Adaptacja dziecka w przedszkolu i szkole - aspekty edukacji społecznej (konwersatorium) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:S. dr hab. Maria Opiela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - merytoryczne przygotowanie studenta do kompleksowej realizacji zadań w zakresie wczesnej edukacji dziecka w wieku przedszkolnym,
C2 - nabycie kompetencji w dogłębnym poznawaniu dziecka i wspieraniu jego rozwoju emocjonalno - społecznego w środowisku - w przedszkolu, szkole, w grupie rówieśniczej;
C3 - rozwój kompetencji pedagogicznych do ukierunkowywania rozwoju i wychowania dziecka na wartości społeczne.
Wymagania wstępne
W1 - Znajomość zagadnień z przedmiotu: pedagogika przedszkolna, pedagogika społeczna, psychopedagogika rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym, socjologia wychowania.
W2 - Umiejętność zastosowania wiedzy dotyczącej przedmiotu pedagogiki przedszkolnej oraz możliwości i potrzeb rozwojowych dziecka w wieku przedszkolnym w analizowaniu procesu jego edukacji społecznej.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
1. Student ma podstawową wiedzę na temat rozwoju człowieka w cyklu życia ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, zależności między możliwościami i potrzebami dziecka w zakresie społecznego rozwoju dziecka a cechami środowisk wychowawczych i prezentowanych w nich wzorów relacji, postępowania i zachowań - K_W22
2. Student ma elementarną wiedzę dotyczącą specyfiki komunikowania interpersonalnego i społecznego z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ich prawidłowości i zakłóceń. - K_W23
3. Student ma podstawową wiedzę na temat podmiotów przedszkola i szkoły (uczniów, nauczycieli i rodziców), możliwych relacji między nimi i sposobów ich integracji, wpływy wychowawcze oddziałujące na dzieci oraz dynamizujący charakter środowiska w adaptacji dziecka w placówce i grupie rówieśniczej - K_W36
UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej oraz powiązanych z nią subdyscyplin w celu analizowania i interpretowania sytuacji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, kulturalnych i pomocowych, a także motywów i wzorów dziecięcych zachowań i zachowań innych podmiotów - K_U15
2. Student ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji z małym dzieckiem, dialogowo rozwiązywać konflikty i konstruować dobrą atmosferę dla komunikacji w klasie szkolnej - K_U18
3. Student potrafi dokonać analizy własnych działań i wskazać ewentualne obszary wymagające modyfikacji w przyszłym działaniu pedagogicznym z małym dzieckiem w instytucjach opieki nad małym dzieckiem, wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej projektuje działania przekazu wartości społecznych i wprowadzania w prawidłowy przebieg procesu adaptacji z poczuciem przynależności do rodziny, grupy rówieśniczej i społeczności placówki - K_U22
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student docenia znaczenie pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej dla utrzymania i rozwoju prawidłowych więzi w grupie i środowisku społecznym i odnosi zdobytą wiedzę do projektowania działań zawodowych - K_K10
2. Student ma świadomość konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych w stosunku do dzieci przedszkolnych i edukacji wczesnoszkolnej - K_K14.
Metody dydaktyczne
Zaproponowane metody, ze względu na aktywny udział studentów w kreowaniu przebiegu konwersatorium oraz ich bieżące przygotowanie i aktywność w ramach zajęć, będą wykorzystane w zależności od uczestników. Po wprowadzeniu studentów w poszczególne zagadnienia poprzez prezentację multimedialną, analizę tekstów z dyskusją, studenci przygotują wybrane zagadnienie metodą samodzielnego dochodzenia do wiedzy. Na tej podstawie poszczególne osoby zaprezentują wybrany aspekt adaptacji dziecka w przedszkolu i szkole projektując zajęcia z wykorzystaniem metod aktywizujących, działania praktycznego, dyskusji, prezentacji, pracy w grupach itp. Praca studentów w zespołach- projektowanie sytuacji inspirujących aktywność społeczną dzieci w procesie adaptacji dziecka w przedszkolu i szkole. Ważnym elementem zajęć jest nabywanie kompetencji i refleksyjnej postawy w analizowaniu, prezentowaniu zagadnienia.
Treści programowe przedmiotu
1. Rozwój społeczny małego dziecka jako wynik jego dojrzewania i uczenia się.
3. Stymulacja rozwoju emocjonalno - społecznego ze strony środowiska.
4. Czynniki wpływające na przystosowanie społeczne dziecka.
5. Rola rodziców i nauczyciela w procesie adaptacji dziecka w przedszkolu i szkole.
6. Społeczne interakcje w grupie dziecięcej i kompetencje regulujące zachowanie dziecka.
7. Organizacja procesu adaptacji dziecka w przedszkolu.
8. Adaptacja dziecka do warunków szkolnych i czynniki wpływające na proces adaptacji dziecka do szkoły.
9. Kształtowanie u dzieci poczucia przynależności do grupy rówieśniczej oraz społeczności przedszkolnej i szkolnej.
10. Współpraca z rodziną w procesie adaptacji i edukacji społecznej dziecka w przedszkolu i szkole.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Student otrzymuje oceny: niedostateczną; dostateczną; dobrą; bardzo dobrą, gdy:
(W1) nie zna pojęć opisujących istotę i prawidłowości rozwoju emocjonalno – społecznego, socjalizacji dziecka w wieku przedszkolnym i cechy społeczności dziecięcej; nazywa i definiuje niektóre pojęcia opisujące w/w dziedziny; zna i definiuje większość pojęć opisujących w/w dziedziny; definiuje wszystkie pojęcia opisujące w/w dziedziny.
(W2) nie nazywa i nie opisuje zależności między możliwościami i potrzebami dziecka w zakresie społecznego rozwoju a cechami środowisk wychowawczych i prezentowanych w nich wzorów relacji, postępowania i zachowań; nazywa, ale nie opisuje w/w zależności; nazywa i opisuje większość w/w zależności; nazywa i opisuje wszystkie w/w zależności.
(W3) nie wskazuje i nie charakteryzuje wpływów wychowawczych oddziałujących na dzieci ani środowiska w kształtowaniu osobowości dziecka, w jego adaptacji w placówce i grupie rówieśniczej; wskazuje, ale nie charakteryzuje wpływów wychowawczych oddziałujących na dzieci ani środowiska w w/w dziedzinach; wskazuje i charakteryzuje niektóre wpływy wychowawcze oddziałujące na dzieci oraz środowiska w/w dziedzinach; wskazuje i charakteryzuje wpływy wychowawcze oddziałujące na dzieci oraz dynamizujący charakter środowiska w/w dziedzinach.
(U1) nie potrafi eksploatować wiedzy w zakresie rozwoju dziecka i mechanizmów wewnątrzgrupowych dla kształtowania u dzieci odporności emocjonalnej; stara się eksploatować wiedzę w zakresie rozwoju dziecka, ale nie potrafi analizować znaczenia w/w mechanizmów; eksploatuje wiedzę w w/w zakresie dla kształtowania u dzieci odporności emocjonalnej; trafnie dobiera i eksploatuje wiedzę w w/w zakresie dla kształtowania u dzieci odporności emocjonalnej.
(U2) nie potrafi analizować warunków sprzyjających adaptacji, wspólnej zabawie, nauce i współdziałaniu dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych; wymienia, ale nie potrafi analizować w/w warunków; analizuje warunki sprzyjające wspólnej i zgodnej zabawie, nauce i współdziałaniu dzieci, ale nie potrafi uwzględniać ich w/w możliwości; analizuje warunki sprzyjające adaptacji, wspólnej zabawie, nauce i współdziałaniu dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych.
(U3) nie potrafi projektować działań przekazu i urzeczywistniania wartości społecznych h zapewniających prawidłowy przebieg procesu adaptacji z poczuciem przynależności do rodziny, grupy rówieśniczej i społeczności placówki; projektuje w/w działania, ale nie potrafi uwzględniać ich wpływu na właściwy przebieg procesu adaptacji w/w dziedzinach; projektuje w/w działania zapewniające właściwy przebieg procesu adaptacji; projektuje różnorodne w/w działania zapewniające właściwy przebieg procesu adaptacji.
(K1) nie potrafi wypowiadać się na tematy w zakresie wychowania społecznego z powodu braku umiejętności rozpoznawania potrzeb małego dziecka w wymiarze emocjonalno – społecznym i zdolności do współpracy w relacjach międzyludzkich; wyraża sądy w zakresie wychowania społecznego, ale nie są one związane z umiejętnością rozpoznawania potrzeb małego dziecka w w/w wymiarze; wyraża sądy w zakresie wychowania społecznego, związanych z umiejętnością rozpoznawania potrzeb małego dziecka w w/w wymiarze; wyraża sądy w zakresie wychowania społecznego, związanych z umiejętnością rozpoznawania potrzeb małego dziecka w w/w wymiarze.
(K2) nie rozwija świadomości konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych w stosunku do dzieci przedszkolnych i edukacji wczesnoszkolnej; ma słabą świadomość konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych w stosunku do w/w dzieci; ma świadomość konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych w stosunku do w/w dzieci; ma świadomość konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych i potrafi twórczo je projektować w stosunku do w/w dzieci.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Al-Khamisy D., Edukacja przedszkolna a integracja społeczna, Warszawa 2006.
Jegier A. (red.), Mały uczeń w szkole, Gdańsk 2010.
Klim-Klimaszewska A., Witamy w przedszkolu: wspomaganie procesu adaptacji dziecka do środowiska przedszkolnego, Warszawa 2010.
Kusiak K., Nowakowska-Buryła I., Stawinoga R. (red.), Edukacyjne konteksty rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym, Lublin 2009.
Michalak R. (red.), Adaptacja w przebiegu życia jednostki, Poznań 2010.
Nadolna B., Przygotowanie przedszkolaka do szkoły, Poznań 2009.
Nowicka M., Socjalizacja na lekcjach w klasach początkowych, Toruń 2010

Literatura uzupełniająca:
Gerstmann S., Rozwój uczuć, Warszawa 1986.
Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E., Dwulatki i trzylatki w przedszkolu i w domu. Jak świadomie je wychowywać i uczyć. Kraków 2012.
Hurlock E. B., Rozwój dziecka, Warszawa 1985.
Karczewska J., Kwaśniewska M. (red.), Dziecko sześcioletnie w szkole, Kielce 2009. (rozdziały do wyboru).
Klim-Klimaszewska A., Adaptacja dziecka do środowiska przedszkolnego, Siedlce 2006.
Opiela M.L., Smagacz A., Wilk S., Służyć i wychowywać do miłości, Lublin 2009, wybrane przez studenta fragmenty.
Walczyna J., Kształtowanie postaw społeczno - moralnych u dzieci w wieku przedszkolnym, Warszawa 1998.
Czasopisma pedagogiczne: „Wychowanie w Przedszkolu”, „Bliżej Przedszkola”.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę