Ks. dr hab. Jan Szymczyk (prof. KUL)

Wydział Nauk Społecznych - Instytut Socjologii
Katedra Socjologii Makrostruktur i Ruchów Społecznych

Stanowisko: Profesor nadzwyczajny posiadający stopień naukowy dr lub dr hab.


Makrostruktury społeczne - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie uczestników z najważniejszymi kategoriami pojęciowymi i teoriami z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektami i podmiotami
C2 - nabycie przez studentów wiedzy, umiejętności i kompetencji w zakresie rozróżniania fenomenów charakterystycznych dla makrosocjologii oraz dostrzegania czynników i uwarunkowań procesów charakterystycznych dla makrostruktur
C3 - aplikowanie kategorii pojęciowych i teorii z zakresu socjologii w analizach makrostrukturalnej rzeczywistości społecznej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna podstawowe kategorie pojęciowe [terminologię], teorie i metodologię z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspekty i podmioty K_W01, K_W04
Posiada podstawową wiedzę w zakresie rozumienia i klasyfikowania podstawowych kwestii, aspektów i podmiotów związanych z makrosocjologią [makrostrukturami] w kontekście badań socjologicznych K_W03
Posiada podstawową wiedzę w zakresie uwarunkowań i specyfiki funkcjonowania elementów makrostruktur społecznych [np. klas, warstw społecznych, narodu, państwa, instytucji i organizacji] K_W03, K_W04, K_W10

UMIEJĘTNOŚCI
Posiada podstawowe umiejętności w zakresie makrosocjologii celem wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat makrostrukturalnej rzeczywistości społecznej, także z wykorzystywaniem języka angielskiego (np. stosowania terminologii i literatury anglojęzycznej itp.) K_U01, K_U08
Potrafi posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi z zakresu makrosocjologii w celu opisu i analizy, w oparciu o poznane techniki i metody, przyczyn i przebiegu wybranych procesów i zjawisk społecznych w makrostrukturach społecznych K_U02, K_U05
Posiada podstawowe umiejętności aplikowania rozumienia wybranych systemów wartości, interesów i norm społecznych, ideologii do obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania przemian współczesnej makrostruktury społecznej i jej składników K_U02.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Wykazuje się pewną samodzielnością w obserwacji, analizie zjawisk, procesów zachodzących w makrostrukturach, w oparciu o którą powinien być w stanie zaplanować i przeprowadzić konkretne badania socjologiczne dotyczące funkcjonowania różnych podmiotów, instytucji, organizacji K_K05, K_K09
Potrafi samodzielnie poszerzać nabytą wiedzę z zakresu makrosocjologii i jest gotowy do stałego dokształcania się w zakresie różnorodnych kwestii wynikających z uwarunkowań zjawisk i zmian społecznych K_K06, K_K08
Metody dydaktyczne:
Wykład konwencjonalny (tradycyjny) i metody dialogu
Treści programowe:
Specyfika makrosocjologicznych analiz i badań. Społeczeństwo jako przedmiot socjologii. Typologia współczesnych społeczeństw. Pojęcie struktury społecznej: jej teorie, modele, aspekty i wymiary, podstawowe procesy i czynniki. Struktura społeczna jako typ idealny. Realistyczno-dynamiczne rozumienie struktury społecznej. Pojęcie makrostruktur społecznych [ich podstawowe cechy i definicja; czynniki i uwarunkowania]. Kryteria i aspekty strukturalizacji rzeczywistości społecznej. Zróżnicowanie i nierówności społeczne. Makrostruktura społeczna jako skład i jako układ. Pojęcie klas i warstw społecznych: rys historyczny stratyfikacji społecznej, jej podział i metody badania. Współczesne koncepcje stratyfikacji społecznej [funkcjonalna teoria stratyfikacji; model stratyfikacyjny EGP]. Współczesne przemiany w makrostrukturze społecznej. Pojęcie tzw. śmierci klas, rozumienie underclass i upper class. Pojęcie klasy średniej: definicja starej i nowej klasy średniej, funkcje i rola klasy średniej, kształtowanie się klasy średniej w Polsce. Pojęcie mezostruktur. Kategoria ruchliwości społecznej z perspektywy makrosocjologii.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin ustny
na ocenę 2:
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii, teorii i metodologii z zakresu makrosocjologii
(U) - Student nie posiada podstawowych umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektów i podmiotów
(K) - Student nie potrafi poprawnie zreferować żadnych praktycznych rozwiązań funkcjonujących w makrostrukturach społecznych ani zidentyfikować zjawisk typowych dla makrosocjologii

