Biologia środowiska (laboratorium) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Katarzyna Czarnek
Organizator:Wydział Nauk Inżynieryjno-Technicznych w Stalowej Woli - Instytut Inżynierii Środowiska
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
-przedstawienie studentom budowy, struktury i funkcji gleby jako środowiska życia organizmów
- zapoznanie studentów z zasadami działania mikroskopu optycznego (zdolność rozróżniania wybranych preparatów trwałych wybranych przedstawicieli środowisk glebowych, wodnych)
-przedstawienie studentom metody osadu czynnego wykorzystywanej w oczyszczaniu ścieków
- zapoznanie studentów ze sposobami badania pH wody i roztworów glebowych, umiejętność posługiwania się pH-metrem
Wymagania wstępne
Zaliczony przedmiot Biologia i ekologia
Maksymalnie po 8 osób w grupie ponieważ w laboratorium znajduje się tylko 8 mikroskopów z których studenci korzystają podczas zajęć
Efekty kształcenia dla przedmiotu
wiedza
K_W07 ma wiedzę w zakresie biologii środowiska
K_W08 ma podstawową wiedzę w zakresie różnych środowisk życia organizmów
K_W09 ma uporządkowaną, podbudowaną teoretycznie wiedzę ogólną obejmującą procesy biochemiczne leżące u podstaw funkcjonowania komórki prokariotycznej i eukariotycznej
K_W10 posiada szczegółową wiedzę teoretyczną związaną z wybranymi zespołami organizmów wód powierzchniowych, organizmów glebowych i osadu czynnego
K_W20 zna podstawowe techniki badawcze stosowane w mikroskopii świetlnej

umiejętności
K_K03 potrafi współdziałać w grupie, przyjmując w niej różne role od lidera do wykonawcy
K_U09 potrafi pozyskiwać informacje z literatury, baz danych oraz innych właściwie dobranych źródeł w zakresie, biologii środowiska, potrafi integrować uzyskane informacje, dokonywać ich interpretacji, a także wyciągać wnioski oraz formułować i uzasadniać opinie
K_U13 ma umiejętność samokształcenia się, w celu podnoszenia kompetencji zawodowych
K_U14 ma umiejętności językowe w zakresie biologii środowiska zgodne z wymaganiami określonymi dla poziomu B2
K_U18 potrafi planować i przeprowadzić eksperymenty z materiałem biologicznym (roślinnym) i interpretować uzyskane wyniki, wyciągać wnioski

kompetencje
K_K07 ma świadomość roli społecznej absolwenta uczelni technicznej, a zwłaszcza rozumie potrzebę formułowania i przekazywania społeczeństwu, w szczególności poprzez środki masowego przekazu, informacji i opinii dotyczących osiągnięć w dziedzinie ochrony różnych ekosystemów i innych aspektów działalności inżynierskiej; podejmuje starania, aby przekazać takie informacje i opinie w sposób powszechnie zrozumiały
K_U13 ma umiejętność samokształcenia się, w celu podnoszenia kompetencji zawodowych
Metody dydaktyczne
Zajęcia laboratoryjne z wykorzystaniem mikroskopu świetlnego (8 mikroskopów w laboratorium), drobnego sprzętu laboratoryjnego, pH-metru, wag analitycznych, preparatów trwałych, nietrwałych, filmów edukacyjnych, laptopa oraz rzutnika multimedialnego.
Treści programowe przedmiotu
Budowa, skład i funkcja gleby. Edafon-charakterystyka mikrobiontów, mezabiontów, makrobiontów, megabiontów. Wpływ organizmów żywych na glebę. Roztwór glebowy – analiza chemiczna, wyznaczenie pH. Obserwacja mikroskopowa organizmów w roztworach glebowych. Budowa komórki drożdży. Analiza procesu fermentacji. Ogólna charakterystyka wirusów i bakterii. Podział bakterii ze względu na sposób ich odżywiania. Promieniowce- opis grupy i znaczenie w przyrodzie. Obserwacja mikroskopowa preparatów bakterii gram dodatnich o gram ujemnych. Charakterystyka chemosyntezy i grupy bakterii przeprowadzających ten proces. Cyjanobakterie , charakterystyka i znaczenie w ekosystemie wodnym. Eukariota: zależności organizmów w środowisku glebowym. Pierwotniaki – wiciowce, korzenionóżki, sporowce, orzęski- charakterystyka wybranych grup, obserwacja mikroskopowa (preparaty mikroskopowe, schematy). Występowanie i znaczenie glonów w przyrodzie. Cechy charakterystyczne porostów. Znaczenie w przyrodzie, porosty jako organizmy wskaźnikowe zanieczyszczeń. Woda jako środowisko życia organizmów. Czynniki biotyczne i abiotyczne warunkujące rozwój organizmów w wodzie, charakterystyka mikroorganizmów wodnych, bakterie autochtoniczne, allochtoniczne. Czynniki warunkujące rozwój organizmów w wodzie. Czynniki abiotyczne i biotyczne. Zespoły organizmów wód powierzchniowych. Plankton- skład jakościowy, powiązania troficzne, rola w ekosystemie. Bentos- różnorodność form, przystosowania, wzajemne zależności i oddziaływanie organizmów oraz rola w ekosystemie. Charakterystyka peryfitonu. Nekton- rola w ekosystemie. Neuston i pleuston- charakterystyka oraz rola w ekosystemie. Skład osadu czynnego i analiza mikroskopowa. Proces fotosyntezy- charakterystyka i znaczenie w ekosystemie.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Wymagania na zaliczenie:
Oceny pozytywne z dwóch kolokwiów
Samodzielne wykonanie zadanych ćwiczeń praktycznych
Obecność i aktywność na zajęciach
Brak zaliczenia przedmiotu:
Oceny niedostateczne z dwóch kolokwiów
Nieobecność na zajęciach (powyżej 2)
Efekt kształcenia
1.Wiedza:
Ocena niedostateczna: student nie posiada wiedzy z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. Nie potrafi posługiwać się pH-metrem i mikroskopem świetlnym.
Ocena dostateczna: student posiada ogólną wiedzę z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. Zna w stopniu zadowalającym podstawowe zasady posługiwania się pH-metrem i mikroskopem świetlnym.
Ocena dobra: student posiada uporządkowaną wiedzę z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. Zna dobrze podstawowe zasady posługiwania się mikroskopem świetlnym i pH-metrem.
Ocena bardzo dobra: student posiada usystematyzowaną i ugruntowaną wiedzę z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. Doskonale zna zasady posługiwania się mikroskopem świetlnym i pH-metrem. Potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę na zajęciach oraz wykorzystać ją w zadaniach praktycznych.

