dr hab. Anna Palusińska

Wydział Filozofii - Instytut Filozofii
Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej

Stanowisko: Adiunkt posiadający stopień naukowy dr hab.


Historia filozofii - wykład

Cele przedmiotu:
C1) Przedstawienie głównych kierunków filozofii od starożytności po współczesność
C2) Ukazanie kulturotwórczej funkcji filozofii
C3) Zapoznanie z najważniejszymi dziełami i pojęciami filozofii europejskiej
Wymagania wstępne:
wiedza humanistyczna w zakresie edukacji szkoły średniej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W03 ma uporządkowaną wiedzę na temat najważniejszych kierunków filozofii europejskiej, najważniejszych dzieł filozoficznych, które ukształtowały kulturę Zachodu. K_W04 zna podstawowe koncepcje antropologiczne, rozumie zależność pomiędzy koncepcją człowieka a koncepcją państwa. Ma wiedzę na temat wpływu idei filozoficznych na kształt ustrojów społecznych

UMIEJĘTNOŚCI
K_U02 potrafi wykorzystać teoretyczną wiedzę z zakresu filozofii do analizowania i rozumienia problemów współczesnej kultury, polityki, sztuki, etyki.
K_U03 potrafi posługiwać się podstawowymi pojęciami teoretycznymi w szerszym kontekście współczesnej kultury

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 ma świadomość poziomu swej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, dokonuje samooceny własnych kompetencji i doskonali swoje umiejętności; wyznacza kierunki własnego rozwoju i samokształcenia.
K_K02 ma przekonanie o konieczności ludzkiego rozwoju osobowego w wymiarze niematerialnym, docenia ważną rolę filozofii w ukazywaniu transcendentnego, wertykalnego sensu ludzkiej egzystencji; jest świadomy konieczności filozoficznej refleksji nad ludzkim postępowaniem i istnienia obiektywnym kategorii moralnych.
Metody dydaktyczne:
wykład z elementami lektury klasycznych tekstów filozoficznych
Treści programowe:
1) zagadnienia filozofii starożytnej i jej najważniejsze nurty: intelektualizm moralny Sokratesa, relatywizm sofistów, platonizm, arystotelizm, materializm stoicki i epikurejski, neoplatonizm.
2) podstawowe pojęcia i problemy filozofii średniowiecznej: relacja fides et ratio, spór o uniwersalia, patrystyczne i średniowieczne dowody na istnienie Boga, antropologia Tomasza z Akwinu.
3) trzy podstawowe koncepcje człowieka w filozofii nowożytnej i współczesnej: biologiczno-ewolucyjna, podmiotu ujawniającego ducha i jedności psychofizycznej - przedstawiciele i oddziaływanie.
4) koncepcje państwa i społeczeństwa: materializm marksistowski i totalitaryzm państwa komunistycznego; materializm filozofii oświecenia i liberalizm; państwo oparte o realizację dobra wspólnego w ujęciu K. Wojtyły.
5) pojęcie wolności i kultury w świetle filozofii personalizmu chrześcijańskiego.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1-3, Warszawa 1990.
R. Heinzmann, Filozofia średniowieczna, Kęty 1999.
M.A. Krąpiec, Ja-człowiek, Lublin 1986.
K. Wojtyła, Miłość i odpowiedzialność, Lublin 1969.

Historia filozofii - wykład

Cele przedmiotu:
C1) Przedstawienie głównych kierunków filozofii od starożytności po współczesność
C2) Ukazanie kulturotwórczej funkcji filozofii
C3) Zapoznanie z najważniejszymi dziełami i pojęciami filozofii europejskiej
Wymagania wstępne:
wiedza humanistyczna w zakresie edukacji szkoły średniej
Efekty kształcenia:
WIEDZA
K_W03 ma uporządkowaną wiedzę na temat najważniejszych kierunków filozofii europejskiej, najważniejszych dzieł filozoficznych, które ukształtowały kulturę Zachodu. K_W04 zna podstawowe koncepcje antropologiczne, rozumie zależność pomiędzy koncepcją człowieka a koncepcją państwa. Ma wiedzę na temat wpływu idei filozoficznych na kształt ustrojów społecznych


UMIEJĘTNOŚCI

K_U02 potrafi wykorzystać teoretyczną wiedzę z zakresu filozofii do analizowania i rozumienia problemów współczesnej kultury, polityki, sztuki, etyki.
K_U03 potrafi posługiwać się podstawowymi pojęciami teoretycznymi w szerszym kontekście współczesnej kultury
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 ma świadomość poziomu swej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, dokonuje samooceny własnych kompetencji i doskonali swoje umiejętności; wyznacza kierunki własnego rozwoju i samokształcenia.
K_K02 ma przekonanie o konieczności ludzkiego rozwoju osobowego w wymiarze niematerialnym, docenia ważną rolę filozofii w ukazywaniu transcendentnego, wertykalnego sensu ludzkiej egzystencji; jest świadomy konieczności filozoficznej refleksji nad ludzkim postępowaniem i istnienia obiektywnym kategorii moralnych.
Metody dydaktyczne:
wykład z elementami lektury klasycznych tekstów filozoficznych
Treści programowe:
1) zagadnienia filozofii starożytnej i jej najważniejsze nurty: intelektualizm moralny Sokratesa, relatywizm sofistów, platonizm, arystotelizm, materializm stoicki i epikurejski, neoplatonizm.
2) podstawowe pojęcia i problemy filozofii średniowiecznej: relacja fides et ratio, spór o uniwersalia, patrystyczne i średniowieczne dowody na istnienie Boga, antropologia Tomasza z Akwinu.
3) trzy podstawowe koncepcje człowieka w filozofii nowożytnej i współczesnej: biologiczno-ewolucyjna, podmiotu ujawniającego ducha i jedności psychofizycznej - przedstawiciele i oddziaływanie.
4) koncepcje państwa i społeczeństwa: materializm marksistowski i totalitaryzm państwa komunistycznego; materializm filozofii oświecenia i liberalizm; państwo oparte o realizację dobra wspólnego w ujęciu K. Wojtyły.
5) pojęcie wolności i kultury w świetle filozofii personalizmu chrześcijańskiego.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1-3, Warszawa 1990.
R. Heinzmann, Filozofia średniowieczna, Kęty 1999.
M.A. Krąpiec, Ja-człowiek, Lublin 1986.
K. Wojtyła, Miłość i odpowiedzialność, Lublin 1969.

Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej - wykład

Cele przedmiotu:
C1) przedstawienie głównych nurtów i postaci filozofii średniowiecznej
C2) prezentacja problemów i dyskusji podejmowanych przez myślicieli średniowiecznych,
C3) zapoznanie z terminologią filozoficzną dotyczącą teorii bytu, teorii osoby i teorii poznania.
Wymagania wstępne:
1) podstawowa wiedza dotycząca okresów historycznych
2) umiejętność krytycznego myślenia
3) gotowość zdobywania wiedzy
Efekty kształcenia:
WIEDZA
1) zna i rozumie rolę refleksji filozoficznej w kształtowaniu kultury
duchowej K_W01
2) ma wiedzę o miejscu i znaczeniu filozofii w relacji do teologii, nauk formalnych
i szczegółowych oraz o specyfice przedmiotowej i metodologicznej filozofii K_W02
3) zna terminologię starożytnych systemów filozoficznych K_W03
UMIEJĘTNOŚCI

1) umie dobrać właściwe narzędzia do interpretacji i analizy tekstu filozoficznego, streszcza i
analizuje argumenty filozoficzne, identyfikuje ich kluczowe tezy, założenia i konsekwencje K_U04, K_U05
2) posiada umiejętność pisania streszczeń oraz prostych rozprawek w języku polskim z
wykorzystaniem literatury przedmiotu K_U04, K_U05
3) potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi poznanymi w ramach zajęć K_U04.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

1) ma świadomość roli filozofii i odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego
regionu, kraju, Europy K_K05
2) potrafi dokonać analizy sytuacji i problemów oraz samodzielne sformułować propozycje ich
rozwiązania K_K04
Metody dydaktyczne:
metoda wykładu z elementami analizy tekstów klasycznych.
Treści programowe:
Celem wykładów jest zapoznanie słuchaczy z całościową wizją dziejów filozofii starożytnej (pogańskiej i chrześcijańskiej) oraz średniowiecznej. - Z zakresu filozofii starożytnej omawiane są kolejno poglądy filozofów przyrody, filozofów okresu humanistycznego, Platona i Arystotelesa, filozofów okresu szkół hellenistycznych i okresu synkretycznego. - Z zakresu chrześcijańskiej filozofii starożytnej omawiane są poglądy gnostyków, apologetów, filozofów szkół aleksandryjskiej i kapadockiej, Augustyna, Boecjusza i Pseudo Dionizego Areopagity. - Wykład dotyczący dziejów filozofii średniowiecznej obejmuje omówienie filozofów działających do XII wieku; krótkie informacje o filozofii arabskiej i żydowskiej; obszerne omówienie czynników, które wywarły wpływ na ukształtowanie się myśli przedstawicieli złotego wieku scholastyki i samej tej myśli; bardziej zwięzłe omówienie filozofii jesieni średniowiecza; nieco uwag o początkach filozofii w Polsce.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ocena niedostateczna: (W) Student nie posiada podstawowej wiedzy nt. filozofii starożytnej, jej przedstawicieli, głównych nurtów i problemów. (U) Student nie potrafi
analizować i nie rozumie podstawowych treści zajęć; nie potrafi tworzyć własnych narzędzi pracy ani posługiwać się nimi. (K) Student nie angażuje się
we własny proces zdobywania wiedzy, nie wywiązuje się ze stawianych mu celów i
zadań, nie angażuje się w dyskusje stawianych problemów.
Ocena dostateczna: (W) Student posiada ogólną wiedzę nt. filozofii starożytnej, jej przedstawicieli, nurtów i dyskutowanych zagadnień. (U) Student w stopniu
minimalnym analizuje i rozumie treści zajęć. Z pomocą prowadzącego rekonstruuje treść tekstu źródłowego oraz dokonuje jego analizy. (K) Student uczestniczy w
zajęciach, ale jego postawa jest bierna, pozbawiona kreatywności i zaangażowania. W małym stopniu angażuje się w dyskusje i korzysta z dostępnej literatury przedmiotu.
Ocena dobra: (W) Student posiada uporządkowaną wiedzę nt. filozofii starożytnej, zna
głównych filozofów starożytnych, ich twórczość. Jest świadomy dyskusji i sporów filozoficznych. (U) Student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób
poprawny z niej korzysta w sytuacji problemowej. Czyta ze zrozumieniem teksty naukowe, z pomocą prowadzącego rozwiązuje stawiane mu problemy. (K) Student aktywnie uczestniczy w zajęciach, wykazuje otwartość na potrzebę pogłębiania posiadanej wiedzy i umiejętności. Chętnie angażuje się w dyskusje.
Ocena bardzo dobra: (W) Student ma ugruntowaną i usystematyzowaną wiedzę
na temat filozofii starożytnej. (U) Student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy
posiadanej wiedzy (z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu) oraz poprawnie, samodzielnie z nich korzysta w sytuacjach problemowych.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
G. Reale, Historia filozofii starożytnej tłum. E. Zieliński, t.I-V, Lublin 1995-2000.
S. Swieżawski, Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, Warszawa 2000.
P. Hadot, Czym jest filozofia starożytna, tłum. P. Domański, Warszawa 2000.
A. Krokiewicz, Studia orfickie, Warszawa 2000.