dr Marta Ordon

Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Nauk Prawnych
Katedra Prawa Wyznaniowego

Stanowisko: Wykładowca


Prawo wyznaniowe - ćwiczenia

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego i przepisami obowiązującymi w zakresie tego prawa; wyjaśnienie specyfiki prawa wyznaniowego oraz zasad dotyczących tworzenia prawa wyznaniowego; zapoznanie studentów z zakresem podmiotowym i przedmiotowym prawa wyznaniowego;
C2 - Wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego; poznania i zrozumienia roli prawa wyznaniowego; zrozumienia specyfiki związku wyznaniowego jako podmiotu prawa; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; wyrobienie umiejętności posługiwania się w mowie i piśmie terminologią z zakresu prawa wyznaniowego, używania tej terminologii w sposób spójny i zrozumiały;
C3 - Wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej; wyrobienie umiejętności rzetelnego i odpowiedzialnego oceniania problemów wynikających z realizacji prawa do wolności sumienia i religii
Wymagania wstępne:
Posiadanie podstawowej wiedzy na temat systemu prawa polskiego, która przekazywana jest w trakcie studiów I stopnia m.in. w ramach przedmiotów pt. Prawoznawstwo, Prawo konstytucyjne, Zarys prawa karnego, Prawo Unii Europejskiej.
Efekty kształcenia:
W kategorii wiedzy:
K_W01 – potrafi przedstawić miejsca prawa wyznaniowego w systemie nauk prawnych
K_W02 – jest w stanie objaśnić znaczenie wolności myśli, sumienia i religii i uprawnień z niej wynikających w odniesieniu do jednostek i wspólnot, z uwzględnieniem ewolucji historycznej i warunków dopuszczalności ograniczeń wolności uzewnętrzniania religii lub przekonań
K_W02 – potrafi objaśnić zróżnicowanie modeli relacji Państwo – Kościół, z uwzględnieniem ich ewolucji historycznej
K_W03 – umie wyjaśnić znaczenie terminologii prawniczej z zakresu polskiego prawa wyznaniowego
K_W04 – jest w stanie wskazać źródła polskiego prawa wyznaniowego, wyjaśniając ich hierarchię
K_W06 – potrafi zdefiniować podmioty uczestniczące w stosunkach prawnych z zakresu prawa wyznaniowego
K_W07 – jest w stanie scharakteryzować funkcjonowanie instytucji prawnych z zakresu prawa wyznaniowego

W kategorii umiejętności:
K_U02 – potrafi wykorzystywać teoretyczną wiedzę z zakresu prawa wyznaniowego do analizowania i interpretowania konkretnych stanów faktycznych
K_U05 – jest w stanie formułować problemy prawne z zakresu prawa wyznaniowego, analizować je i prezentować wyniki przeprowadzonych analiz
K_U07 – potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się na tematy z zakresu prawa wyznaniowego
K_U09 – posiada umiejętność samodzielnego merytorycznego argumentowania z wykorzystaniem orzecznictwa i poglądów innych autorów, w tym stawiania własnych tez, formułowania wniosków oraz tworzenia podsumowań i ocen wybranych problemów
K_K02 – potrafi pracować w zespole (w charakterze prelegenta, dyskutanta, etc.), prezentując postawę odpowiedzialności za powierzone zadania
K_U04 – jest w stanie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności, wykorzystując różne źródła i technologie (w tym ICT)

W kategorii kompetencji społecznych:
K_K03 – jest gotów do terminowej i efektywnej realizacji powierzonych zadań
K_K06 – jest przygotowany do uzupełniania i doskonalenia nabywanej wiedzy z zakresu prawa wyznaniowego i związanych z nią umiejętności
K_K07 – dba o odpowiedzialne przygotowywanie się do powierzonej pracy
K_K05 – jest uwrażliwiony na przewidywanie społecznych skutków rozwiązań prawnych przyjmowanych w zakresie stosunków wyznaniowych
K_K04 – jest zorientowany na uwzględnianie znaczenia refleksji na tematy etyczne w analizach prawnych z zakresu prawa wyznaniowego
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, dyskusja, referat
Oglądowe: prezentacje multimedialne, kurs e-learningowy z prawa wyznaniowego, pisma procesowe, orzecznictwo
Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs, analiza prawna
Treści programowe:
Zagadnienia wprowadzające: pojęcie prawa wyznaniowego i jego miejsce w systemie prawa polskiego, pojęcie związku wyznaniowego, unormowania państwowe a prawo wewnętrzne związków wyznaniowych;
Systemy relacji państwo–Kościół w ujęciu historycznym, państwa wyznaniowe a państwa świeckie – cechy, przykłady;
Historia relacji państwo–Kościół w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem regulacji wyznaniowych przyjętych w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej;
Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów;
System źródeł prawa wyznaniowego Rzeczypospolitej Polskiej;
Konstytucyjne gwarancje wolności sumienia i religii, szczegółowe uprawnienia wynikające z wolności sumienia i religii, formy zrzeszeń w celach religijnych, zakaz dyskryminacji ze względu na wyznanie, środki ochrony wolności sumienia i religii;
Naczelne zasady instytucjonalnych relacji między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w Polsce;
Podmiotowość prawnomiędzynarodowa Stolicy Apostolskiej i Państwa Miasta Watykańskiego, specyfika konkordatu jako umowy międzynarodowej;
Osobowość cywilnoprawna jednostek organizacyjnych Kościoła katolickiego oraz innych związków wyznaniowych;
Funkcje publiczne związków wyznaniowych (w tym: wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, nauczanie religii w publicznych przedszkolach i szkołach, działalność związków wyznaniowych w sferze edukacji i pomocy społecznej);
Działalność własna związków wyznaniowych (w tym: kult publiczny, prawne ramy funkcjonowania duszpasterstw specjalnych, cmentarze wyznaniowe);
Struktura i zadania administracji wyznaniowej w Polsce oraz innych państwach europejskich;
Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych, komisje państwowo-kościelne;
Finansowanie kościołów i innych związków wyznaniowych (w tym: ofiary składane przez wiernych na rzecz związków wyznaniowych – zagadnienia prawne, Fundusz Kościelny, modele finansowania związków wyznaniowych w Polsce i innych państwach europejskich);
Zwolnienia podatkowe kościelnych osób prawnych, regulacja spraw majątkowych kościelnych osób prawnych, fundacje kościelne;
Status prawny osób duchownych: zagadnienia ogólne, prawna ochrona tajemnicy spowiedzi, opodatkowanie przychodów osób duchownych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Kryteria oceny: posiadanie wiedzy objętej tematyką przedmiotu i zweryfikowanej w trakcie kolokwiów pisemnych i ustnych, aktywność na zajęciach, frekwencja.
Ocena z ćwiczeń – numeryczna w skali ocen od 2 do 5
Ocena niedostateczna (2):
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonych przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Ocena dostateczna (3):
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena dobra (4):
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena bardzo dobra (5):
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Szczegółowe warunki zaliczenia przedmiotu podane są na stronie internetowej Katedry Prawa Wyznaniowego (www.kul.pl/wyznanie) - zakładka „Informacje dla studentów”
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
• Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
• J. Krukowski, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007;
• M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010;
• H. Misztal, Historia relacji państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, P. Stanisz, wyd. 2, Lublin-Sandomierz 2003, s. 75-172;
• J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000;
• Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007;
• K. Orzeszyna, Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007;
• H. Misztal, P. Stanisz, Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54;
• Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, oprac. M. Poniatowski, P. Sobczyk, Lublin 2012;
• M. Hucał, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2012;
• Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013;
• Finansowanie związków wyznaniowych w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce, red. D. Walencik, M. Worbs, „Colloquia Theologica” t. 16, Opole 2012
• Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej – aspekty etyczne i prawne, red. P. Stanisz, J. Pawlikowski, M. Ordon, Lublin 2014

Prawo wyznaniowe - wykład

Cele przedmiotu:
C1 - Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego i przepisami obowiązującymi w zakresie tego prawa; wyjaśnienie specyfiki prawa wyznaniowego oraz zasad dotyczących tworzenia prawa wyznaniowego; zapoznanie studentów z zakresem podmiotowym i przedmiotowym prawa wyznaniowego;
C2 - Wyrobienie umiejętności w zakresie: posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu prawa wyznaniowego; poznania i zrozumienia roli prawa wyznaniowego; zrozumienia specyfiki związku wyznaniowego jako podmiotu prawa; wyrobienie umiejętności w zakresie korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów; interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; wyrobienie umiejętności posługiwania się w mowie i piśmie terminologią z zakresu prawa wyznaniowego, używania tej terminologii w sposób spójny i zrozumiały;
C3 - Wyrobienie umiejętności odpowiedniej i rzeczowej oceny działań poszczególnych podmiotów z perspektywy realizacji wolności sumienia i religii; wyrobienie umiejętności wykorzystywania zdobytej wiedzy w praktyce zawodowej; wyrobienie umiejętności rzetelnego i odpowiedzialnego oceniania problemów wynikających z realizacji prawa do wolności sumienia i religii
Wymagania wstępne:
Posiadanie podstawowej wiedzy na temat systemu prawa polskiego, która przekazywana jest studentom w trakcie studiów I stopnia.
Efekty kształcenia:
W kategorii wiedzy:
K_W01 – potrafi przedstawić miejsca prawa wyznaniowego w systemie nauk prawnych
K_W02 – jest w stanie objaśnić znaczenie wolności myśli, sumienia i religii i uprawnień z niej wynikających w odniesieniu do jednostek i wspólnot, z uwzględnieniem ewolucji historycznej i warunków dopuszczalności ograniczeń wolności uzewnętrzniania religii lub przekonań
K_W02 – potrafi objaśnić zróżnicowanie modeli relacji Państwo – Kościół, z uwzględnieniem ich ewolucji historycznej
K_W03 – umie wyjaśnić znaczenie terminologii prawniczej z zakresu polskiego prawa wyznaniowego
K_W04 – jest w stanie wskazać źródła polskiego prawa wyznaniowego, wyjaśniając ich hierarchię
K_W06 – potrafi zdefiniować podmioty uczestniczące w stosunkach prawnych z zakresu prawa wyznaniowego
K_W07 – jest w stanie scharakteryzować funkcjonowanie instytucji prawnych z zakresu prawa wyznaniowego

W kategorii umiejętności:
K_U02 – potrafi wykorzystywać teoretyczną wiedzę z zakresu prawa wyznaniowego do analizowania i interpretowania konkretnych stanów faktycznych
K_U05 – jest w stanie formułować problemy prawne z zakresu prawa wyznaniowego, analizować je i prezentować wyniki przeprowadzonych analiz
K_U07 – potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się na tematy z zakresu prawa wyznaniowego
K_U09 – posiada umiejętność samodzielnego merytorycznego argumentowania z wykorzystaniem orzecznictwa i poglądów innych autorów, w tym stawiania własnych tez, formułowania wniosków oraz tworzenia podsumowań i ocen wybranych problemów

W kategorii kompetencji społecznych:
K_K03 – jest gotów do terminowej i efektywnej realizacji powierzonych zadań
K_K06 – jest przygotowany do uzupełniania i doskonalenia nabywanej wiedzy z zakresu prawa wyznaniowego i związanych z nią umiejętności
K_K05 – jest uwrażliwiony na przewidywanie społecznych skutków rozwiązań prawnych przyjmowanych w zakresie stosunków wyznaniowych
K_K04 – jest zorientowany na uwzględnianie znaczenia refleksji na tematy etyczne w analizach prawnych z zakresu prawa wyznaniowego
Metody dydaktyczne:
Słowne: wykład, wykład z elementami dyskusji, prezentacja orzecznictwa, studium przypadku
Oglądowe: prezentacje multimedialne, kurs e-learningowy z prawa wyznaniowego
Treści programowe:
Pojęcie i cechy prawa wyznaniowego;
Zagadnienia historyczne dotyczące wolności religijnej, systemów relacji państwo–kościół;
Historia relacji państwo–kościół w Polsce;
Źródła polskiego prawa wyznaniowego;
Gwarancje wolności sumienia i religii wynikające z Konstytucji RP, status jednostki w zakresie wolności sumienia i religii, zrzeszenia w celach religijnych, zakaz dyskryminacji ze względu na wyznanie;
Naczelne zasady instytucjonalnych relacji państwo–kościół w Polsce;
Podmiotowość prawnomiędzynarodowa Stolicy Apostolskiej i Państwa Miasta Watykańskiego;
Funkcje publiczne związków wyznaniowych;
Działalność własna związków wyznaniowych;
Administracja wyznaniowa, komisje państwowo-kościelne.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Egzamin ustny. Kryterium oceny jest posiadanie wiedzy objętej tematyką przedmiotu.
Ocena z egzaminu – numeryczna w skali ocen od 2 do 5
Ocena niedostateczna (2):
Brak podstawowej wiedzy, umiejętności i kompetencji wytyczonych przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Ocena dostateczna (3):
Minimalna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena dobra (4):
Zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Ocena bardzo dobra (5):
Gruntowna i pogłębiona wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytycznych wskazanych w celach przedmiotu, wymaganiach i efektach kształcenia
Szczegółowe warunki zaliczenia przedmiotu podane są na stronie internetowej Katedry Prawa Wyznaniowego (www.kul.pl/wyznanie) - zakładka „Informacje dla studentów”
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
LITERATURA PODSTAWOWA:
• Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
• J. Krukowski, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007;
• M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010;
• H. Misztal, Historia relacji państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce w: Prawo wyznaniowe, red. H. Misztal, P. Stanisz, wyd. 2, Lublin-Sandomierz 2003, s. 75-172;
• J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000;
• Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007;
• K. Orzeszyna, Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007;
• H. Misztal, P. Stanisz, Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54;
• Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, oprac. M. Poniatowski, P. Sobczyk, Lublin 2012;
• M. Hucał, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Warszawa 2012;
• Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013;
• Finansowanie związków wyznaniowych w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce, red. D. Walencik, M. Worbs, „Colloquia Theologica” t. 16, Opole 2012
• Sprzeciw sumienia w praktyce medycznej – aspekty etyczne i prawne, red. P. Stanisz, J. Pawlikowski, M. Ordon, Lublin 2014