Język łaciński (konwersatorium) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Agata Łuka
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Literaturoznawstwa
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
Zapoznanie studentów z historią rozwoju (łacina archaiczna, klasyczna, średniowieczna, renesansowa; Latinitas nova - łacina żywa; języki romańskie), ze składnią i fleksją języka łacińskiego oraz ze słownictwem łacińskim, ze szczególnym uwzględnieniem słów, wyrażeń i skrótów stosowanych zarówno w językach specjalistycznych (m. in. łacina medyczna, łacina prawnicza, termini technici stosowane w różnych dziedzinach nauki i sztuki), jak i w języku codziennym.
Ukazanie łaciny jako języka liturgicznego.
Wskazanie na zapożyczenia łacińskie w języku polskim i w językach obcych. Ukazanie kulturowej roli języka łacińskiego od starożytności do czasów obecnych, funkcjonowania antycznych bibliotek, sposobów powielania i rozpowszechniania książek w antyku, roli słowa pisanego w społeczeństwie Rzymskim (w perspektywie przejścia od kultury oralnej do kultury słowa pisanego).
Poruszenie podstawowych zagadnień edycji dzieł antycznych.
Wymagania wstępne
Znajomość morfologii, fleksji i składni języka polskiego, znajomość terminów stosowanych w gramatyce opisowej języka polskiego.
Znajomość podstawowych zagadnień dotyczących kultury chrześcijańskiej, wartości humanistycznych, literatury pięknej.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
Znajomość ogólnych reguł języka łacińskiego.
Znajomość podstaw składni i fleksji łacińskiej, podstawowa znajomość słownictwa łacińskiego, znajomość łacińskich słów, wyrażeń i skrótów funkcjonujących w polszczyźnie.
Znajomość kulturowej funkcji języka łacińskiego od starożytności do czasów obecnych.
Znajomość zasad funkcjonowania antycznych bibliotek, sposobów powielania i rozpowszechniania książek w antyku, roli słowa pisanego w społeczeństwie Rzymskim (w perspektywie przejścia od kultury oralnej do kultury słowa pisanego).

UMIEJĘTNOŚCI
Umiejętność zastosowania ogólnych reguł języka łacińskiego i dostrzeżenia ich podobieństw z regułami języka polskiego.
Umiejętność zastosowania podstaw składni i fleksji łacińskiej, słownictwa łacińskiego.
Umiejętność prawidłowego (z zachowaniem zasad prawidłowej wymowy łacińskiej i w odpowiednim kontekście) stosowania łacińskich słów, wyrażeń i skrótów funkcjonujących w polszczyźnie.
Umiejętność dostrzegania kulturowej funkcji języka łacińskiego od starożytności do czasów obecnych.
Umiejętność dostrzegania roli słowa pisanego w społeczeństwie Rzymskim, w wiekach późniejszych oraz współcześnie.
Umiejętność dostrzegania zjawisk kulturowych, namysłu nad nimi i samodzielnego formułowania niezależnych wniosków i opinii.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumienie potrzeby ciągłego dokształcania się i rozwoju.
Chętne podejmowanie działań związanych z przygotowaniem do przyszłej pracy zawodowej.
Świadomość wagi refleksji na tematy etyczne związane z własną pracą, odpowiedzialnością przed współpracownikami i innymi członkami społeczeństwa oraz konieczności przestrzegania zasad kodeksu etycznego.
Umiejętność dostrzeżenia i docenienia tradycji i dziedzictwa kulturowego ludzkości oraz świadomość odpowiedzialności za ich zachowanie.
Świadomość znaczenia nauk o antyku dla świadomości cywilizacyjnej, kulturowej i narodowej, a także dla utrzymania i rozwoju więzi społecznych na różnych poziomach.
Metody dydaktyczne
Wykład na temat zagadnień teoretycznych (składnia i fleksja łacińska; kultura, literatura i sztuka antyczna), wyjaśnienie reguł języka łacińskiego z wykorzystaniem wybranych podręczników i gramatyk łacińskich.
Ćwiczenia służące utrwaleniu wykładanych treści.
Prezentacja tekstów łacińskich i ich przekładów funkcjonujących w kulturze polskiej, towarzyszących rozmaitym wydarzeniom, cytowanych w różnych sytuacjach (np. „Gaudeamus”, „Gaude mater Polonia”, „Adeste, fideles”; sentencje, maksymy, paremie).
Wykorzystanie oryginalnych tekstów łacińskich i greckich w celu ukazania zagadnień źródeł edytorstwa.
Prezentacja multimedialna (podczas omawiania zagadnień literatury i sztuki, w których ważną rolę odgrywa strona wizualna lub foniczna).
Treści programowe przedmiotu
Informacje o sposobie realizacji materiału, sposobach kontroli jego opanowania, kryteriach oceny semestralnej i końcowej. Wiadomości wstępne dotyczące tematyki zajęć.
Ogólne informacje o języku jako takim. Historia języka łacińskiego. Łacina złota, srebrna i późna. Łacina średniowieczna i łacińska Europa. Septem artes liberales. Trivium i quadrivium. Kroniki średniowieczne. Kulturowa rola języka łacińskiego.
Gramatyka języka łacińskiego – podstawowe wiadomości o pierwszych gramatykach, łacina klasyczna jako przedmiot gramatyki opisowej. Alfabet, głoski, sposoby wymowy. Terminologia gramatyczna.
Fleksja. Deklinacje (formy podstawowe i odmiana rzeczownika i przymiotnika; odmiana zaimków; stopniowanie przymiotnika; tworzenie przysłówków; imiesłowy; liczebniki) i koniugacje (formy podstawowe i odmiana czasownika; czas, tryb, strona; tworzenie czasów).
Składnia. Łacińskie konstrukcje składniowe (accusativus cum infinitivo, nominativus cum infinitivo, accusativus duplex, nominativus duplex, ablativus absolutus).
Zasady prawidłowego (ze zwróceniem uwagi na prawidłową wymowę łacińską i odpowiedni kontekst) stosowania łacińskich słów, wyrażeń i skrótów funkcjonujących w polszczyźnie.
Słownictwo dotyczące tekstologii i krytyki tekstu (np. kolacjonowanie rękopisów, testimonia, stemmata codicorum, aparat krytyczny, rodzaje wydań: editio princeps, editio stereotypa, editio maior, editio minor, editio autenthica, editio castigata, editio purificata, editio ultima, editio posthuma, editio spuria).
Ćwiczenia w czytaniu, rozumieniu i tłumaczeniu na język polski łacińskich tekstów preparowanych i fragmentów oryginalnych tekstów autorów łacińskich.
Kalendarz – zapis i odczytywanie.
Podstawowe wiadomości z metryki łacińskiej. Czytanie wybranych fragmentów poezji łacińskiej.
Biblioteki w antyku: Aleksandria, Pergamon, Rzym, biblioteki prywatne.
Epistolografia – formalne sposoby pisania listów.
Szkoła w starożytności – edukacja początkowa, nauka liter, czytania, pisania. Studia wyższe.
Latinitas viva – czytanie wycinków prasowych pisanych po łacinie. Omówienie zauważonych w tekście zagadnień gramatycznych.
Powtórzenie materiału. Udzielenie zaliczeń.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Czynny udział w zajęciach, angażowanie się w ćwiczenia zadane przez prowadzącego.
Wykazywanie się własną inwencją w celu zapamiętania nabywanej wiedzy i ugruntowania jej.
Przygotowywanie na bieżąco cotygodniowych prac domowych.
Zaliczanie na bieżąco testów kontrolnych.
Frekwencja (ewentualne nieobecności muszą być usprawiedliwione zwolnieniem lekarskim).
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura obowiązkowa:
S. Wilczynski, T. Zarych, Lectio Latina. Warszawa 1998.
Z. Samolewicz, Składnia łacińska. Bydgoszcz 2000.
O. Jurewicz, L. Winniczuk, Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym. Warszawa 1968.
Lektura uzupełniająca:
Kalendarze, red. E. Giglewicz. Lublin 2003.
M. Popławski, Muzeum, czyli Królewskie Towarzystwo Nauk i Literatury w Aleksandrii. Lublin 1946.
F. Terlikowski, Życie publiczne, prywatne i umysłowe Starożytnych Rzymian. Lwów 1930.
R. Pfeiffer, The History of Classical Scholarschip: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age. Oxford 1968.
R. Pfeiffer, The History of Classical Scholarschip: 1300-1850. Oxford 1976.
M. F. Kwintylian, Kształcenie mówcy. Wrocław 2002.
H.-I. Marrou, Historia wychowania w starożytności. Warszawa 1969.
A. Gieysztor, Dzieje pisma łacińskiego. Warszawa 2009.
Kierunek studiów: Edytorstwo (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę