Neuropsychologia (ćwiczenia) - 2020/2021

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Ewa Sokołowska
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1-zapoznanie z istotnymi zagadnieniami z zakresu neuropsychologii: budowy mózgu i jego funkcji oraz ich zaburzeń
C2-uwrażliwienie na etyczny wymiar klinicznej diagnozy neuropsychologii
C3-praktyczne nabycie umiejętności diagnozy neuropsychologicznej (z wykorzystaniem obserwacji, wywiadu klinicznego oraz wybranych metod do badania funkcjonowania OUN
Wymagania wstępne
W1 - opanowana znajomość biologicznych podstaw zachowania
W2 - znajomość podstawowej terminologii z zakresu psychopatologii
W3 - znajomość zagadnień prezentowanych na wykładzie z przedmiotu \"Neuropsychologia\"
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W03 posiada wiedzę o powiązaniach neuropsychologii z innymi dyscyplinami naukowymi (głównie medycyną), zna podstawowe zagadnienia z zakresu biologicznych podstaw zachowania,
K_W08 ma wiedzę na temat procesów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych i ich mózgową reprezentację i lokalizację. Zna terminologię, różnorodne uwarunkowania tych procesów oraz współczesne osiągnięcia badań w tym zakresie, a także objawy zaburzeń.
K_W10 zna neuropsychologiczne koncepcje zdrowia i choroby, czynniki wspierające jakość życia i warunkujące zachowania zdrowotne oraz rolę aktywności własnej w utrzymaniu zdrowia i poprawie jakości życia
K_W13 ma uporządkowaną wiedzę na temat różnego rodzaju zaburzeń funkcjonowania poznawczego jednostki i metod ich diagnozowania.
K_W14 zna etapy i zasady realizowania procesu diagnostycznego dla celów badania neuropsychologicznego oraz sposoby integracji rezultatów uzyskanych za pomocą różnych narzędzi badawczych
K_W15 zna i rozumie zasady etyki zawodowej psychologa w zakresie postępowania diagnostycznego.


UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu neuropsychologii oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania zaburzeń w funkcjonowaniu poznawczym.
K_U05 potrafi zaplanować oraz przeprowadzić proces diagnostyczny dotyczący sfery funkcjonowania poznawczego i ewentualnych nieprawidłowości, wskazać ograniczenia przeprowadzonej diagnozy; potrafi interpretować uzyskane wyniki i integrować dane pochodzące z różnych metod badawczych oraz wskazać kierunki dalszych działań psychologicznych uwzględniające indywidualne (środowiskowe) potrzeby jednostki
K_U08 potrafi kompetentnie posługiwać się testami oraz innymi technikami badań psychologicznych z poszanowaniem aspektów prawnych i etycznych
K_U09 posiada rozwinięte umiejętności diagnostyczne: formułuje problemy, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawcze
K_U11 stosuje się do norm i zasad etycznych w procesie diagnostycznym, dostrzega i analizuje dylematy etyczne związane z podejmowaniem konkretnych działań i interwencji psychologicznych


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie oraz rozwoju własnych kompetencji związanych z pracą psychologa, zwłaszcza w obszarze neuropsychologii
K_K02 jest świadomy znaczenia zasad etycznych i uczciwości intelektualnej w działaniach naukowych oraz praktyce zawodowej psychologa.
K_K05 przyjmuje postawę szacunku wobec osób o różnych potrzebach w zakresie różnych form pomocy psychologicznej; okazuje zrozumienie dla sytuacji ludzi z różnymi problemami i trudnościami
K_K06. Wykazuje troskę o prawidłowy przebieg diagnozy i interwencji psychologicznej, tak by nie przyniosła jakiejkolwiek szkody badanym osobom. Jest otwarty na pomoc ekspertów i superwizorów.
K_K07 wykazuje krytyczną postawę wobec stosowanych metod badawczych i uzyskanych dzięki nim wyników, a także wobec różnych poglądów i praktyk w zakresie psychologii.
Metody dydaktyczne
Analiza studiów przypadków, dyskusja, praca w grupach
Treści programowe przedmiotu
1. Budowa i funkcje mózgu. Metody badania mózgu (Borkowska, Daniluk, 2020, rozdz. Badania neuroobrazowe; Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Współczesne techniki badania ośrodkowego układu nerwowego; Herzyk, 2016, rozdz. Uwarunkowania patologii mózgu a rodzaje deficytów neuropsychologicznych; Pąchalska. Kaczmarek, Kropotov, 2020, rozdz. Jak działa mózg: od struktury do umysłu)

