Samorząd terytorialny (konwersatorium)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Ekonomii i Zarządzania
Kod ECTS:14900-XXXX-05KON0219
Język wykładowy:Język polski
Kierunek studiów: Ekonomia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zaliczenie na ocenę
Rozkład zajeć
Cele przedmiotu
Zajęcia o charakterze konwersatoryjnym, łączące tradycyjne podejście wykładu poglądowego z metodą dialogową oraz dyskusjami w obszarach tematycznie zamkniętych problematyką ekonomicznych uwarunkowań działania samorządu terytorialnego w Polsce. Celem poznawczym jest zapoznanie słuchaczy ze specyfiką modelu samorządu terytorialnego, rozumianego jako element zdecentralizowanej władzy publicznej, implementowanego w Polsce dwuetapowo - w roku 1990 przez powołanie do życia podstawowych JST oraz w wyniku reform podjętych w 1998r. Uzupełnieniem dla tego zakresu jest komparacja modeli samorządu terytorialnego implementowanych w wybranych państwach UE, zwłaszcza w kontekście standardów definiowanych Europejską Kartą Samorządu Lokalnego. Celem praktycznym jest przygotowanie studentów do swobodnego (ze zrozumieniem) czytania literatury przedmiotu oraz dyskusji na tematy związane z problemami funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce, uwzględniajac aktualne problemy praktyki JST jako podmiotów gospodarujących.
Wymagania wstępne
Podstawy z zakresu finansów publicznych.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Zagadnienie 1: Samorządność w ujęciu terytorialnym
Treści przedmiotowe:
Ustalenia wstępne; uwarunkowania historyczne; perspektywy nowych wyzwań. Modelowanie samorządu terytorialnego – propozycje szkoły polskiej w okresie dwudziestolecia międzywojennego.
Proces regionalizacji administracyjnej w Polsce, po 1989r.
Reforma organizacji terytorialnej w latach 1990-tych – pierwotne założenia, a bieżące potrzeby rozwojowe (adekwatność założeń, faktyczna realizacja, wyzwania).
Obszary problemowe dyskusji
Czy aktualny kształt organizacyjny samorządu terytorialnego jest rozwiązaniem optymalnym?
Czy zasadne jest twierdzenie o ekonomicznej wartości dodanej samorządowych podmiotów w dualistycznym systemie władzy publicznej?
Samorząd terytorialny jako element struktury administracji publicznej.
Organizacja terytorialna państwa w świetle nowych wyzwań.

Zagadnienie 2: Zasada subsydiarności w nowym tysiącleciu.
O właściwe rozumienie ustrojowych podstaw decentralizacji
Treści przedmiotowe
Historyczno-filozoficzny kontekst zasady subsydiarności.
Zasada subsydiarności w prawie unijnym.
Subsydiarność w kontekście współczesnych rozwiązań ustrojowych.
Decentralizacja jako swoista operacjonalizacja subsydiarności.
Jaki jest obecnie polityczny sens subsydiarności?
Obszary problemowe dyskusji
Czy przywoływanie zasady subsydiarności ma obecnie jeszcze jakiś sens poza odniesieniami historyczno-teoretycznymi?
Czy filozoficzne podstawy rozumienia subsydiarności mają jakieś przełożenie na praktykę codziennego życia?
Ocena szeroko rozumianych bieżących krajowych procesów reformistycznych w świetle zasady subsydiarności.
Problemy generowane przez ustrojową specyfikę województwa – dyskusja zmian systemowych.
System nadzoru nad działalnością samorządu województwa – dyskusja roli wojewody oraz regionalnych izb obrachunkowych.
Próby modelowania kompetencji wojewody.

Zagadnienie 3: JST w ujęciu kompetencyjnym. Ewolucja krajowego systemu finansowego w odniesieniu do samorządu terytorialnego.
Treści przedmiotowe
Ustrój i zadania JST.
Samodzielność finansowa jako postulat i realna charakterystyka JST.
System finansowy samorządu terytorialnego w latach 1998–2003.
Skutki zmian w systemie dochodów – nadwyżka operacyjna w JST po 2004r.
Pro-rozwojowe oddziaływanie JST – pożądane zmiany w systemie finansowym.
Dochody i wydatki JST, a propozycje reformy systemu finansów publicznych.
Obszary problemowe dyskusji
Decentralizacja jako komercjalizacja? Rzeczywiste konsekwencje niektórych, formułowanych w ostatnich latach, propozycji reform struktury zadaniowej krajowej administracji publicznej. Krajowe postulaty i modelowe rozwiązania w państwach europejskich.
Wątki samorządowe w ramach propozycji reform systemu oświaty.
System planowania zagospodarowania przestrzennego – ocena i postulaty zmian. Zagraniczne wzorce troski o ład przestrzenny. Przestrzenne uwarunkowania polityki rozwoju w wymiarze lokalnym i regionalnym.

Zagadnienie 4: Gmina a rozwiązywanie problemów społeczności lokalnych
na wybranych przykładach.
Obszary problemowe dyskusji
Polityka mieszkaniowa w wybranych gminach
Ocena działań na rzecz polityki rozwoju lokalnego – charakterystyka realizowanych programów rozwojowych i ich rezultaty.
Strategiczne podejście do rozwiązywania problemów społecznych – analiza krytyczna.

Zagadnienie 5: Korupcja w administracji samorządowej
Obszary problemowe dyskusji
Korupcyjne mechanizmy w obrębie JST – próba uogólnienia oparta na wybranych przykładach rzeczywistych zachowań korupcyjnych.
Realne możliwości społecznej kontroli w zakresie przeciwdziałania korupcji.
Postulaty nowych regulacji.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena końcowa uwzględnia trzy aspekty:
- aktywność studenta (waga 0,2)
- wyniki uzyskane z kolokwiów roboczych (0,3)
- wynik uzyskany przez studenta z kolokwium końcowego (0,5)

Kolowkia robocze oceniane są w trójstopniowej skali odpowiadającej stano: braku zaliczenia, zaliczenia dopuszczalnego, zaliczenia ponadprzeciętnego. Kolokwium końcowe jest oceniane w skali tradycyjnej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Autorskie materiały, dedykowane poruszanej problematyce
Hausner J. (i inni), Narastające dysfunkcje, zasadnicze dylematy, konieczne działania.Raport o stanie samorządności terytorialnej w Polsce, MSAP, Kraków 2013.