Projekt: Antyczna krytyka artystyczna (warsztaty) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Barbara Niebelska-Rajca
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Filologii Polskiej
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Zapoznanie studentów z podstawami antycznej krytyki sztuki
C2 - Wprowadzenie podstawowych pojęć z zakresu antycznej estetyki i filozofii literatury
Wymagania wstępne
Podstawowa znajomość literatury i kultury antycznej
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
S2 _W01 ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu krytyki literackiej i artystycznej w humanistyce oraz jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej
S2 _W02 zna elementarną terminologię z zakresu krytyki literackiej i artystycznej
S2 _W04 ma elementarną wiedzę o powiązaniach krytyki literackiej i artystycznej z innymi dyscyplinami nauk humanistycznych
S2 _W05 ma podstawową wiedzę na temat kształtowania się krytyki literackiej i artystycznej, zna jej historyczne uwarunkowania i determinanty rozwoju
S2 _W07 posiada wiedzę na temat metod pracy krytycznej wybranych krytyków literackich i artystycznych
S2 _W08 zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji krytycznej tekstu literackiego i innego przekazu kultury oraz ich wartościowania i problematyzowania
S2 _W10 zna charakterystykę podstawowych gatunków krytycznych
S2 _W11 ma podstawową wiedzę w zakresie różnych przekazów kultury (literatura, sztuki wizualne, teatr, film, muzyka)
S2 _W12 ma podstawową wiedzę o instytucjach krytyki literackiej i artystycznej, rozumie specyfikę działalności krytycznej w takich obszarach, jak: prasa, telewizja, radio, Internet, ośrodki sztuki wizualnej, muzycznej, teatralnej i filmowej, zna normy i procedury obowiązujące w tych instytucjach
K_W21 rozumie przyczyny i przebieg zmian historycznoliterackich oraz przemian obyczajowych i społeczno-politycznych

UMIEJĘTNOŚCI
S2 _U01 potrafi wyszukać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje z zakresu krytyki literackiej i artystycznej i na tej podstawie formułować własne sądy krytyczne
S2 _U02 posiada elementarne umiejętności krytyczne (formułowanie i analiza problemu badawczego, dobór metod i narzędzi krytycznych, wartościowanie i ocena tekstu literackiego, merytoryczny dobór argumentów, prezentacja wyników pracy krytycznej)
S2 _U03 umie samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje umiejętności krytyczne kierując się wskazówkami opiekuna naukowego
S2 _U04 potrafi samodzielnie przygotować wypowiedź ustną związaną z krytyczną analizą i interpretacją, wykorzystuje przy tym metody właściwe dla krytyki literackiej i artystycznej
S2 _U05 potrafi zanalizować podstawowe cechy metody badawczej najważniejszych krytyków literackich i artystycznych
S2 _U06 posiada umiejętności merytorycznego uzasadnienia swojego sądu krytycznego, wykorzystuje poglądy innych krytyków do formułowania własnych wniosków
S2 _U07 umie samodzielnie rozpoznać podstawowe gatunki krytycznoliterackie

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
S2_K01 potrafi pracować w grupie, przyjmując w niej różne role
S2_K02 potrafi kierować małym zespołem, przyjmując w nim odpowiedzialność za efekty pracy; potrafi prawidłowo określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania
S2_K03 prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z pracą krytyka literackiego i krytyka artystycznego
S2_K04 ma świadomość uczestnictwa w kształtowaniu świadomości krytycznoliterackiej i artystycznej
S2_K05 uczestniczy w życiu kulturalnym, literackim i artystycznym, korzystając z różnych mediów i jego form
Metody dydaktyczne
referat, autoreferat, dyskusja, prezentacja multimedialna, czynny udział w zdarzeniach kulturalnych (głos w dyskusji, moderowanie)
Treści programowe przedmiotu
1. Wprowadzenie:
[każdemu kolejnemu tematowi będzie towarzyszył wstęp zawierający główne cechy epoki danego utworu lub zagadnienia]
a) zjawisko „krytyki literackiej” a pojęcie „krytyki literackiej” (anachronizm)
b) pojęcie „piękna” – ujęcie filozoficzne i historycznoliterackie. Początki antycznej estetyki oraz jej związki z etyką (kalokagathia)
c) metaliteratura – kwestia: czy każde dzieło, którego tematem jest literatura można nazwać „krytycznoliterackim”.
d) w jakim stopniu pojęcie „krytyka literacka” odnosi się do literatury antycznej
e) krytyka bez swego przedmiotu. Jak ustosunkować się do krytyki dzieł zaginionych?
f) kanał komunikacyjny. Możliwości oddziaływania krytyki literackiej w świecie bez prasy. Zjawiska społeczne (zarys): uczta antyczna, biblioteka antyczna, łaźnia miejska – miejsce spotkań, forum polityki – forum sztuki, spotkania literackie (mecenat), sztuka na ulicy – antyczne „graffiti”, teatr – komedia stara jako forma krytyki (społecznej, artystycznej, politycznej)

