Stary Testament: Księgi historyczne i mądrościowe (wykład) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr hab. Dariusz Dziadosz prof. KUL
Organizator:Wydział Teologii - Instytut Nauk Teologicznych
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Poznanie literackiej i teologicznej specyfiki ksiąg historycznych i dydaktycznych Biblii Hebrajskiej: 1) pochodzenie, proces redakcji, forma i teologiczna struktura deuteronomistycznej historiografii Izraela (Pwt-2Krl); 2) teologiczna struktura następujących cyklów tradycji: o podboju Kanaanu, o sędziach epoki przedmonarchicznej, o ustanowieniu instytucji króla oraz o historii zjednoczonej (królestwo Dawida) i podzielonej monarchii (Juda i Izrael); 3) pochodzenie, proces redakcji, forma i teologiczna struktura najważniejszych ksiąg mądrościowych (Prz, Hi, Koh, Syr, Mdr)
C2 - Zapoznanie się z militarnym, społeczno-kulturowym i religijnym kontekstem historycznym cywilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu (Egipt, Mezopotamia, Syro-Palestyna)
C3 - Ukazanie teologicznej struktury dzieła deuteronomistycznego (Joz-2Krl) zredagowanego w oparciu o prawdę o Bogu jedynym i teologię prawa i przymierza, a także praktycznego wymiaru mądrości starotestamentowego Izraela
Wymagania wstępne
W 1 - Gruntowna znajomość treści ksiąg historycznych Joz-2Krl oraz dydaktycznych (Prz, Hi, Koh, Syr, Mdr)
W 2 - Ogólna wiedza na temat historii, kultury i religii starożytnego Bliskiego Wschodu i Izraela epoki królów i okresu drugiej świątyni
W 3 - Umiejętność podstawowej analizy literackiej i interpretacji teologicznej biblijnych tekstów historycznych i mądrościowych
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA:
T_W01 student ma uporządkowaną, pogłębioną, prowadzącą do specjalizacji, szczegółową wiedzę z zakresu ksiąg historycznych i dydaktycznych Biblii Hebrajskiej
T_W03 student posiada umiejętności badawcze w zakresie analizy źródłowych tekstów biblijnych oraz definiowania ich formy literackiej i przesłania teologicznego
T_W12 student ma pogłębioną wiedzę o powiązaniach egzegezy biblijnej z naukami humanistycznymi, która pozwala na integrowanie perspektyw badawczych właściwych dla kilku dyscyplin naukowych
T_W15 student ma gruntowną znajomość zasad interpretacji najważniejszych passusów historiografii deuteronomistycznej dotyczących epoki podboju Kanaanu, a także okresu teokracji i monarchii w Izraelu i Judzie; student potrafi rozpoznać kluczowe formy biblijnej literatury mądrościowej oraz zdefiniować ich przesłanie teologiczne

UMIEJĘTNOŚCI:
T_U02 student posiada umiejętności badawcze w zakresie analizy tekstów biblijnych, syntezy różnych idei teologicznych, doboru metod i opracowania wyników; student potrafi popularyzować wiedzę biblijną, przekazywać ją i dzielić się doświadczeniem religijno-duchowym opartym o lekturę Pisma Świętego
T_U04 student posiada umiejętność interpretowania podstawowych źródeł biblijnych z wykorzystaniem istniejącej bibliografii tematycznej
T_U05 student umie samodzielnie zdobywać wiedzę biblijną i poszerzać umiejętności w interpretacji tekstów biblijnych
T_U09 student posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, prowadzenia dyskusji dotyczących zagadnień teologicznych i życia Kościoła z wykorzystaniem wiedzy biblijnej, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
T_K02 student rozumie potrzebę intelektualnego oraz religijno-duchowego formowania się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces kształcenia się innych osób oraz potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności w zakresie egzegezy i teologii biblijnej
T_K07 student ma świadomość własnej, indywidualnej odpowiedzialności za kształt życia społecznego, kultury, dziedzictwa chrześcijańskiego; student prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy doktrynalne i etyczno-moralne w oparciu o przesłanie tradycji biblijnych
T_K08 student interesuje się dokonaniami, ośrodkami i szkołami badawczymi w zakresie teologii i egzegezy biblijnej
Metody dydaktyczne
Zajęcia mają formę wykładu kursorycznego oraz praktycznych ćwiczeń w formie: konwersatorium, prezentacji multimedialnej, dyskusji problemowej, wspólnej analizy tekstów źródłowych. Teoretyczna część zajęć ma pomóc studentowi w przyswojeniu gruntownej wiedzy na temat procesu powstawania tekstów biblijnych wchodzących w skład dzieła deuteronomistycznego (Joz-2Krl) i korpusu biblijnej literatury mądrościowej (Prz, Hi, Koh, Syr, Mdr), ich ogólnej charakterystyki literackiej oraz orędzia teologicznego, które z nich wypływa. Ćwiczeniowy aspekt zajęć ma umożliwić studentowi bezpośredni kontakt z biblijnym materiałem źródłowym i nauczyć praktycznego zastosowania i utrwalenia przyswojonej wiedzy z zakresu egzegezy i teologii biblijnej. Ponadto zajęcia stwarzają możliwość poznania najważniejszych i najczęściej stosowanych metod interpretacji tekstów biblijnych: metody historyczno-krytycznej oraz metody narracyjnej, a także prezentują ogólny zarys środowiska kulturowego i religijnego, w którym powstawały poszczególne księgi deuteronomistycznej historiografii oraz tradycje mądrościowe Izraela.
Treści programowe przedmiotu
Treści programowe będą obejmować następujące kwestie: 1) ogólna specyfika literacka i teologiczna deuteronomistycznej historiografii Izraela; 2) pochodzenie, proces redakcji i aktualna struktura teologiczna cyklów przekazów: o zdobyciu i podziale Kanaanu przez Izraelitów (Joz 1-24), o epoce przedmonarchicznej w Izraelu (Sdz 1-21), o narodzinach instytucji proroka i króla w Izraelu (1Sm 1-12), o dojściu Dawida do władzy (1Sm 16,1-2Sm 5,5), o sukcesji tronu Dawida (2Sm 11-20; 1Krl 1-2) oraz epoce podzielonej monarchii (1Krl 11-2Krl 25); 3) literacka i teologiczna specyfika tradycji mądrościowych starożytnego Izraela; 4) proces redakcji oraz teologiczna struktura Księgi Przysłów; 5) orędzie teologiczne Księgi Hioba; 6) historyczny i teologiczny kontekst Księgi Koheleta; 7) praktyczna mądrość Księgi Syracha; 8) nowatorstwo teologiczne Księgi Mądrości; 9) teologia i struktura literacka wybranych psalmów.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
W zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych:
ocena niedostateczna - brak podstawowej wiedzy, umiejętności, kompetencji w zakresie wytyczonym przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
ocena dostateczna - zadowalająca wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytyczonym przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
ocena dobra - gruntowna wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytyczonym przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
ocena bardzo dobra - pogłębiona i poszerzona w wyniku własnych studiów i poszukiwań badawczych wiedza, umiejętności i kompetencje w zakresie wytyczonym przez cele przedmiotu, wymagania i efekty kształcenia
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:

1. A. Kondracki, Pięcioksiąg w świetle najnowszych badań, w: \\\"Mów, Panie, bo słucha sługa Twój\\\", red. W. Chrostowski, Warszawa 1999, s. 86-98.
2. R. Rubinkiewicz, Powstanie Pięcioksięgu w świetle najnowszych badań, RT 46 (1; 1999) s. 111-124.
3. W. Farmer, Międzynarodowy Komentarz do Pisma Świętego, Warszawa 2001.
4. R. Brown, J. Fitzmyer, R. Murphy, Katolicki komentarz biblijny, Warszawa 2001.
5. J. Walton, V. Matthews, M. Chavalas, Komentarz historyczno-kulturowy do Biblii hebrajskiej, Warszawa 2000.
6. G. von Rad, Teologia Starego Testamentu, Warszawa 1986.
7. J. Lemański, Księga Rodzaju 1-11, Częstochowa 2013.
8. D. Dziadosz, Tak było na początku. Izrael opowiada swoje dzieje, Przemyśl 2011.

Literatura uzupełniająca:

1. J. Warzecha, Historia dawnego Izraela, Warszawa 2005.
2. L. Stachowiak, Wstęp do Starego Testamentu, Poznań 1990.
3. J. Synowiec, Na początku, Warszawa 1982.
4. R. Rendtorff, Teologia dell’Antico Testamento, Torino 2001.
5. M. Weinfeld, Deuteronomy and the Deuteronomic School, Oxford 1972.
Kierunek studiów: Teologia kurs B (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Egzamin