2. Umiejętności
Ocena niedostateczna: student nie rozumie podstawowych wiadomości z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. Nie potrafi posługiwać się mikroskopem świetlnym i pH-metrem. Nie potrafi przeprowadzać i interpretować doświadczeń biologicznych
Ocena dostateczna: student w stopniu minimalnym rozumie treść zajęć. Z pomocą prowadzącego analizuje podstawowe treści zajęć z zakresu budowy i funkcji gleby oraz wody jako środowisk życia organizmów. W stopniu zadowalającym potrafi posługiwać się mikroskopem świetlnym i pH-metrem. Potrafi przeprowadzać proste doświadczenia biologiczne.
Ocena dobra: student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób poprawny korzystać z niej na zajęciach. Dobrze radzi sobie z obsługą mikroskopu świetlnego i pH-metru. Potrafi przeprowadzać i interpretować oraz wyciągać wnioski z przeprowadzonych doświadczeń biologicznych.
Ocena bardzo dobra: student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy posiadanej wiedzy
(z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu). Doskonale radzi sobie z obsługą mikroskopu świetlnego i pH-metru. Samodzielnie planuje i przeprowadza doświadczenia biologicznie oraz interpretuje ich wyniki oraz wyciąga wnioski.

3. Kompetencje społeczne.
Ocena niedostateczna: student nie potrafi myśleć i działać. Nie angażuje się we własny proces zdobywania wiedzy.
Ocena dostateczna: student uczestniczy w zajęciach jednak jego postawa jest bierna pozbawiona kreatywności i zaangażowania.
Ocena dobra: student aktywnie uczestniczy w zajęciach. Jest zaangażowany i ciekawy powierzonych mu zadań.
Ocena bardzo dobra: student w sposób kreatywny uczestniczy w zajęciach. Z własnej inicjatywy pogłębia i doskonali posiadaną wiedzę i umiejętności.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
1. E. Grabda et alt., Zoologia. Bezkręgowce tom.1 cz. 1 i 2. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.
2. Z. Libudzisz, K. Kowal, Z. Żakowska, Mikrobiologia techniczna tom 1, Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2010
3. D. H. Eikelboom- H. J. J van Buijsen., Podręcznik mikroskopowego badania osadu czynnego, Wydawnictwo Seidel Przywecki, Warszawa 1992
4. Szweykowska A., Szweykowski J., Botanika ,Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009
5. Paul E.,A., Clark F., E., Mikrobiologia i Biochemia gleb, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2000
6. Chełmicki W., Degradacja i ochrona wód, Instytut Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego 1997
7. Lampert Winfred, Sommer Ulrich , Ekologia wód śródlądowych, PWN 2001
8. Weiner J., Życie i ewolucja biosfery, PWN 2008
9. Kirk J. T. O., Hydrobiologia-Limnologia. Ekosystemy wód śródlądowych, PWN Warszawa 1994
Kierunek studiów: Inżynieria środowiska (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę