Gramatyka opisowa języka polskiego, cz. I (ćwiczenia)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Literaturoznawstwa
Kod ECTS:09300-XXXX-04CWI0380
Kierunek studiów: Filologia Polska (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zaliczenie bez oceny
Rozkład zajeć 2020/2021
Rozkład zajeć 2019/2020
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zaliczenie na ocenę
Rozkład zajeć 2020/2021
Rozkład zajeć 2019/2020
Cele przedmiotu
Wymagania wstępne
Student w trakcie ćwiczeń powinien nabyć kompetencji poznawczych w zakresie:
– klasyfikacji głosek i ich cech artykulacyjnych;
– typologii zjawisk fonetycznych, jakie zachodzą w trakcie realizacji ciągów fonicznych;
– opisu systemu fonologicznego języka polskiego.
Winien także wykazać się:
– umiejętnością zapisu fonetycznego tekstu z uwzględnieniem zachodzących w nim zjawisk fonetycznych;
– umiejętnością przeprowadzenia analizy morfologicznej leksemu: analiza fleksyjna imiennych części mowy, analiza derywatów.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Część I gramatyki opisowej przewiduje omówienie zagadnień z fonetyki, fonologii i morfologii (słowotwórstwo i fleksja imienna). Z zakresu fonetyki przewidziane są następujące zagadnienia: artykulacyjna klasyfikacja głosek, charakterystyka poszczególnych dźwięków języka, schematy artykulacyjne głosek, znaki alfabetu fonetycznego, zapis tekstów z uwzględnieniem zasad ortofonicznych, upodobnienia fonetyczne – ich klasyfikacja i charakterystyka poszczególnych procesów, elementy prozodii. Z zakresu fonologii przewiduje się omówienie następujących zagadnień: inwentarz fonemów, typy opozycji, warianty fonemów. Z zakresu morfologii uwzględnione zostaną m.in.: temat słowotwórczy, formant (rodzaje formantów), derywacja (typy derywacji), motywacja, typ słowotwórczy, kategoria słowotwórcza, analiza słowotwórcza i morfemowa derywatów, budowa słowotwórcza poszczególnych klas leksemów; klasyfikacja leksemów na części mowy, charakterystyka fleksyjna imiennych części mowy, fleksyjne kategorie gramatyczne, przekategoriowanie wyrazów.

Metody dydaktyczne: Metody warsztatowe, problemowe, praca z tekstem.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Zaliczenie na ocenę (w semestrze 1. – podpisem).
Warunki zaliczenia:
obecność i aktywność na zajęciach; realizacja prac domowych, pozytywne zaliczenie kolokwiów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:

Podręczniki:
M. Bańko, Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2004; L. Dukiewicz, I. Sawicka, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.; Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel, Warszawa 1998; R. Grzegorczykowa, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, Warszawa 1979; A. Nagórko, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), Warszawa 2000; D. Ostaszewska, J. Tambor, Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, Warszawa 2000; J. Strutyński, Gramatyka polska, Kraków 2005; Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań, t. 6. Części mowy, red. J. Bartmiński, M. Nowosad-Bakalarczyk, Lublin 2003.

Artykuły:
A. Dyszak, Rzeczowniki defektywne, „Język Polski” LXXIX (1999), s. 79-92; Z. Leszczyński, Fonologiczna wartość dźwięku j we współczesnej polszczyźnie kulturalnej i w gwarach, „Biuletyn PTJ”, t. 25; K. Nitsch, Szczelinowe ń, [w:] tenże, Wybór pism polonistycznych, t. 1, s. 162-163; Z. Stieber, Dlaczego mówimy tszy kszywe kszaki, a nie dży gżywe gżaki?, „Język Polski" 24 (1946), s. 76-78, przedruk [w:] tenże, Świat językowy Słowian, Warszawa 1974, s. 379-380.