2. Schemat badania neuropsychologicznego. Testy przesiewowe, m.in.: ACE-III-PL/ ang. Addenbrooke’s Gognitive Examinations (ACE-III); Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego/ ang. Mini-Mental Stage Examination (MMSE). (Borkowska, Daniluk, 2020, rozdz. Przebieg i metody diagnozy neuropsychologicznej dzieci i młodzieży; Herzyk, 2016, rozdz. Organizacja procesu diagnozowania w neuropsychologii klinicznej wobec nowych potrzeba i wyzwań)

3. Badanie funkcji językowych. Diagnoza: afazja i zaburzenia językowe. Narzędzia, m.in.: Bateria Testów do Badania Funkcji Językowych (RHLB-PL)/ ang. Right Hemisphere Languge Bartery (RHLB); Skala Oceny Dynamiki Afazji (SODA). (Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Patogeneza i neuropsychologiczna diagnostyka afazji; Pąchalska, 2020, rozdz. Pourazowa afazja; Pąchalska. Kaczmarek, Kropotov, 2020, rozdz. Język a komunikacja intrapersonalna i interpersonalna; Sachs, 1994, rozdz. Mowa prezydenta)

4. Ocena funkcji percepcyjnych, np. wzrokowo-przestrzennych; funkcji słuchowych czy funkcji dotykowych. Diagnoza: agnozja i zaburzenia percepcji. Narzędzia, m.in.: Test Pamięci Wzrokowo-Przestrzennej Bentona/ ang. Benton Visual Retention Test (BVRT); Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha (TFZ)/ang. Rey-Osterrieth Complex Figure. (Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Zaburzenia spostrzegania; Pąchalska, 2020, rozdz. Percepcja i jej zaburzenia; Sachs, 1994, rozdz. Mężczyzna, który pomylił żonę z kapeluszem; Mężczyzna, który wypadł z łóżka’ Bezcielesna kobieta).

5. Ocena funkcji ruchowych (wykonywania celowych i świadomych ruchów). Diagnoza: zaburzenia funkcji motorycznych i apraksja. Narzędzia, m.in.: Bostoński Test Apraksji/ ang. Boston Apraxia Test; Profil Sprawności Grafomotorycznej (PSG); Test Łączenia Punktów z Baterii Testów Neuropsychologicznych Reitana/ ang. Trail Making Test (TMT). Łuckiego (Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Zaburzenia dowolnych czynności ruchowych – apraksje; Pąchalska, 2020, rozdz. Zaburzenia praksji – apraksje)

6. Uwaga i pamięć operacyjna. Pamięć i uczenie się. Diagnoza: zaburzenia uwagi i zaburzenia pamięci obejmujące deficyty uczenia się nowych informacji oraz przypominania wyuczonych wcześniej (amnezja). Narzędzia, m.in.: Niewerbalny Test Uczenia się i Pamięci (DCS-II)/ ang. Nonverbal Learning and Memory Test; Podtesty z Baterii Diagnozy Funkcji Poznawczych (PU1); Test Porównywania Znanych kształtów/ ang. Matching Famiiliar Figures (MFF); Test Uczenia się Słuchowo-Werbalnego dla dzieci-2/ ang. Children’s Auditory Verbal Lerning Test. (Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Zaburzenia pamięci w następstwie uszkodzeń mózgu; Pąchalska, 2020, rozdz. Zaburzenia uwag; Zaburzenia procesów pamięci i uczenia się; Pąchalska. Kaczmarek, Kropotov, 2020, rozdz. Systemy pamięć; Uwaga w ujęciu neuropsychologii Sachs, 1994, rozdz. Zagubiony marynarz)/

7. Funkcje wykonawcze, np. planowanie, organizowanie, myślenie przyczynowo-skutkowe, abstrahowanie (zdolności abstrakcyjne, kategoryzacja, elastyczność wykonawcza, próby fluencji słownej, fluencji bezsłownej). Diagnoza: zaburzenia funkcji wykonawczych. Narzędzia, m.in.: Bateria Behawioralnej Oceny Zaburzeń Funkcji Wykonawczych/ ang. Behavioural Assesment of the Dysexecutive Syndrome (BADS); Test Fluencji Słownej (TFS)/ ang. Verbal Fluency Test (VFT); Test Sortowania Kart z Wisconsin/ ang. Wisconsin Card Sorting Test (WCST). (Pąchalska, 2020, rozdz. Funkcje wykonawcze i ich zaburzenia; Pąchalska. Kaczmarek, Kropotov, 2020, rozdz. System wykonawczy: od myślenia do działania).

8. Ocena funkcji poznawczych w otępieniach/ d. demencji. ang. neurocognitive disorder. Diagnoza: pierwotne zespoły i schorzenia neurologiczne, np. zaburzenia. neuropoznawcze spowodowane chorobą Alzheimera/ d. otępienie starcze; czołowo-skroniowe zaburzenia neuropoznawcze/ d. otępienie czołowo-skroniowe; naczyniowe zaburzenie neuropoznawcze czy zaburzenia neuropoznawcze spowodowane chorobą Parkinsona. Narzędzia, m. in.: Kwestionariusz Objawów Zaburzeń Poznawczych/ ang. Cognitive System Check List; Skala Oceny Otępienia Mattisa/ ang. Mattis Dementia Rating Scale (MDRS - DRS-2); Skala do Oceny Objawów Choroby Alzheimera, ang. Alzheimer’s Disease Assessment Scale (ADAS). (Domańska, Borkowska, 2011, rozdz. Demencja; Morrison, 2014, Zaburzenia poznawcze; Steuden, 2016, rozdz. Zaburzenia poznawcze)

9. Wprowadzenie do problematyki rehabilitacji neuropsychologicznej. Podstawowe zasady i kierunki oddziaływań terapeutycznych. Przykłady konstruowania procedur postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. (Borkowska, Daniluk, 2020, rozdz. Plastyczność mózgowa; Herzyk, 2016, rozdz. Zadania i zasady programowania i realizacji oddziaływań terapeutycznych w neuropsychologii; Pąchalska, 2020, rozdz. Podstawy teoretyczne procesu rehabilitacji neuropsychologicznej; Prigatano, 2009, rozdz. Przedstawienie problemu: dlaczego potrzebna jest rehabilitacja neuropsychologiczna? Praca terapeutyczna z pacjentami i członkami ich rodzin. Zawadzka, Domańska, 2017, rozdz. Wsparcie psychiczne a pomaganie osobie z dysfunkcją mózgu).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Niedostateczna
W – nie zna pojęć i specyfiki zaburzeń z zakresu neuropsychologii
W – nie potrafi odróżnić poszczególnych rodzajów metod diagnostycznych
U – nie potrafi zaplanować procesu diagnostycznego
U – nie potrafi zinterpretować wyniku otrzymanego w teście
K – nie potrafi rozpoznać kluczowych problemów etycznych związanych z diagnozą neuropsychologiczną
K – nie potrafi krytycznie odnieść się do stawianej przez siebie hipotezy diagnostycznej

Dostateczna
W – zna niektóre pojęcia i specyfikę niektórych zaburzeń z zakresu neuropsychologii
W – potrafi wymienić i omówić niektóre rodzaje metod diagnozy
U – zna kilka ogólnych zasad prowadzenia wywiadu klinicznego w kierunku zaburzeń neurologicznych, zauważa niektóre spośród danych dostępnych podczas obserwacji
U – w procesie diagnozy neuropsychologicznej na poziomie bardzo ogólnym określa zasadniczy problem pacjenta, rozpoznaje niektóre spośród symptomów uszkodzeń oraz częściowo trafnie dobiera dalsze metody badania
K – potrafi rozpoznać i wyjaśnić niektóre z kluczowych problemów etycznych związanych z diagnozą kliniczną
K – potrafi postawić hipotezę diagnostyczną alternatywną w stosunku do pierwotnej

Dobra
W – potrafi wymienić i omówić specyfikę większości omawianych zaburzeń z zakresu neuropsychologii
W – potrafi wymienić i omówić większość rodzajów metod diagnostycznych prezentowanych na zajęciach
U – zna większość omawianych zasad prowadzenia wywiadu neuropsychologicznego, zauważa większość spośród danych dostępnych podczas obserwacji, wyciąga adekwatne informacje z metod.
U – w procesie diagnozy na ogół trafnie określa zasadniczy problem pacjenta, rozpoznaje większość spośród symptomów zaburzeń i zależności pomiędzy objawami oraz trafnie dobiera większość z weryfikujących metod diagnostycznych
K – potrafi rozpoznać i wyjaśnić większość omawianych problemów etycznych związanych z diagnozą neuropsychologiczną.
K – potrafi postawić kilka możliwych hipotez diagnostycznych danego problemu i dobrać adekwatne metody weryfikacji.
Bardzo dobra
W – potrafi wymienić i omówić specyfikę wszystkich omawianych zaburzeń z zakresu neuropsychologii oraz podaje ich możliwą lokalizację
W – potrafi wymienić i omówić wszystkie prezentowane na zajęciach metody diagnostyczne
U – potrafi wymienić i omówić wszystkie omawiane na zajęciach zasady prowadzenia wywiadu neurologicznego , zauważa wszystkie spośród danych dostępnych podczas obserwacji, zna zasady formułowania procesu badania.
U – w procesie diagnozy bardzo trafnie określa zasadniczy problem pacjenta, rozpoznaje wszystkie spośród objawów oraz trafnie dobiera wszystkie z weryfikujących metod diagnostycznych
K – potrafi rozpoznać i wyjaśnić wszystkie omawiane problemy etyczne związane z badaniem neuropsychologicznym
K – potrafi postawić kilka możliwych hipotez diagnostycznych danego problemu oraz wskazać na sposoby ich weryfikacji

