Prenatalne uwarunkowania zaburzeń rozwoju dziecka (wykład) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Dorota Kornas-Biela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 – Przekazanie wiedzy o psychologicznych i pedagogicznych problemach dotyczących ludzkiej prokreacji w sytuacji jej zagrożeń oraz niepowodzeń i prenatalnych uwarunkowaniach zaburzeń rozwoju, zapobiegania im oraz radzenia w sytuacji ryzyka zaburzeń.
C2 – Uwrażliwienie na konieczność profilaktyki zaburzeń rozwoju przed poczęciem, w trakcie prenatalnego rozwoju oraz rodzenia się dziecka.
C3 – Przedstawienie roli i zadań pedagoga wobec problemów doświadczanych przez rodzinę w trudnych sytuacjach związanych z prokreacją.
Wymagania wstępne
W1 – podstawowa wiedza z pedagogiki specjalnej
W2 – zainteresowanie problematyką przedmiotu
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W05 Student ma podstawową wiedzę na temat integralnego rozwoju człowieka w cyklu życia: biologicznych, psychologicznych i pedagogicznych aspektów prenatalnych zaburzeń rozwoju człowieka, zagrożeń i niepowodzeń prokreacji, zna terminologię, uwarunkowania, rodzaje i przejawy tych zagrożeń.
K_W06 Student posiada podstawową wiedzę o nieprawidłowościach rozwoju i funkcjonowania człowieka przed urodzeniem oraz w okresie okołoporodowym; zna etiologię zaburzeń rozwoju (czynniki i warunki powodujące nieprawidłowości) i ich konsekwencje, zna rodzaje i przejawy zagrożeń i niepowodzeń prokreacyjnych. Potrafi określić przyczyny trudności, np. z poczęciem, donoszeniem dziecka.
K_W15 Student ma podstawową wiedzę o warunkach poczęcia zdrowego dziecka, o potrzebach rozwojowych dziecka przed urodzeniem, uwarunkowaniach rozwoju, sposobach zaspokajania potrzeb dziecka
K_W22 Student ma uporządkowaną wiedzę na temat integralnego rozwoju człowieka w cyklu życia w aspekcie rozwoju fizycznego, intelektualnego, społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci przed urodzeniem oraz w okresie okołoporodowym.
UMIEJĘTNOŚCI
K_U02 Student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki specjalnej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania problemów związanych z uwarunkowaniami zaburzeń rozwoju oraz profilaktyki dysfunkcjonalnego rozwoju.
K_U06 Student potrafi w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się na tematy dotyczące wybranych zagadnień z zakresu uwarunkowań rozwoju i jego zaburzeń, zarówno działających przed poczęciem, jak i przed urodzeniem oraz na temat ich całożyciowych konsekwencji.
K_U16 Student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną i uczniów chorych przewlekle w celu analizowania i interpretowania problemów związanych z uwarunkowaniami zaburzeń rozwoju i przeciwdziałania im.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 Student docenia znaczenie nauk pedagogicznych i pedagogiki specjalnej dla prawidłowego funkcjonowania osób z deficytami i zaburzeniami psychofizycznego rozwoju w pre- i perinatalnym okresie całego życia.
K_K15 Student posługuje się zasadami i normami etycznymi w pracy pedagoga specjalnego;
K_K16 Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych i doskonalenia swoich kompetencji;
Metody dydaktyczne
Wykład na podstawie prezentacji multimedialnej, dyskusja ze studentami.
Treści programowe przedmiotu
1. Zasady wzrostu i rozwoju człowieka przed urodzeniem. Okresy krytyczne i sensytywne w rozwoju.
2. Poradnictwo genetyczne. Diagnostyka prenatalna.
3. Czynniki zagrażające rozwojowi człowieka przed urodzeniem (endogenne genetyczne, czyli determinatory rozwoju i paragenetyczne, czyli stymulatory rozwoju, egzogenne, czyli modyfikatory rozwoju, np. biogeograficzne modyfikatory naturalne, społeczno-kulturowe, styl życia życia, np. niedożywienie, nałogi, stres.
4. Kombinacja warunków powodujących zaburzenia rozwoju.
5. Programowanie prenatalne.
6. Poradnictwo prekoncepcyjne.
7. Profilaktyka pierwszego stopnia.
8. Profilaktyka drugiego stopnia.
9. Profilaktyka trzeciego stopnia.
10. Ekologia prokreacji. Promocja zdrowia prokreacyjnego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Wyniki egzaminu pisemnego oraz obecność na zajęciach.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
1. Wolański N. (1987). Czynniki rozwoju człowieka. Wstęp do ekologii człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
2. Wolański N. (ebook). Rozwój biologiczny człowieka od poczęcia do śmierci. Warszawa, PWN.
Fijałkowski W. (2001). Ekologia rodziny. Ekologiczna odnowa prokreacji. Kraków: Rubikon
3. Kornas-Biela D. (2009). Pedagogika prenatalna. Nowy obszar nauk o wychowaniu. Lublin, Wydawnictwo KUL, , s. 43-73.
4. Kornas-Biela D. (2012). Zdrowotne aspekty życia rodzinnego w okresie prekoncepcyjnym oraz w okresie prenatalnego rozwoju dziecka. W: T. Rostowska A. Lewandowska-Walter (red.), Małżeństwo i rodzicielstwo a zdrowie, Gdańsk, s. 306-327.
5. Kornas-Biela D. (2011). Okres prenatalny. W: J. Trempała (red.). Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki (rozdz. 6.2.5 i 6.2.6. s.166-169). Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
6. Kornas-Biela D. (2004). Wokół początku życia ludzkiego. Warszawa, IW PAX, rozdz. „Diagnostyka prenatalna”, s. 158-185.
7. Kornas-Biela D. (2010). Niepełnoletnie rodzicielstwo – wyzwanie dla pedagogiki społecznej. W: J. Stala (red.), Socjalizacja - wyzwanie współczesności. Tarnów, Wydawnictwo „Biblos”, s. 365-402.
8. Kornas-Biela D. (2012). Hospicjum perinatalne jako forma afirmacji życia. W: J. Stala (red.), Życie i śmierć. Wyzwania działalności charytatywnej. Tarnów, s. 17, s. 201-216.
9. Kornas-Biela D. (1993). Potrzeby rodziców po stracie dziecka w okresie okołoporodowym. W: E. Bielawska-Batorowicz, D. Kornas-Biela, Z zagadnień psychologii prokreacyjnej, RW KUL, s. 61-75.
Kierunek studiów: Pedagogika specjalna (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę