Socjologia religii (wykład) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Wioletta Szymczak prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Nauk Socjologicznych
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 – Ukazanie socjologii religii jako subdyscypliny socjologicznej oraz jej umiejscowienia wśród innych dyscyplin naukowych zajmujących się religią
C2 – Prezentacja klasycznych i współczesnych teorii z zakresu socjologii religii oraz metod badania procesów przemian religii i religijności
C3 – Zapoznanie z procesami wzajemnych oddziaływań społeczeństw i religii oraz wybranymi współczesnymi zjawiskami z tego obszaru
Wymagania wstępne
Znajomość podstawowych pojęć i teorii socjologicznych. Wykład łączy się z ćwiczeniami: socjologia religii.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
Posiada wiedzę na temat społecznych i instytucjonalnych wymiarów religii i religijności jednostek, funkcji religii w obszarze życia społecznego K_W02
Zna podstawy wiedzy teoretycznej w zakresie struktur religijnych, procesów wzajemnego oddziaływania społeczeństwa i religii K_W04
UMIEJĘTNOŚCI
Posiada podstawowe umiejętności interpretacji zjawisk społeczno-religijnych w perspektywie klasycznych i współczesnych teorii socjologii religii K_U01
Potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu socjologii religii do opisu wybranych procesów i zjawisk religijnych oraz formułować na tej podstawie własne krytyczne sądy K_U02
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Okazuje zrozumienie wobec postaw reprezentujących inny światopogląd, przekonania religijne, kulturowe K_K07
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny, wykład z prezentacją multimedialną, wykład konwersatoryjny
Treści programowe przedmiotu
1. Socjologia religii jako dyscyplina naukowa a inne nauki o religii
2. Metodologiczne podstawy socjologii religii
3. Historyczny rozwój socjologii religii: klasyczne teorie socjologii religii; początki empirycznych badań nad religią
4. Główne pojęcia socjologii religii: religia, religijność, duchowość jako przedmiot badań socjologicznych (socjologiczne definicje religii; ujęcia substancjalne i funkcjonalne; operacjonalizacja pojęcia \"religijność\" ; religijność a duchowość)
5. Instytucjonalizacja religii: grupa religijna, kościół, sekta, denominacja
6. Religia a społeczeństwo: społeczne funkcje religii
7. Religia a społeczeństwo: społeczno-kulturowe uwarunkowania religii i religijności
8. Współczesne teorie/paradygmaty socjologii religii: sekularyzacja, desekularyzacja, pluralizacja i teorie rynku religijnego, indywidualizacja, synkretyzm
9. Proces ożywienia religijnego: nowe formy duchowości, nowe ruchy religijne
10. Kościół ludowy
11. Religia obywatelska
12. Religia w życiu publicznym. Religia a społeczeństwo obywatelskie
13. Religia a globalizacja
14. Religia a kultura
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Sposób zaliczenia przedmiotu: egzamin ustny

Ocena niedostateczna
(W) Nie posiada nawet dostatecznej wiedzy na temat społecznych i instytucjonalnych wymiarów religii i religijności jednostek, funkcji religii w obszarze życia społecznego, a także w zakresie struktur religijnych, procesów wzajemnego oddziaływania społeczeństwa i religii.
(U) Nie posiada umiejętności interpretacji zjawisk społeczno-religijnych w perspektywie klasycznych i współczesnych teorii socjologii religii. Nie potrafi wykorzystywać wiedzy z zakresu socjologii religii do opisu wybranych procesów i zjawisk religijnych oraz formułować na tej podstawie własnych krytycznych sądów.
(K) Nie rozumie znaczenia wyrozumiałości wobec postaw reprezentujących inny światopogląd, przekonania religijne, kulturowe
Ocena dostateczna
(W) Posiada dostateczną wiedzę na temat społecznych i instytucjonalnych wymiarów religii i religijności jednostek oraz funkcji religii w obszarze życia społecznego. Zna w stopniu dostatecznym podstawy wiedzy teoretycznej w zakresie struktur religijnych, procesów wzajemnego oddziaływania społeczeństwa i religii.
(U) Wykazuje podstawowy zakres umiejętności interpretacji zjawisk społeczno-religijnych w perspektywie klasycznych i współczesnych teorii socjologii religii oraz wykorzystywania wiedzy z zakresu socjologii religii do opisu wybranych procesów i zjawisk religijnych czy formułowania na tej podstawie własnych krytycznych sądów.
(K) Okazuje zrozumienie wobec postaw reprezentujących inny światopogląd, przekonania religijne, kulturowe
Ocena dobra
(W) Prezentuje w stopniu dobrym wiedzę na temat społecznych i instytucjonalnych wymiarów religii i religijności jednostek oraz funkcji religii w obszarze życia społecznego. Dobrze zna podstawy wiedzy teoretycznej w zakresie struktur religijnych, procesów wzajemnego oddziaływania społeczeństwa i religii.
(U)Opanował w stopniu dobrym podstawowe umiejętności interpretacji zjawisk społeczno-religijnych w perspektywie klasycznych i współczesnych teorii socjologii religii. Podobnie, w stopniu dobrym potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu socjologii religii do opisu wybranych procesów i zjawisk religijnych oraz formułowania na tej podstawie własnych krytycznych sądów.
(K) Ma świadomość znaczenia okazywania zrozumienia wobec postaw reprezentujących inny światopogląd, przekonania religijne, kulturowe i taką postawę stara się prezentować podczas dyskusji.