na ocenę 3:
(W) - Student zna przynajmniej jakieś stanowiska teoretyczne dotyczące omawianej problematyki
(U) - Student posiada podstawowe umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych oraz ich aspektów i podmiotów
(K) - Student z pomocą potrafi poprawnie zreferować pewne praktyczne rozwiązania funkcjonujące w makrostrukturach społecznych oraz zidentyfikować zjawiska typowe dla makrosocjologii w stopniu podstawowym

na ocenę 4:
(W) - Student zna większość omówionych na zajęciach terminów, teorii i metodologii z zakresu makrosocjologii
(U) - Student potrafi analizować i klasyfikować większość omówionych na zajęciach kwestii z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie większość wybranych zagadnień z zakresu makrosocjologii i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej

na ocenę 5:
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy, teorie i metodologię z zakresu makrosocjologii
(U) - Student potrafi samodzielnie analizować i klasyfikować wszystkie wymagane zagadnienia z zakresu makrosocjologii, makrostruktur społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie wymagane zagadnienia z zakresu makrosocjologii i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie [metody] do konkretnego problemu.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązująca:
J. Turowski, Socjologia. Wielkie struktury społeczne, Lublin 1994; H. Domański, Struktura społeczna, Warszawa 2007; R. Podgórski, Socjologia: makrostruktury, Warszawa 2011; P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2002; P. Rybicki, Struktura społecznego świata, Warszawa 1979; B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2003; M. Hamilton, M. Hirszowicz, Klasy i nierówności społeczne, Warszawa 1995; J. Szymczyk, Instytucje, procesy i systemy społeczne. Makrosocjologia, w: 100 lat socjologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Idee - teorie - badania, red. W. Szymczak, TN KUL, Lublin 2018, s. 63-85; J. Szymczyk, Elements of the Application of the Complementarity Principle. Issues of the Sociology of Subjectivity and Social Structures, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014.

Literatura uzupełniająca:
E. Wnuk-Lipiński, Socjologia życia publicznego, Warszawa 2008; M. Ziółkowski, Przemiany interesów i wartości społeczeństwa polskiego, Poznań 2000; H. Domański, O ruchliwości społecznej w Polsce, Warszawa 2004; Jedna Polska? Dawne i nowe zróżnicowania społeczne, red. A. Kojder, Kraków 2007.

Patologie życia publicznego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie uczestników z najważniejszymi kategoriami pojęciowymi, rodzajami, przejawami i teoriami dotyczącymi patologii życia publicznego oraz ich skutkami
C2 - nabycie przez studentów wiedzy, umiejętności i kompetencji odnoszących się do dokonywania analizy - z perspektywy socjologii - przyczyn, zjawisk i podmiotów łączonych z fenomenem patologii życia publicznego
C3 - aplikowanie kategorii pojęciowych, teorii i metod z zakresu socjologii w analizach i badaniach patologii życia publicznego
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna terminologię, aspekty i perspektywy badawcze, metodologiczne dotyczące patologii życia publicznego z perspektywy socjologii K_W01, K_W02, K_W04
Wykazuje się znajomością [wiedzą] przyczyn i skutków patologii życia publicznego ujmowanych w kontekście socjologicznym K_W02, K_W03
Posiada uporządkowaną wiedzę w zakresie rozumienia i klasyfikowania zjawisk, układów zależności jako negatywnych dewiacji funkcjonujących w sferze życia publicznego K_W03, K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
Posiada umiejętności wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat patologii życia publicznego K_U01
Potrafi posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi - w kontekście socjologicznym - z zakresu patologii życia publicznego w celu opisu i analizy, w oparciu o poznane techniki i metody, przyczyn, przebiegu i skutków wybranych zjawisk patologicznych K_U02, K_U05
Posiada podstawowe umiejętności aplikowania rozumienia wybranych systemów wartości, interesów i norm społecznych, ideologii do obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania patologii życia publicznego i ich składników K_U02, K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Potrafi samodzielnie poszerzać nabytą wiedzę z zakresu patologii życia publicznego z perspektywy socjologii i jest gotowy do stałego dokształcania się w zakresie różnorodnych kwestii wynikających z uwarunkowań procesów i zmian dokonujących się w interakcjach społecznych K_K01, K_K03
Jest wrażliwy na patologie życia publicznego, ich skutki w kontekście waloru dobra wspólnego K_K07
Metody dydaktyczne:
Wykład konwencjonalny (tradycyjny) i metody dialogu
Treści programowe:
Pojęcie sfery funkcjonowania życia publicznego [struktura struktura organizacyjna państwa i jego funkcje; pojęcie kultury politycznej]. Pojęcie patologii [socjopatologii]. Rozumienie patologii życia publicznego. Przyczyny patologii życia publicznego. Pojęcie i rodzaje dewiacji, anomii, alienacji politycznej. Patologie instytucji państwa i prawa w Polsce. Pojęcie i czynniki sprzyjające układom patronacko-klienckim w III RP. Pojęcie instytucjonalizacji nieodpowiedzialności. Meandry polskiej demokracji. Pojęcie konfliktów w sferze publicznej. Pojęcie korupcji. Pojęcie kapitalizmu politycznego. Patologie w administracji publicznej. Patologie w sferze funkcjonowania władzy. Nieprawidłowości w procesie decyzyjnym związanym z uchwalaniem ustaw (wybrane przykłady). Kłamstwo w życiu publicznym. Agresja [nienawiść] w życiu publicznym.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin ustny
na ocenę 2:
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii, teorii i metodologii z zakresu patologii życia publicznego
(U) - Student nie posiada podstawowych umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(K) - Student nie potrafi poprawnie zreferować żadnych praktycznych rozwiązań dotyczących patologii życia publicznego z perspektywy socjologii

na ocenę 3:
(W) - Student zna przynajmniej jakieś stanowiska teoretyczne dotyczące omawianej problematyki
(U) - Student posiada podstawowe umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(K) - Student z pomocą potrafi poprawnie zreferować pewne praktyczne rozwiązania dotyczące patologii życia publicznego z perspektywy socjologii

na ocenę 4:
(W) - Student zna większość omówionych na zajęciach terminów, teorii i metodologii z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(U) - Student potrafi analizować i klasyfikować większość omówionych na zajęciach kwestii z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie większość wybranych zagadnień z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej

na ocenę 5:
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy, teorie i metodologię z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(U) - Student potrafi samodzielnie analizować i klasyfikować wszystkie wymagane zagadnienia z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie wymagane zagadnienia z zakresu patologii życia publicznego w aspekcie socjologicznym i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie [metody] do konkretnego problemu
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązująca:
E. Wnuk-Lipiński, Socjologia życia publicznego, Warszawa 2008; Patologie w polskim życiu politycznym, red. K. Łabędź, Kraków 2015; I. Pospiszyl, Patologie społeczne, Warszawa 2008; A. Podgórecki, Patologia życia społecznego, Warszawa 1969; Kłamstwo w życiu publicznym, red. W. Zuziak, Kraków 2009; Klimaty korupcji, red. A. Kojder, Warszawa 2002; Korupcja w życiu społecznym, red. J. Kurczewski, Warszawa 2000; J. Szymczyk, Układy patronacko-klienckie w perspektywie społecznych uwarunkowań wiedzy: pomiędzy oglądami a obrazami, w: Wiedza między słowem a obrazem, red. M. Zemło, A. Jabłoński, J. Szymczyk, Wyd. KUL, Lublin 2010, s. 283-298.
Literatura uzupełniająca:
J. Szymczyk, Funkcje mowy ciała w procesie kreowania wizerunku publicznego polityków, „Roczniki Nauk Społecznych” 2018, t. 10, nr 2, s. 131-161; Patologie społeczne: rys terminologiczny, teoretyczny i praktyczny, red. M. Jagodzińska, Płock 2014; Problemy i zjawiska patologiczne w społeczeństwie tradycyjnym i nowoczesnym: studium socjologiczno-kryminologiczne, red. E. Moczuk, Rzeszów 2016; Manowce polskiej prywatyzacji, red. M. Jarosz, Warszawa 2001; Nienawiść w życiu publicznym: strefa społeczna, red. J. Mysona Byrska, Kraków 2015.

