zakresie norm proceduralnych stosowanych w sądownictwie kościelnym

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 – student potrafi wykorzystać podstawową wiedzę teoretyczną z prawa kanonicznego w celu ustalenia właściwości zastosowania przepisów prawa kanonicznego w konkretnej sytuacji
K_U03 – student potrafi posługiwać się pojęciami z zakresu prawa kanonicznego
K_U10 – student posiada umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy w celu rozwiązania problemów w pracy zawodowej
K_U11 – student potrafi przygotować pismo procesowe (skarga powodowa)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 – student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i rozumie potrzebę podnoszenia kwalifikacji
K_K02 – student jest przekonany o wadze profesjonalnego podejścia do zawodu i przestrzeganiu zasad etycznych
K_K07 – student odpowiedzialnie przygotowuje się do pracy zawodowej
Metody dydaktyczne:
Zajęcia zostaną przeprowadzone z uwzględnieniem właściwej dla ćwiczeń metodyki. W celu aktywizacji studentów wśród proponowanych metod dydaktycznych znajdzie się praca z tekstem źródłowym, analiza kazusów, objaśnienia elementów aktów administracyjnych wydawanych przez władzę kościelną, charakterystyka pism procesowych, przygotowanie własnego pisma procesowego. W celu łatwiejszego przyswojenia wiedzy przez studenta powyższe metody dydaktyczne zostaną uzupełnione projektami graficznymi i multimedialnymi.
Treści programowe:
1. Pojęcie i źródła prawa kanonicznego.
2. Miejsce prawa kanonicznego wśród nauk prawnych.
3. Skuteczność prawa kanonicznego w państwowym porządku prawnym – w szczególności reprezentacja kościelnych osób prawnych w stosunkach cywilno-prawnych oraz elementy prawa majątkowego.
4. Prawa i obowiązki wiernych – w szczególności prawo do duchowych dóbr Kościoła (w tym zwłaszcza przyjmowanie chrztu, przyjmowanie Komunii św., sprawowanie pogrzebu), prawo do sądu, prawo i obowiązek prowadzenia działalności apostolskiej, prawo i obowiązek uczestnictwa w życiu publicznym Kościoła oraz obowiązek troski o materialne potrzeby Kościoła.
5. Zasady partycypacji wiernych świeckich we władzy rządzenia.
6. Elementy prawa karnego.
7. Prawo procesowe w kontekście procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa – w szczególności tytuły nieważności małżeństwa, elementy skargi powodowej, znaczenie adwokata w procesie małżeńskim.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny

Ocena niedostateczna
(W) – student nie wie, czym jest prawo kanoniczne, jakie jest jego miejsce wśród nauk prawnych i nie jest w stanie wskazać podstawowych instytucji właściwych dla prawa kanonicznego
(U) – student nie potrafi zastosować zdobytej wiedzy do rozstrzygnięcia, czy postawiony problem dotyczy zakresu prawa kanonicznego, ani nie potrafi w minimalnym stopniu wskazać elementów skargi powodowej
(K) – student nie rozumie, dlaczego prawo kanoniczne może być przydatne w pracy zawodowej i nie dostrzega potrzeby podnoszenia własnych kwalifikacji i dobywania wiedzy

Ocena dostateczna
(W) – student wie, czym jest prawo kanoniczne i zna wybrane instytucje właściwe dla tego prawa
(U) – student potrafi ocenić, czy postawiony problem dotyczy zakresu prawa kanonicznego i potrafi wskazać elementy skargi powodowej
(K) – student rozumie przydatność prawa kanonicznego w pracy zawodowej, ale nie wykazuje zainteresowania podnoszeniem własnych kwalifikacji w tym przedmiocie

Ocena dobra
(W) – student wie, czym jest prawo kanoniczne, jakie jest jego miejsce wśród nauk prawnych, orientuje się w strukturze organizacyjnej Kościoła i zna większość instytucji właściwych prawu kanonicznemu
(U) – student potrafi ocenić, czy postawiony problem dotyczy zakresu prawa kanonicznego oraz jest w stanie zaproponować możliwości prawne jego rozwiązania, jak również potrafi zredagować pismo procesowe
(K) – student rozumie przydatność prawa kanonicznego w pracy zawodowej i wie, w jaki sposób może podnieść własne kwalifikacje w tym przedmiocie