Ocena bardzo dobra
(W) Posiada wiedzę na temat społecznych i instytucjonalnych wymiarów religii i religijności jednostek oraz funkcji religii w obszarze życia społecznego. Zna bardzo dobrze podstawy wiedzy teoretycznej w zakresie struktur religijnych, procesów wzajemnego oddziaływania społeczeństwa i religii.
(U)Posiada podstawowe umiejętności interpretacji zjawisk społeczno-religijnych w perspektywie klasycznych i współczesnych teorii socjologii religii. Potrafi wykorzystywać wiedzę z zakresu socjologii religii do opisu wybranych procesów i zjawisk religijnych oraz formułować na tej podstawie własne krytyczne sądy.
(K) Okazuje zrozumienie wobec postaw reprezentujących inny światopogląd, przekonania religijne, kulturowe
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Piwowarski Władysław (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów, Kraków 2012.
Berger Peter, Święty baldachim. Elementy socjologicznej teorii religii, Kraków 2005.
Kehrer Günter, Wprowadzenie do socjologii religii, Kraków 2006.
Luckmann Thomas, Niewidzialna religia. Problem religii we współczesnym społeczeństwie, Kraków 2006.
Luhmann Niklas, Funkcja religii, Kraków 2007.
Wójtowicz Andrzej, Współczesna socjologia religii. Założenia, idee, programy, Tyczyn 2004.
Wioletta Szymczak, Religijność – aktywność – obywatelskość. O społecznym potencjale organizacji religijnych w Polsce, „Roczniki Nauk Społecznych” 2010, t. 38, s. 87–118.
Zaręba Sławomir (red.), Socjologia życia religijnego w Polsce, Warszawa 2009.
Wioletta Szymczak, Wiedza jako parametr religijności. Założenia teoretyczne i ich implikacje, w: W poszukiwaniu ciągłości i zmiany. Religia w perspektywie socjologicznej, red. I. Borowik, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 2012, s. 77–93.

Literatura uzupełniająca:
Bainbridge William Sims, Stark Rodney, Teoria religii, Kraków 2007.
Barker Eileen, Nowe ruchy religijne, Kraków 2002.
Beckford James A., Teoria społeczna a religia, Kraków 2006.
Davie Grace, Socjologia religii, Kraków 2010.
Durkheim Émile, Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, Warszawa 2010.
Leksykon Socjologii Religii. Zjawiska, badania, teorie, red. J. Mariański, M. Libiszowska–Żółtkowska, Verbinum, Warszawa 2004.
Mariański Janusz, Katolicyzm polski. Ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne, Kraków 2011.
Mariański Janusz, Zaręba Sławomir (red.), Metodologiczne problemy badań nad religijnością, Ząbki 2002.
Piwowarski Władysław (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów, Kraków 2012.
Weber Max, Socjologia religii. Dzieła zebrane. Etyka gospodarcza religii światowych, Kraków 2006.
Weber Max, Szkice z socjologii religii, Warszawa 1995.
Kierunek studiów: Socjologia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Egzamin