2. Pierwsze dzieło „krytycznoliterackie”
a) Arystofanes „Żaby”. Analiza i interpretacja.
b) Eurypides, wybrane fragmenty
c) Ajschylos, wybrane fragmenty
d) wyznaczenie głównych postulatów komedii, funkcja literatury w społeczności obywatelskiej

3. Literatura hellenistyczna
a) aleksandrynizm – zwolennicy krótkiej formy kontra zwolennicy eposu
b) krytyka poematów cyklicznych (w tym także IV p.n.e.: absurdy antycznej krytyki: Zoilos – analiza Homera)
c) Museion – najważniejszy ośrodek filologiczny antyku
d) hasło „sztuka dla sztuki” – narodziny antycznej autonomii sztuki

4. Druga sofistyka
a) Lukian z Samosat „Jak należy pisać historię”
b) literackość dzieł historiograficznych
c) analiza wybranych fragmentów dzieł
d) antyczna krytyka „manieryzmu”

5. Starzy kontra młodzi. Cyceron wobec neoteryków.
a) Cyceron, „Rozmowy tuskulańskie”
b) Katullus (wybrane fragmenty)
c) główne punkty konfliktu, neoterycka krytyka Enniusza, obrona Enniusza u Cycerona

6. Literatura rzymska okresu augustowskiego. Horacy wobec elegików.
a) pieśń Donec gratus jako krytyka maniery elegijnej
b) Tibullus, Propercjusz fragmenty wybranych utworów
c) urbanitas – rusticitas. Poezja „Miasta” kontra poezja „wsi”, dwa żywioły sztuki rzymskiej

7. 7) Literatura rzymska okresu augustowskiego i cesarstwa. Satyra literacka.
a) Horacy, „Satyry”. Stosunek do Lucyliusza
b) Petroniusz Arbiter, „Uczta Trymalchiona”. Parodia dialogu filozoficznego? Relacja docere – delectare w literaturze. Kwestie: problematyka autorstwa; Neron – grafoman?
c) polityczne i społeczne uwikłania literatury rzymskiej

8. Literatura chrześcijańska. Ciceronianus es! Święty Hieronim wobec literatury antyku.
a) św. Hieronim, „Listy” – satyra, cytaty z klasyków literatury łacińskiej. Niechęć i podziw dla literatury pogańskiego antyku.
b) Cyceron, „Hortensjusz”, „O mówcy” (fragmenty)

9. Ekfrasis. Opisy i krytyka rzeźby w antyku. Między Posejdipposem a Kallistratosem.
a) aleksandrynizm i platonizm w krytyce sztuk wizualnych.
b) zagadnienie „doskonałości” dzieła
c) techne – mimesis – theoria. Filozofia „idei” w teorii i krytyce sztuk wizualnych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Na ocenę pozytywną (wymiar oceny wynikał będzie ze stopnia zaangażowania studenta w uczestnictwo w pracach warsztatowych)
a. umiejętność samodzielnej oraz grupowej pracy z dziełem sztuki (tekst poetycki, rzeźba) i jej prezentacja w formie referatu
b. umiejętność posługiwania się antycznymi kategoriami z zakresu aksjologii oraz krytyki artystycznej
c. znajomość i umiejętność właściwej argumentacji sądów krytycznych, zgodnych z prezentowanym przez studenta stanowiskiem (wyboru opcji dokonuje student spośród stanowisk historycznych prezentowanych na zajęciach)
d. realizacja projektu: udział, sprawozdanie oraz ocena krytyczna wybranego wydarzenia kulturalnego związanego ze sztuką lub literaturą antyczną prezentowane w mediach tradycyjnych bądź elektronicznych (forma ustalana z prowadzącym: blog, videoblog, artykuł prasowy itp.)
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:

1. Bernhard M. L.: Historia starożytnej sztuki greckiej, t. I-IV:
I. Sztuka grecka archaiczna, Warszawa 1989.
II. Sztuka grecka V w. p.n.e., Warszawa 1991.
III. Sztuka grecka IV w. p.n.e., Warszawa 1974.
IV. Sztuka hellenistyczna, Warszawa 1980.
2. Cytowska M., Szelest H.: Historia literatury starożytnej. Warszawa: PWN 2007.
3. Danielewicz J.: Opisy posągów (andriantopoiika) w nowo odkrytych epigramach Posejdipposa. „Roczniki Humanistyczne”, t. LIV-LV, z. 3 (2006-2007), s. 119-129.
4. Jaeger W. W.: Paideia. Warszawa: Pax, 1962.
5. Kumaniecki K.: Literatura rzymska. Okres cyceroński. Warszawa: PWN 1977.
6. Lausberg H.: Retoryka literacka. Podstawy wiedzy o literaturze. Przeł. / oprac. A. Gorzkowski. Bydgoszcz: Homini 2002.
7. Literatura Grecji Starożytnej, red. H. Podbielski, TN KUL 2005.
8. Madyda W.: Wstęp. W: Lukian: Pisma wybrane. przeł. W. Madyda. Warszawa: PIW 1957.
9. Morawski, K.: Petronius Arbiter i romans w starożytności. 1920.
10. Popowski R.: Rzeźba w teorii Kallistratosa. Techne – mimesis – theoria. „Roczniki Humanistyczne”, t. XXXIV, z. 3 (19860, s. 77-99 [wraz z przekładem].
11. Tarn W. Cywilizacja hellenistyczna. Warszawa: PWN 1957.
12. Vidal-Naquet, P.: Czarny łowca. Formy myśli i formy życia społecznego w świecie greckim. [przekład zbiorowy] Warszawa: Prószyński i S-ka 2003.
13. Wnętrzak T.: Św. Hieronim – magister puellarum. w: 66 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. red. J. Gołębiowski, K. Polka. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2009.
14. Wójcik A.: Talent i sztuka. Rzecz o poezji Horacego. Wrocław: Ossolineum 1986.
15. Zarzycka-Stańczak K.: Erotyki i sympotyki w drugim zbiorze Pieśni Horacego. „Roczniki Humanistyczne” 1975 z. 3 t. XXIII.
16. Zarzycka-Stańczak K.: Kilka uwag o Pieśniach Horacego. 1968 z. 3 t. XVI.
17. Zarzycka-Stańczak K.: Pieśni miłosne Horacego. „Roczniki Humanistyczne” 1969 z. 3 t. XVII.
18. Zarzycka-Stańczak K.: Problematyka literacka w Satyrach Horacego. „Roczniki Humanistyczne” 1964 z. 3 t. XII.
19. Zarzycka-Stańczak K.: Rola aluzji i reminiscencji literackich w Satyrach Horacego. „Roczniki Humanistyczne” 1960 z. 2 t. IX.
20. Bartol K., Danielewicz J.: Komedia grecka. Warszawa: PWN 2011.
21. Dodatkowo wstępy w wymienionych poniżej lekturach

Literatura uzupełniająca:
1. Albrecht M.: A History of Roman Literature. Leiden-New York-Köln: E. J. Brill 1997 t.I-II.
2. Barchiesi A.: Horace and Iambos: The Poet as Literary Historian.W: Iambic Ideas. Essays on a Poetic Tradition from Archaic Greece to the Late Roman Empire. Ed. A. Cavarzere, A. Aloni, A. Barchiesi. Boston: Rowman and Littlefield Publishers, inc. 2001.
3. Cambridge Companion to the Hellenistic World. ed. G. R. Bugh. Cambridge University Press 2006.
4. Commager S.: The Odes of Horace. New Haven and London: Yale University Press 1963.
5. Graves R., Mity greckie, PIW, Warszawa 1967.
6. Hanusiewicz M.: Pięć stopni miłości.Warszawa: Semper 2004.
7. Harrison S. J.: Some Generic Problems in Horace\'s Epodes: Or, On (Not) Being Archilochus. W: Iambic Ideas. Essays on a Poetic Tradition from Archaic Greece to the Late Roman Empire. Ed. A. Cavarzere, A. Aloni, A. Barchiesi. Boston: Rowman and Littlefield Publishers, inc. 2001.
8. Quinn K.: Horace, The Odes. Hong Kong: Nelson 1992.
9. Rostropowicz J.: Odbicie rzeczywistości politycznej, społecznej i gospodarczej w poezji aleksandryjskiej. Warszawa – Wrocław: PWN1983.
10. Wilkinson L. P.: Horace and his lyric poetry. Cambridge: Cambridge University Press 1968.

Lektury (wybrane fragmenty):
1. Ajschylos: Tragedie. Przeł./oprac. S. Srebrny. Kraków: Homini 2005.
2. Antologia Palatyńska: przeł./oprac. Z. Kubiak. Warszawa: PIW 1978.
3. Arystofanes: Komedie. Przeł./oprac. S. Srebrny. Warszawa: PIW 1962.
4. Callimachus: Aetia. Harvard: Harvard University Press 1958 [w. 1-38 przekład własny]
5. Cyceron M. T.: O mówcy. przeł. B. Awianowicz. Wy
Kierunek studiów: Filologia Polska (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Terminarz:
DataDzieńSalaGodz.od-do
2019-12-11środaCN-218 10:00 - 11:40
2020-01-15środaCN-218 10:00 - 11:40