Ocena bardzo dobra
(W) – student wie, czym jest prawo kanoniczne, jakie jest jego miejsc wśród nauk prawnych i zna strukturę organizacją Kościoła oraz instytucje właściwe dla prawa kanonicznego
(U) – student potrafi ocenić, czy postawiony problem dotyczy zakresu prawa kanonicznego oraz jest w stanie wskazać możliwości prawne jego rozwiązania, jak również potrafi zredagować pismo procesowe z uwzględnieniem wszystkich jego elementów
(K) – student rozumie przydatność prawa kanonicznego w pracy zawodowej i konieczność podnoszenia kwalifikacji w tym przedmiocie

Sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia

Efekty kształcenia będą weryfikowane w formie pisemnego kolokwium, które zostanie przeprowadzone dwukrotnie po przepracowaniu określonej partii materiału. Poza zapowiadanymi kolokwiami efekty kształcenia będą także sprawdzane w formie wyrywkowej na początku zajęć, aby ocenić przygotowanie do nich studentów. Studenci będą mieli także za zadanie przygotowanie pisma procesowego (skargi powodowej w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa). Oceny z kolokwium, pisma procesowego, aktywności na zajęciach, przygotowania do nich oraz frekwencja na zajęciach będą stanowiły podstawę do wystawienia oceny końcowej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Źródła prawa
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Paulii PP. II promulgatus (25.01.1983), AAS 75 (1983), pars II, s. 1-317; tekst polski: Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań: Pallottinum 1984.
Congregazione per la Dottrina della Fede, Nota dottrinale circa alcune questioni riguardanti l’impegno e il comportamento dei cattolici nella vita politica (24.11.2002), „Origins” 32 (2003), s. 537-543; tekst polski: Kongregacja Nauki Wiary, Nota doktrynalna o niektórych aspektach działalności i postępowania katolików w życiu publicznym, „L’Osservatore Romano” 2 (250) 2003, s. 49-54.

Literatura podstawowa
Majer, Piotr (red.). 2011. Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz. Powszechne i partykularne ustawodawstwo Kościoła katolickiego. Podstawowe akty polskiego prawa wyznaniowego, edycja polska na podstawie wydania hiszpańskiego. Kraków: Lex a Wolters Kluwer business.
Rozkrut, Tomasz. 2009. „Fundamentalne znaczenie skargi powodowej w kanonicznym procesie małżeńskim (KPK, kan. 1501-1506).” Kieleckie Studia Teologiczne 8:135–146.

Literatura uzupełniająca
Bzdyrak, Grzegorz. 2017. „Prawne gwarancje autonomii i niezależności Kościoła katolickiego w Polsce w zakresie władzy jurysdykcyjnej w sprawach małżeńskich.” Przegląd Sejmowy 4(141):19–37.
Romanko, Agnieszka. 2017. „Współdziałanie wiernych chrześcijan świeckich we władzy rządzenia w organach kolegialnych Kościoła partykularnego.” Journal of Modern Science 34(3):11–28.
Rozkrut, Tomasz. 2018. „Rola adwokata w zreformowanym procesie małżeńskim.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich 28(31):143–161.
Sitarz, Mirosław. 2013. „Skuteczność kościelnych aktów administracyjnych w polskim porządku prawnym. Zarys problematyki.” W Servabo legem tuam in toto corde meo. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu Profesorowi Józefowi Krzywdzie CM, Dyrektorowi Instytutu Prawa Kanonicznego UPJPII z okazji 70. rocznicy urodzin, red. A. Zakręta, A. Sosnowski, 441–457. Kraków: Uniwersystet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Wydawnictwo Naukowe 2013.
Słowikowska, Anna. 2017. „Podstawy prawne odpowiedzialności wiernych za materialne potrzeby Kościoła.” Kościół i Prawo 6(19), nr 2:123–141, DOI: http://dx.doi.org/10.18290/kip.2017.6.2-10.
Wierzbicki, Piotr. 2016. Współpraca wiernych świeckich z duchownymi w Kościele partykularnym według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.