1) Obecność. Każda nieobecność musi być odpracowana. Odrobienie zajęć jest możliwe w terminie maksymalnie dwóch tygodni od nieobecności według instrukcji zamieszczonej na platformie MOODLE, poprzez ową platformę.
2) Przygotowanie do zajęć, czyli uważne przeczytanie zadanej lektury/ studium przypadku (o ile taka była zadana/ studium przypadku)
3. Przygotowanie eseju na przedostatnie zajęcia w semestrze (wymogi formalne to: 1 do 2 stron, czcionką w formacie 12 TM Roman, półtora odstępu; z jasną tezą (wyróżnionym tematem) oraz z odwołaniem do literatury (opisaną w standardzie APA, z podaną przynajmniej jedną pozycją ostatnich 5 lat).
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
1. Borkowska, A. R., Daniluk, B. (2020). Diagnoza neuropsychologiczna dzieci i młodzieży. Wczesne wspomaganie rozwoju, wczesna interwencja i rehabilitacja neuropsychologiczna dzieci i młodzieży. W: I. Grzegorzewska, L. Cierpiałkowska, A.R. Borkowska (red.), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży (s. 245-262; 777-801). Warszawa: PWN.
2. Domańska, Ł., Borkowska, A. R. (red.) (2011). Podstawy neuropsychologii klinicznej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
3. Herzyk, A. (2016). Neuropsychologia kliniczna jako dziedzina badań i praktyki. W: L. Cierpiałkowska, H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna (s. 499-516). Warszawa: PWN.
4. Pąchalska, M., Kaczmarek, B.L.J., Kropotov, J. D. (2020). Neuropsychologia kliniczna. Od teorii do praktyki. Warszawa: PWN.
5. Sacks O. (1996). Mężczyzna, który pomylił żonę z kapeluszem (s. 7-133, 167-194, 218-227). Poznań: Zysk i S-ka.
Literatura dodatkowa:
6. Borkowska, A. R., Domańska, Ł. (red.) (2012). Neuropsychologia kliniczna dziecka. Warszawa: PWN.
7. Jodzio, K. (red.) (2016). Neuropsychologia. Współczesne kierunki badań. Warszawa: PWN.
8. Morrison, J. (2014). DSM-5 bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicystów. Kraków: WUJ.
9. Pąchalska, M. (2020). Neuropsychologia kliniczna. Urazy mózgu. Część 1. Procesy poznawcze i emocjonalne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
10. Pąchalska, M. (2020a). Neuropsychologia kliniczna. Urazy mózgu. Część 2. Procesy komunikacyjne powrót do społeczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
11. Prigatano, G. P. (2009). Rehabilitacja neuropsychologiczna. Podstawowe zasady i kierunki oddziaływań terapeutycznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
12. Steuden, St. (2016). Psychologia kliniczna seniorów. W: L. Cierpiałkowska, H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna (s. 555-573). Warszawa: PWN.
13. Zawadzka, E., Domańska, Ł. (2017). Diagnoza neuropsychologiczna. Współczesne wyzwania i perspektywy rozwoju. Warszawa: Difin.
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok IV - Semestr 8
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Terminarz:
DataDzieńSalaGodz.od-doForma zajęć
2021-02-26piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-03-05piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-03-12piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-03-19piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-03-26piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-04-09piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-04-16piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-04-23piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-04-30piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-05-07piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-05-14piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-05-21piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-05-28piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-06-04piątekONLINE 14:10 - 15:50zdalne
2021-06-16środaONLINE 14:10 - 15:50zdalne