Procesy przemian społeczeństwa globalnego - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie uczestników z rozumieniem fenomenu globalizacji, z jego podstawowymi aspektami, teoriami, perspektywami badawczymi oraz skutkami, problemami.
C2 - nabycie przez studentów wiedzy, umiejętności i kompetencji odnoszących się do dokonywania analizy - z perspektywy socjologii - zjawisk i podmiotów łączonych z fenomenem globalizacji; procesów, działań i cech typowych dla ponadnarodowych relacji społecznych; sytuacji Polski w kontekście globalizacji.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna terminologię, aspekty i perspektywy badawcze fenomenu globalizacji, podstawowe teorie i metodologię z zakresu socjologii globalizacji K_W01, K_W02
Wykazuje się znajomością [wiedzą] procesów przemian zachodzących w strukturach globalnych K_W02, K_W03
Posiada uporządkowaną wiedzę w zakresie rozumienia i klasyfikowania podstawowych kwestii, aspektów i podmiotów związanych z globalistyką w kontekście analiz socjologicznych K_W03, K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
Posiada umiejętności w zakresie globalistyki z perspektywy socjologii celem wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat globalnych procesów w rzeczywistości społecznej K_U01
Potrafi posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi z zakresu socjologii globalizacji w celu opisu i analizy, w oparciu o poznane techniki i metody, przyczyn i przebiegu wybranych procesów i zjawisk społecznych w skali globalnej K_U02, K_U05
Posiada umiejętności aplikowania rozumienia wybranych systemów wartości, interesów i norm społecznych, ideologii do obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania przemian współczesnej struktury globalnej i jej składników K_U02, K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Potrafi samodzielnie poszerzać nabytą wiedzę z zakresu globalistyki z perspektywy socjologii i jest gotowy do stałego dokształcania się w zakresie różnorodnych kwestii wynikających z uwarunkowań procesów i zmian w skali globalnej K_K01, K_K03
Jest wrażliwy na problemy i procesy społeczne zachodzące w kontekście pojęcia glokalizacji K_K07
Metody dydaktyczne:
Wykład konwencjonalny (tradycyjny) i metody dialogu
Treści programowe:
Różne rozumienia fenomenu globalizacji i próba ich systematyzacji: perspektywy badawcze. Ekonomiczny wymiar globalizacji: czynniki i zasięg globalnej integracji gospodarczej, transnarodowe korporacje finansowe i produkcyjne. Społeczno-kulturowy wymiar globalizacji: podmioty, czynniki i skutki globalizacji kultury. Sytuacja państwa narodowego w dobie globalizacji: polityczny wymiar globalizacji, pojęcie suwerenności państwa narodowego: jej różne modele, teza o zmierzchu suwerennego państwa narodowego i argumenty za jego istnieniem. Fenomen glokalizacji. Lokalizm i regionalizm w kontekście fenomenu globalizacji. Sport i turystyka w dobie globalizacji. Problem nierówności, marginalizacji i wykluczenia w skali globalnej. Rolnictwo i obszary wiejskie w dobie globalizacji. Elementy ideologii ruchów społecznych opozycyjnych i alternatywnych wobec globalizacji.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin ustny
na ocenę 2:
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii, teorii i metodologii z zakresu globalizacji ujmowanej socjologicznie
(U) - Student nie posiada podstawowych umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(K) - Student nie potrafi poprawnie zreferować żadnych praktycznych rozwiązań funkcjonujących w strukturach, procesach globalnych ani zidentyfikować zjawisk typowych dla globalistyki

na ocenę 3:
(W) - Student zna przynajmniej jakieś stanowiska teoretyczne dotyczące omawianej problematyki
(U) - Student posiada podstawowe umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(K) - Student z pomocą potrafi poprawnie zreferować pewne praktyczne rozwiązania funkcjonujące w strukturach, procesach globalnych oraz zidentyfikować zjawiska typowe dla globalistyki w stopniu podstawowym

na ocenę 4:
(W) - Student zna większość omówionych na zajęciach terminów, teorii i metodologii z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(U) - Student potrafi analizować i klasyfikować większość omówionych na zajęciach kwestii z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie większość wybranych zagadnień z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej

na ocenę 5:
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy, teorie i metodologię z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(U) - Student potrafi samodzielnie analizować i klasyfikować wszystkie wymagane zagadnienia z zakresu globalistyki w aspekcie socjologicznym
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie wymagane zagadnienia z zakresu struktur, procesów globalnych i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie [metody] do konkretnego problemu
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązująca: E. Wnuk-Lipiński, Świat międzyepoki, Kraków 2005; A. Dylus, Globalizacja. Refleksje etyczne, Wrocław 2005; W. Misiak, Globalizacja. Więcej niż podręcznik, Warszawa 2007; U. Beck, Społeczeństwo ryzyka, Warszawa 2002; J. Staniszkis, Władza globalizacji, Warszawa 2003; Wojciech J. Cynarski, Globalizacja a spotkanie kultur, Rzeszów 2003; Społeczne aspekty globalizacji, red. B. Szopa, E. Ślęzak, PWE, Warszawa 2018.
Literatura uzupełniająca: J. Stiglitz, Wizja sprawiedliwej globalizacji. Propozycje usprawnień, Warszawa 2007. U podłoża globalnych zagrożeń, red. J. Danecki, M. Danecka, Warszawa 2003; K. Gilarek, Globalizacja a państwo narodowe, Toruń 2003; Globalizacja - nieznośne podobieństwo? Świat i jego instytucje w procesie uniformizacji, red. B. Krauz-Mozer, P. Borowiec, Kraków 2008.

Seminarium doktoranckie z socjologii makrostruktur i ruchów społecznych - seminarium

Cele przedmiotu:
C1 - zapoznanie uczestników zajęć z podstawowymi regułami i normami dysertacji naukowej, aby nabyli oni umiejętności i kompetencji teoretycznych i pragmatycznych w zakresie skonstruowania rozprawy spełniającej wymogi doktoratu
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Doktorant zna zasady związane z metodyką pisania dysertacji naukowych na poziomie pogłębionym K_W03
Ma pogłębioną wiedzę o makrostrukturach i ruchach społecznych K_W03.
Ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat zasad i norm etycznych pracy naukowej (piśmiennictwa naukowego) K_W03.
Ma pogłębioną wiedzę o perspektywach poznawczych, strategiach i metodach badań stosowanych w socjologii K_W04.
UMIEJĘTNOŚCI
Doktorant posiada pogłębione umiejętności wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat makrostruktur i ruchów społecznych, przy wykorzystaniu różnych źródeł, metod K_U03
Potrafi sprawnie posługiwać się ujęciami teoretycznymi z zakresu socjologii makrostruktur i ruchów społecznych w celu badania konkretnych kwestii z w/w problematyki K_U07
Potrafi w sposób merytoryczny, klarowny i precyzyjny wypowiadać się na piśmie (i w mowie) na tematy dotyczące makrostruktur i ruchów społecznych K_U07.
Potrafi posługiwać się wybranymi teoriami w celu analizowania prac innych autorów, różnych idei i poglądów z zakresu socjologii makrostruktur i ruchów społecznych K_U01

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Doktorant rozumie potrzebę ciągłego rozwoju osobistego i zawodowego K_K05.
Potrafi uzupełniać i doskonalić nabytą wiedzę i umiejętności K_K05.
Odznacza się odpowiedzialnością za własne podejmowane decyzje i prowadzone działania związane pracą dyplomową K_K08
Docenia znaczenie socjologii i nauk pokrewnych dla rozwoju jednostki i kształtowania właściwych kategorii więzi w środowiskach społecznych K_K03
Metody dydaktyczne:
Konwersatorium, metody dialogowe, dyskusja nad wyborem tematu dysertacji, jej planem, prezentacjami doktorantów
Treści programowe:
Przedmiotem prac doktorskich są kwestie z zakresu m.in.:
socjologii nowych ruchów społecznych;
socjologii władzy (elit politycznych, układów nieformalnych, np. patronacko-klienckich);
socjologii sportu (sportowcy, kibice);
socjologii turystyki (badanie aktywności turystycznej różnych grup czy kategorii spolecznych);
socjologii ciała (np. zjawisko modelingu ciała, atrakcyjności fizycznej jako kapitału, biowładzy, biopolityki, medyko-władzy czy medykalizacji);
socjologii wartości (orientacji wartościujących);
socjologii młodzieży;
partycypacji społecznej i publicznej;
socjologii makrostruktur społecznych (np. naród, państwo, klasy i warstwy społeczne);
procesów transformacji społeczeństwa polskiego;
problematyki miasta (socjologia przestrzeni) i wsi;
fenomenu globalizacji itp.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Wybór tematu dysertacji, przedstawienie planu pracy, wykonanie ewentualnych badań, prezentacja fragmentów pracy doktorskiej (I-III rok) oraz jej finalizacja (IV rok).
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Publikacje dotyczące aktualnie realizowanych tematów prac doktorskich.

Socjologia makrostruktur i ruchów społecznych - seminarium

Cele przedmiotu:
C1- Zapoznanie studentów z metodyką pisania pracy naukowej
C2 - nabycie umiejętności i kompetencji teoretycznych oraz pragmatycznych w zakresie konstruowania tekstów naukowych
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna zasady dotyczące metodyki pisania pracy naukowej oraz reguły odnoszące się do opracowywania tekstów naukowych K_W01, K_W03
Zna zasady dotyczące prowadzenia badań socjologicznych K_W03, K_W04
Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę w zakresie problematyki własnej pracy magisterskiej K_W04
Zna reguły z zakresu etyki zawodowej socjologa K_W06.

UMIEJĘTNOŚCI
Potrafi formułować, zgodnie z wymogami z zakresu socjologii, temat pracy, pytania badawcze [problemowe], tezy, plan pracy itp. K_U01, K_U02, K_U03
Potrafi dobrać odpowiednie metody, projektować narzędzia badawcze, opracować wyniki badań i wyciągać zeń wnioski w swojej pracy magisterskiej, K_U01, K_U05, K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Potrafi zaplanować i przeprowadzić zadania badawcze K_K03, K_K05
Odznacza się odpowiedzialnością w zakresie waloru przygotowania [opracowania] samodzielnie przez siebie pracy naukowej czy też ważności zachowania praw autorskich K_K05, K_K06
Metody dydaktyczne:
Metody dialogowe, dyskusja nad np. wyborem tematu pracy, jej planem, prezentacjami poszczególnych części, jak i całości opracowania przygotowanego przez magistrantów
Treści programowe:
Przedmiotem prac magisterskich są kwestie dotyczące m.in.: socjologii makrostruktur społecznych; socjologii nowych ruchów społecznych; socjologii władzy (elit politycznych, układów nieformalnych, np. patronacko-klienckich); relacji między makrostrukturalnymi uwarunkowaniami czy funkcjonowaniem nowych ruchów społecznych a treściami z zakresu socjologii sportu, socjologii turystyki, socjologii ciała, socjologii wartości (orientacji wartościujących), socjologii młodzieży, partycypacji społecznej i publicznej, procesów transformacji społeczeństwa polskiego, problematyki miasta (socjologii przestrzeni) i wsi, fenomenu globalizacji itp.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Warunkiem zaliczenia I roku studiów jest przedstawienie przez magistranta: tematu pracy, jej planu roboczego, przygotowanie narzędzia badawczego [prace empiryczne], jednego rozdziału opracowania. Z kolei podstawą zaliczenia II roku studiów jest zaprezentowanie całości pracy [jej finalnego stanu].
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
J. Weiner, Technika pisania i prezentowania prac naukowych, Kraków 1992; G. Gambarelli, Z. Łucki, Jak przygotować pracę dyplomową lub doktorską, Kraków 1996; J. Orczyk Zarys metodyki pracy naukowej, Poznań, Warszawa 1981; S. Kunowski, Problematyka metodologiczna seminarium magisterskiego, Lublin 1971; J. Pieter, Z zagadnień pracy naukowej, Wrocław 1974; M. Święcicki, Jak studiować? Jak pisać pracę magisterską?, Warszawa 1969; H. Wyczawski, Technika pisania pracy magisterskiej, Wrocław 1991; S. Dawidziuk Metodyka pisania pracy magisterskiej, Warszawa 1975; J. Godziszewski, Problematyka metodologiczna seminarium magisterskiego, Lublin 1987; H. Sobis, Wskazówki techniczne dla piszących prace dyplomowe i magisterskie, Wrocław 1990;J. Szymczyk, Elements of the Application of the Complementarity Principle. Issues of the Sociology of Subjectivity and Social Structures, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014.

Socjologia nowych ruchów społecznych - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - zaznajomienie studentów z pojęciem, teoriami oraz strukturą nowych ruchów społecznych (NRS).
C2 - nabycie przez studentów wiedzy, umiejętności i kompetencji odnoszących się do dokonywania analizy mechanizmów, działań i cech typowych dla NRS z perspektywy socjologii
C3 - aplikowanie kategorii pojęciowych, teorii i metod z zakresu socjologii w analizach i badaniach NRS
Efekty kształcenia:
WIEDZA
Zna terminologię, aspekty i perspektywy badawcze, metodologiczne dotyczące funkcjonowania NRS z perspektywy socjologii K_W01, K_W02, K_W04
Wykazuje się znajomością [wiedzą] przyczyn i skutków działania NRS ujmowanych w kontekście socjologicznym K_W02, K_W03
Posiada uporządkowaną wiedzę w zakresie rozumienia i klasyfikowania teleologii, struktury organizacyjnej, form i metod działania NRS K_W03, K_W04

UMIEJĘTNOŚCI
Posiada umiejętności wyszukiwania, analizowania, oceniania i przetwarzania informacji na temat specyfiki funkcjonowania NRS K_U01
Potrafi posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi z zakresu socjologii NRS, w oparciu o poznane techniki i metody, w celu badania podejmowanych przez nie działań, aktywności i mobilizacji społecznej K_U02, K_U05
Posiada podstawowe umiejętności aplikowania rozumienia wybranych systemów wartości, interesów i norm społecznych, ideologii do obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania sytuacji NRS oraz analizowania motywów, postaw, preferencji ich uczestników K_U02, K_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Potrafi samodzielnie poszerzać nabytą wiedzę z zakresu socjologii NRS i jest gotowy do stałego dokształcania się w zakresie różnorodnych kwestii wynikających z uwarunkowań procesów i zmian dokonujących się w strukturze organizacyjnej NRS K_K01, K_K05
Potrafi przygotować projekt badawczy dotyczący ujmowania specyfiki funkcjonowania NRS oraz analizowania otrzymanych danych z eksploracji K_K03, K_K04
Metody dydaktyczne:
Wykład konwencjonalny (tradycyjny) i metody dialogu

Treści programowe:
Podstawy teoretyczne socjologii ruchów społecznych [socjologiczne rozumienie RS i jego definicja; geneza socjologii ruchów społecznych i ich różne interpretacje; wybrane teorie socjologiczne dotyczące ruchów społecznych]. Typologia ruchów społecznych. Pojęcie NRS [porównanie SRS i NRS]. Wewnętrzna i zewnętrzna morfogeneza NRS. Elementy strukturalne NRS. Pojęcie struktury organizacyjnej RS [SORS]. NRS jako ruchy 2.0. Podstawowe obszary aktywności NRS. Pochodzenie i skład uczestników NRS. Formy samoorganizacji NRS. Pojęcie i przejawy podmiotowości NRS. Zjawisko horyzontalizmu w NRS. Wartości preferowane przez NRS. Specyfika działań protestacyjnych NRS [fenomen konfliktu i protestu; formy i metody działań NRS]. Specyfika współczesnych RS w Polsce.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin ustny

na ocenę 2:
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii, teorii i metodologii z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(U) - Student nie posiada podstawowych umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(K) - Student nie potrafi poprawnie zreferować żadnych praktycznych rozwiązań dotyczących NRS z perspektywy socjologii

na ocenę 3:
(W) - Student zna przynajmniej jakieś stanowiska teoretyczne dotyczące omawianej problematyki
(U) - Student posiada podstawowe umiejętności interpretacji i klasyfikacji rudymentarnych kwestii, kategorii pojęciowych i teorii z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(K) - Student z pomocą potrafi poprawnie zreferować pewne praktyczne rozwiązania dotyczące NRS z perspektywy socjologii

na ocenę 4:
(W) - Student zna większość omówionych na zajęciach terminów, teorii i metodologii z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(U) - Student potrafi analizować i klasyfikować większość omówionych na zajęciach kwestii z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie większość wybranych zagadnień z zakresu NRS w aspekcie socjologicznym i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej

na ocenę 5:
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy, teorie i metodologię z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(U) - Student potrafi samodzielnie analizować i klasyfikować wszystkie wymagane zagadnienia z zakresu socjologii nowych ruchów społecznych
(K) - Student potrafi zreferować poprawnie wymagane zagadnienia z zakresu NRS w aspekcie socjologicznym i ukazać ich zastosowanie w praktyce społecznej oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie [metody] do konkretnego problemu
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura obowiązująca:
D. della Porta, M. Diani, Ruchy społeczne. Wprowadzenie, Kraków 2009; Dynamika życia społecznego. Współczesne koncepcje ruchów społecznych, red. K. Gorlach, P. Mooney, Warszawa 2008; Społeczne ruchy czasu przełomu, red. L. Gilejko Warszawa 1997; G. Ulicka, Nowe ruchy społeczne. Niepokoje i nadzieje współczesnych społeczeństw, Warszawa 1993; J. Szymczyk, Specyfika nowych ruchów społecznych, w: Wartości - interesy - struktury społeczne. Uwarunkowania ludzkiej kreatywności i partycypacji w życiu publicznym, red. J. Szymczyk, Lublin 2010, s. 33-82; Wioletta Szymczak, Jan Szymczyk, Socjologia partycypacji społecznej i nowych ruchów społecznych, w: 100 lat socjologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Idee - teorie - badania, red. W. Szymczak, TN KUL, Lublin 2018, s. 291-315.
Literatura uzupełniająca:
P. Kuczyński, M. Frybes, J. Strzelecki, D. Lapeyronnie, W poszukiwaniu ruchu społecznego, Warszawa 1994; J. Kubik, Polityka kontestacji, protest, ruchy społeczne: logika rozwoju teorii, „Societas/Communitas” 2(2007)-1(2008), s. 41-82; Wolność, równość, odmienność. Nowe ruchy społeczne w Polsce na początku XXI wieku, red. I. Krzemiński, Warszawa 2006; R. Skrzypiec, W poszukiwaniu sprawiedliwości: obywatelskie nieposłuszeństwo - filozofia i działanie, Kraków 1999; Samoorganizacja społeczeństwa polskiego: trzeci sektor, red. P. Gliński, B. Lewenstein, A. Siciński, Warszawa 2002.