Teoretyczne podstawy wychowania (wykład) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Alina Rynio
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C-1 Zapoznanie studentów z naukowym statusem teorii wychowania i jej współdziałaniem z innymi dziedzinami i dyscyplinami stanowiącymi teoretyczne podstawy wychowania;
C-2 Ukazanie współczesnych kontekstów, idei i problemów teorii wychowania.
C-3 Zapoznanie z podstawowymi pojęciami i definicjami intencjonalnie i świadomie realizowanego procesu wychowania;
C-4 Zaprezentowanie wychowawczych koncepcji dawnych i współczesnych teoretyków wychowania;
C-5 Wdrożenie studentów do umiejętności analitycznego i systemowego myślenia o wychowaniu
C-6 Przygotowanie do zaprojektowania własnych rozwiązań problemów wychowawczych.
Wymagania wstępne
W- 1 znajomość zagadnień wchodzących w zakres pedagogiki ogólnej, historii i socjologii wychowania, psychologii ogólnej i rozwojowej i innych subdyscyplin
W-2 zainteresowanie problematyką;
W-3 otwartość poznawcza i brak uprzedzeń;
W-4 umiejętność analizowania tekstów naukowych.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
W-1 student dostrzega współdziałanie teorii wychowania z innymi dziedzinami i dyscyplinami stanowiącymi podstawy wychowania K_W02;
W-2 zna różne znaczenia wychowania i podstawowe właściwości procesu wychowawczego; rozumie co składa się na podmiotowość w wychowaniu, dostrzega nieprawidłowości i zagrożenia współczesnego wychowania; K_W01;
W-3 zna podstawowe formy teoretyzacji w pedagogice, wie jakie są główne dziedziny wychowania i ich teorie K_W09;
W-4 dostrzega edukacyjną rolę praktyki w wychowaniu K_W039;
W-5 na wybrane dawne i współczesne teorie wychowania; K_W109.

UMIEJĘTNOŚCI
U-1 student umie określić problematykę związaną z istotą i przedmiotem teorii wychowania K_U02;
U-2 potrafi dokonać typologii teorii wychowania i badań naukowych w tym zakresie K_U02;
U-3 student odróżnia naukową i potoczna teorię wychowania; mie kompetentnie porównać dawne i współczesna teorie wychowania; K-U01;
U-4 potrafi dostrzec związek jaki zachodzi pomiędzy współczesną kulturą a wychowaniem i socjalizacją K_U010;
U-5 umie określić miejsce teorii wychowania w naukach pedagogicznych K-U02;
U-6 potrafi zdefiniować wychowanie do człowieczeństwa w założeniach systemowych pedagogiki personalistycznej K_U010.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K-1student docenia znaczenie nauk pedagogicznych dla utrzymania i rozwoju prawidłowych więzi w środowiskach społecznych i odnosi zdobytą wiedzę do działań zawodowych K_02;
K-2 potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania; potrafi pracować zespołowo przyjmując w różne role grupowe K_K03;
K-3 wykorzystując zdobytą wiedzę pedagogiczną potrafi operować podstawowymi terminami opisującymi proces wychowania K_K01;
K-4 zna ogólne zasady tworzenia i rozwoju własnej teorii wychowania K_K03.
Metody dydaktyczne
Metoda podająca (tradycyjnego wykładu), metoda problemowa, prezentacje multimedialne, metoda indywidualnej pracy studenta, praca z dokumentem (np. podręcznik, teksty źródłowe)
Pomoce dydaktyczne: zestaw multimedialny, tablica, pakiet materiałów dydaktycznych do wykładu, zestaw lektur.
Treści programowe przedmiotu
Treści zostały usystematyzowane w siedmiu częściach.
Cz. I zat.: Istota i przedmiot teorii wychowania obejmuje: 1. Typologię teorii i badań naukowych 2. Naukowe i potoczne teorie wychowania 3. Miejsce teorii wychowania w naukach pedagogicznych 4. Powstawanie i funkcje teoretycznej wiedzy o wychowaniu w praktyce.
Cz. II dotyczy: Współdziałania teorii wychowania z innymi dziedzinami i dyscyplinami stanowiącymi podstawy wychowania i obejmuje: 1. Związek teoretycznych podstaw wychowania z psychologią ogólną, rozwojową, społeczną i wychowawczą. 2. Związek z socjologią ogólną i socjologią wychowania 3. Związek z historią wychowania i pedeutologią 4. Związek z antropologią filozoficzną, aksjologią i etyką.
Cz. III. zawiera analizę porównawczą teoretycznych podstaw wychowania i wskazuje na to jakie są ich różnice i elementy wspólne. Analiza ta obejmuje:
1. Wąskie i szerokie ujęcie znaczeń wychowania 2. Wychowanie jako proces intencjonalny 3. Struktura procesu wychowania i jego dynamika 4. Podstawowe właściwości procesu wychowawczego 5. Aksjologiczne i teleologiczne podstawy wychowania 6. Granice i mierniki oddziaływań wychowawczych 7. Wychowanie a samowychowanie.
Cz. IV dotyczy głównych dziedzin wychowania i ich teorii. W tej części wykładu student ma szansę zapoznać się z 1. Wychowaniem moralnym; 2. Wychowaniem umysłowym; 3. Wychowaniem estetycznym; 4. Wychowaniem fizycznym i edukacją zdrowotną; 5. Wychowaniem religijnym i społecznym; 6. Formowaniem osobowości dojrzałej jako najważniejszym zadaniem wychowawczym.
Cz. V. poświęcona jest podmiotowości w wybranych teoriach wychowania i obejmuje: 1. Podmiotowość a przedmiotowość wychowanka jako problem teorii wychowania ; 2. Akceptację, empatię, autentyzm, szacunek i aktywność wychowanka jako podstawę podmiotowości w relacjach nauczyciel (N) - uczeń (U); 3. Dylematy związane z wolnością i odpowiedzialnością w wychowaniu.
Cz. VI. zawiera współczesne konteksty, idee i problemy teorii wychowania i ukazuje: 1. Miejsce współczesnej kultury w wychowaniu i socjalizacji ; 2. Nieprawidłowości i zagrożenia wychowania (dobre i złe wychowanie); 3. Poznawczą wartość i edukacyjną rolę praktyki wychowania; 4. Wychowanie dla człowieczeństwa w założeniach systemowych pedagogii personalistycznej; 5. Wychowanie aksjologiczne (do wartości) w zdezorientowanym społeczeństwie.
Cz. VII. zat.: Podobieństwa i różnice dawnych i współczesnych teorii wychowania obejmuje konieczność przygotowania przez samych słuchaczy wykładu kursorycznego oceny i analizy porównawczej dwóch wybranych teorii wychowania (np. Jan Amos Komeński, J. Zamoyska. S. Hessen, L. Jeleńska, U. Ledóchowska, R. Guardini, K. Sośnicki, M. Grzegorzewska, J. Korczak, A. Kamiński, B. Nawroczyński, S. Kunowski, L. Giussani, J. Dewey, M. Łobocki, M. Vidal; W. Brezinka i inni).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy z zakresu teoretycznych podstaw wychowania
(U) - Student nie potrafi zastosować podstawowych pojęć w celu opisania procesu wychowania
(K) - Nie potrafi scharakteryzować pojęć konstytujących teoretyczne podstawy wychowania czy dokonać opisu wskazanej teorii wychowania

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu teoretycznych podstaw wychowania
(U) - Potrafi zastosować niektóre pojęcia w celu opisania teorii wychowania i jej specyfiki
(K) - Potrafi scharakteryzować wybrane treści stanowiące przedmiot teoretycznych podstaw wychowania ale nie umie ich opisać i zdefiniować precyzyjnie

Ocena dobra
(W) - Student zna i poprawnie definiuje większość terminów z zakresu teoretycznych podstaw wychowania
(U) - Potrafi zastosować większość pojęć w celu opisania procesu wychowania
(K) - Student dobrze zna treści programowe teoretycznych podstaw wychowania ale nie potrafi zaplanować własnej teorii wychowania

Ocena bardzo dobra
(W) - Zna wymagane terminy z zakresu teoretycznych podstaw wychowania
(U) - Student potrafi zastosować wszystkie pojęcia w celu opisania procesu wychowania w różnych płaszczyznach
(K) - Potrafi porównywać wybrane teorie wychowania wskazując na ich podobieństwa i różnice i zaproponować własną kompletną i atrakcyjną teorię wychowania uwzględniając cele, płaszczyzny, metody i środki
Literatura podstawowa i uzupełniająca
W. Brezinka, Wychowanie i Pedagogika. Podręcznik akademicki, Przekład J. Kochanowicz SJ. Kraków 2005 s. 61-120; 206-209;
T. Kukołowicz (red.), Teoria wychowania. Wybrane zagadnienia, Stalowa Wola, FU 1996;
S. Kunowski, Problematyka współczesnych systemów wychowania, Kraków 2000; Z. Kwieciński – B. Śliwerski (red), Pedagogika. Podręcznik akademicki, T. 2 cz. 1 s. 4-58; M. Łobocki, Teorie wychowania w zarysie, Kraków 2003;
Myśliciele o wychowaniu, Red. Naukowa Cz. Kupisiewicz, I. Wojnar. POW Warszawa 1996 T. I s. 145-158; 277-294; 437-463;
A. Rynio, Szkoła w wychowaniu moralnym, „Roczniki Nauk Społecznych”. T. XXIV z 2 1996 s. 91-106;
A. Rynio, Podmiotowość w edukacji, w: Dydaktyka literatury XXV, Wydawnictwo naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego w Poznaniu. Zielona Góra 2005. s. 161- 176;
A. Rynio, Wolność a wychowanie. Poszukiwanie rozwiązań prakseologicznych, RNS T.XXXIV z. 2 2006 s. 71-89;
A. Rynio, Przykład niezwykłego Etosu Pedagogicznego (ks. Luigo Giussani, 1922-2005), w: Praca – Etos – Wychowanie. Red. Naukowa Eleonora Konovaluk – Marian Nowak. Biała Podlaska 2007 s. 155-163;
M. Nowak, Teorie i koncepcje wychowania, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008 s.232-424;
I. Szewczak, Cele wychowania chrześcijańskiego według W. Brzezinki, w: Wychowanie chrześcijańskie. Między tradycją a współczesnością, Red. A. Rynio. Wydawnictwo KUL. Lublin 2007 s. 160-168.

Literatura uzupełniająca:
Wł. Cichoń, Aksjologiczne podstawy teorii wychowania, Uniwersytet Jagielloński. Kraków 1980;
J. Garniewicz, Teoria wychowania (wybrane problemy), wyd. VI. Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego. Olsztyn 2007;
K. Konarzewski, Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, Warszawa 1982;
M. Łobocki, Wychowanie moralne w zarysie, Kraków 2002;
Tenże, W poszukiwaniu skutecznych form wychowania, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1990;
J. Mastalski, Zarys teorii wychowania, Kraków 2002;
Podmiotowość w wychowaniu. Między ideą a realnością, red. E. Kubiak – Szymborska, Bydgoszcz 1999;
B. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 1998; A. De Tchorzewski, Wychowanie w kontekście teoretycznym, Bydgoszcz 1993;
Wychowanie chrześcijańskie metodą harcerską. Red. A. Petkowicz. Wydawnictwo KUL 2009.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 5
Forma zaliczenia: Egzamin
Terminarz:
DataDzieńSalaGodz.od-do
2020-05-21czwartekGG-47 11:40 - 12:30
2020-05-28czwartekGG-47 11:40 - 12:30
2020-06-04czwartekGG-47 11:40 - 12:30
2020-06-15poniedziałekGG-47 11:40 - 12:30