Historia Kościoła powszechnego w starożytności (wykład)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Teologii - Instytut Historii Kościoła i Patrologii
Kod ECTS:08300-XXXX-0102WYK0135
Kierunek studiów: Teologia kurs A (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 5
Forma zaliczenia: Egzamin
Rozkład zajeć
Cele przedmiotu
Wymagania wstępne
Założenia i cele przedmiotu
Cel zajęć: Znajomość terminologii historycznokościelnej w zakresie starożytności chrześcijańskiej. Znajomość węzłowych problemów w dziejach Kościoła w starożytności chrześcijańskiej. Umiejętność wiązania faktów historycznych i ich interpretacji.
Zamierzone efekty kształcenia
Wiedza: Zdefiniowanie zakresu znaczeniowego terminologii historycznokościelenej. Opisanie podstawowych zagadnień z dziejów Kościoła w starożytności. Podsumowanie długofalowych procesów wewnatrzkościelnych. Rozpoznawanie implikacji zjawisk doby starozytnej we współczesnym Kościele.
Umiejętności: Analizowanie zjawisk życia kościelnego w starożytności chrześcijańskiej. Ekslpoatowanie bogatej literatury źródłowej z zakresu historii Kościoła w dobie starożytnej. Interpretowanie faktów historycznych.
Inne kompetencje: Dbałość o poprawność terminologiczną w zakresie języka historycznokościelnego. Otwartość na własną pracę z tekstami źródłowymi. Wrażliwość na powiązanie przeszłości Kościoła z jego współczesnością. Wyrażanie sądów w sprawach wewnatrzkościelnych.
wymagania wstępne: znajomość historii Kościoła na poziomie szkoły średniej
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Treść zajęć: Historia Kościoła jako nauka. Podział historii Kościoła. Rola Cesarstwa Rzymskiego w rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa. Palestyńskie środowisko początków Kościoła. Działalność misyjna Apostołów. Prześladowanie chrześcijan od I w. do połowy III w. Powszechne prześladowania chrześcijaństwa w połowie III w. Powszechne prześladowania chrześcijaństwa na początku IV w. Literacka walka pogan z chrześcijaństwem. Apologeci chrześcijańscy. Główne szkoły katechetyczne. Gnostycyzm. Dyskusje wokół daty świętowania wielkiejnocy. Montanizm. Spory o ważność chrztu heretyków. Manicheizm. Ustrój i organizacja Kościoła w pierwszych wiekach. Konstantyn Wielki i tzw. edykt mediolański. Prawodawstwo chrześcijańskie Konstantyna Wielkiego. Donatyzm. Arianizm i I sobór w Nicei. Losy arianizmu po soborze nicejskim. Macedonianizm i I sobór w Konstantynopolu. Arianizm wśród ludów germańskich. Ekspansja chrześcijaństwa poza granicami cesarstwa do końca IV w. Początki i rozwój życia zakonnego na Wschodzie. Początki i rozwój życia zakonnego na Zachodzie. Chrześcijaństwo w dobie panowania Juliana Apostaty. Postępy chrystianizacji Cesarstwa Rzymskiego w IV i V wieku. Liturgia i pobożność ludowa w IV i V wieku. Działalność charytatywna i społeczna Kościoła w IV i V wieku. Apolinaryzm i nestorianizm. Sobór w Efezie. Monofizytyzm i sobór w Chalcedonie. Obrona soboru chalcedońskiego. Wybitniejsi papieże IV i V wieku. Walki orygenistyczne. Spór o „trzy rozdziały” i II sobór w Konstantynopolu. Kościół za czasów Justyniana Wielkiego. Kościoły przedchalcedońskie. Pryscylianizm. Pelagianizm. Semipelagianizm. Kościół w Afryce pod panowaniem Wandalów. Chrystianizacja Franków. Chrystianizacja Irlandii. Chrystianizacja Szkocji. Grzegorz Wielki i ewangelizacja Anglii. Przyjęcie katolicyzmu przez Wizygotów w Hiszpanii. Kościół w Italii pod panowaniem Ostrogotów i Longobardów. Misje katolickie na terenie Niemiec. Działalność św. Bonifacego-Winfryda. Islam i jego zasady. Ekspansja islamu w VII i VIII wieku. Monoteletyzm i III sobór w Konstantynopolu. Synod trullański. Obrazoburstwo (ikonoklazm) i II sobór w Nicei. Prymat papieski w IV-VII wieku. Powstanie Państwa Kościelnego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Metody i pomoce dydaktyczne
Forma zajęć: wykład z elementami prezentacji źródeł historycznych
Wymagania dotyczące pomocy dydaktycznych: Mapy historyczne Cesarstwa Rzymskiego
forma i warunki zaliczenia
Egzamin ustny - 100%.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
M. Banaszak, Historia Kościoła katolickiego, t. I-II, Warszawa 1986-1987; B. Kumor, Historia Kościoła, t. I-II, Lublin 20012; J. Danielou, H. I. Marrou, Historia Kościoła, t. I, Warszawa 1984; Daniel-Rops, Kościół pierwszych wieków, Warszawa 19973
Literatura uzupełniająca:
Brändle R., Problemy działalności społecznej w Kościele starożytnym, „Vox Patrum”, 4 (1983), s. 29-47; Chmielecki T.T., Początki chrześcijaństwa w Gruzji (I-VII w.), „Vox Patrum”, 17 (1997), z. 32-33, s. 343-358; Derdziuk E., Postawa chrześcijan Afryki rzymskiej wobec aresztowania i uwięzienia, „Vox Patrum”, (1984) z. 6-7, s. 81-99; Duży L., Polemika Celsusa z chrześcijaństwem jako inwektywa, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, 18 (1985) s. 169-180; Grzywaczewski J., Duszpasterska opieka nad więźniami w starożytności chrześcijańskiej, „Vox Patrum”, 16 (1996), z. 30-31, s. 249-258; Gurda K., Wspomaganie ubogich i potrzebujących w kościele mediolańskim za czasów św. Ambrożego, „Vox Patrum”, 16 (1996), z. 30-31, s. 151-159; Jaczynowska M., Polityka dynastii Sewerów wobec chrześcijaństwa, „Vox Patrum”, 11-12 (1991-1992) z. 20-23, s. 195-203; Kieling M., Katechumenat i chrzest na podstawie „Konstytucji Apostolskich”, „Vox Patrum”, 52 (2008), z. 1, s. 439-454; Koczwara S., Dzieje schizmy akacjańskiej do 514 roku, „Roczniki Teologiczne”, 45 (1998) z. 4, s. 19-38; Krakowiak Cz., Posługiwanie biskupów, prezbiterów i diakonów w pismach Ojców Kościoła do V wieku, „Vox Patrum”, 52 (2008), z. 1, s. 513-530; Marczewski J. R., Papież Leon Wielki jako obrońca Rzymu przed Hunami w świetle świadectw historiograficznych do końca VIII wieku, „Roczniki Teologiczne”, 46 (1999) z. 4, s. 149-168; Marczewski J. R., Papież Leon Wielki jako obrońca Rzymu przed Wandalami (455), „Roczniki Teologiczne”, 45 (1998) z. 4, s. 5-17; Milewski I., Upadek patriarchy aleksandryjskiego Dioskura, „Vox Patrum”, 52 (2008), z. 1, s. 647-660; Młotek A., Pokuta i pojednanie w Kościele pierwotnym, „Colloquium Salutis”, 17 (1985), s. 167-182; Myszor W., Ad limina Apostolorum. Podróże i pielgrzymki do Rzymu w starożytnym Kościele, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, 16 (1983), s. 87-97; Naumowicz J., Instytucje charytatywne św. Bazylego. „Bazyliada”, „Vox Patrum”, 16 (1996), z. 30-31, s. 125-138; Pałucki J., Agapy wyrazem braterskiej miłości chrześcijańskiej w kościele starożytnym, „Vox Patrum”, 16 (1996), z. 30-31, s. 197-214; Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986, s. 15-49; Stachura M., Marcjon z Pontu i początki Kościoła Marcjonitów, „Vox Patrum”, 11-12 (1991-1992) z. 20-23, s. 345-359; Starowieyski M., Jakub Wiekszy – Apostoł (Historia i legenda), „W drodze”, 20 (1992) nr 8, s. 68-76; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (Konstantynopol 381), „W drodze”, 18 (1990) nr 3, s. 72-81; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (sobór chalcedoński 451 r.), „W drodze”, 18 (1990) nr 5, s. 63-73; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (sobór efeski 431 r.), „W drodze”, 18 (1990) nr 4, s. 64-74; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (sobór konstantynopolitański II, 553 r.), „W drodze”, 18 (1990) nr 6, s. 74-84; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (sobór konstantynopolitański III, 680/681 r.), „W drodze”, 18 (1990) nr 7, s. 81-92; Starowieyski M., Sobory starożytności chrześcijańskiej (sobór nicejski), „W drodze”, 18 (1990) nr 2, s. 64-73; Strzelczyk J., Apostołowie Eropy, Warszawa 1997; Strzelczyk J., Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy, Warszawa 1987; Śrutwa J., Ewangelia św. Mateusza (16, 16-19) jako argument papieża Stefana I na rzecz prymatu rzymskiego, „Analecta Cracoviensia”, 27 (1995), s. 323-328; Śrutwa J., Kontakty św. Augustyna z papieskim Rzymem, „Vox Patrum”, 8 (1988) z. 14, s. 277-305; Śrutwa J., Święty Winfryd-Bonifacy – discipulus Romanae Ecclesiae, „Roczniki Teologiczne”, 43 (1996) z. 4, s. 265-274; Śrutwa J., Węzłowe problemy Kościoła w