Wychowanie do odpowiedzialności w życiu społecznym (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Alina Rynio
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C/1 poznanie czynników warunkujących występowanie poczucia odpowiedzialności
C/2 nauczenie programowania, wdrażania i ewaluacji praktycznych działań w zakresie odpowiedzialnego wychowania w instytucjonalnych środowiskach wychowawczych jak rodzina, przedszkole, szkoła, państwo czy Kościół.
C/3 podmiotowe uwarunkowania rozwoju dojrzałej odpowiedzialności społecznej
C/4 metodyczno-strukturalne elementy procesu wychowania do odpowiedzialności społecznej
C/5 wychowawcze wpływy wspólnot środowiskowych i wybranych organizacji i stowarzyszeń społecznych.
C/6 ukazanie procesu edukacyjnego jako całokształtu zabiegów zmierzających do uformowanie integralnego i dojrzałego człowieczeństwa osoby.
Wymagania wstępne
W/1 Student posiada podstawową wiedzę pedagogiczną i socjologiczną;
W/2 potrafi wykorzystać zdobytą uprzednio wiedzę do diagnozowania i wyjaśniania problemów pedagogicznych;
W/3 dokonuje analiz i interpretacji zjawisk społecznych i zawodoznawczych;
W/4 zna podstawowe właściwości procesu wychowawczego.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
W/1 student ma podstawową wiedzę pozwalającą mu określić problematykę związaną z istotą i przedmiotem wychowania do odpowiedzialności społecznej K_W90;
W/2 dostrzega współdziałanie teorii wychowania do odpowiedzialności z innymi dziedzinami i dyscyplinami stanowiącymi podstawy integralnego wychowania osoby K_W01;
W/3 zna różne znaczenia wychowania do odpowiedzialności; rozumie co składa się na podmiotowość w wychowaniu; wie jakie są główne dziedziny wychowania do odpowiedzialności i zna ich teorie K_W90;
W/4 wie i potrafić dostrzec związek jaki zachodzi pomiędzy współczesną kulturą a brakiem wychowaniem do odpowiedzialności; dostrzega nieprawidłowości i zagrożenia współczesnego wychowania do odpowiedzialności K_W49,
W/5 potrafić zdefiniować wychowanie do odpowiedzialności społecznej w założeniach systemowych pedagogiki personalistycznej i społecznejK_W109.

UMIEJĘTNOŚCI
U/1 umie dokonać analizy konstytutywnych elementów wychowania do odpowiedzialności K_U01;
U/2 potrafi określić miejsce wychowania do odpowiedzialności w naukach pedagogicznych K_U02;
U/3 potrafi określić co w danym środowisku wychowującym sprzyja rozwijaniu odpowiedzialności a co nie K_U03;
U/4 umie dostrzec wartość rozwijania różnorodnych metod animacji wartości osobowych, społecznych i kulturowych K_U09;
U/5 wymienia ze zrozumieniem i potrafi scharakteryzować wybrane dawne i współczesne teorie wychowania człowieka wolnego i odpowiedzialnegoK_U10.
U/6 dostrzega specyficzne dla danego środowiska metody, formy i środki wychowania do odpowiedzialności K_U09;
U/7 odróżnia naukową i potoczna wiedzę o wychowaniu do odpowiedzialności K_U02.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K/1 ma świadomość poziomu swojej wiedzy i potrafi opisać współczesne problemy związane z wychowaniem do odpowiedzialności w aspekcie działań pedagogicznych, profilaktycznych i opiekuńczo-wychowawczych K_K01;
K/2 docenia znaczenie nauk pedagogicznych dla utrzymania i rozwoju prawidłowych więzi w środowiskach społecznych i umie definiować pojęcia niezbędne przy tworzeniu programów mających na celu rozwijanie pragnień i aspiracji dzieci i młodzieży K_K02;
K/3 potrafi pracować z tekstami źródłowymi i opracowaniami podręcznikowymi mówiącymi o wychowaniu do odpowiedzialności K_K03;
K/4 zna ogólne zasady tworzenia i rozwoju własnej teorii wychowania do odpowiedzialności K_K03;
K/5 jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych, a doskonaląc swoje kompetencje umie analizować programy wychowania w odniesieniu do najważniejszych modeli edukacji zawodowej i społecznej K_K26.
Metody dydaktyczne
metoda podająca (tradycyjnego wykładu), metoda problemowa, prezentacje multimedialne, metoda indywidualnej pracy studenta, praca z dokumentem (np. podręcznik, teksty źródłowe)
Pomoce dydaktyczne: zestaw multimedialny, pakiet dydaktyczny
Treści programowe przedmiotu
1/ Rozumienie i zakres pojęcia „wychowanie do odpowiedzialności” ze szczególnym ukierunkowaniem interpretacji poczucia odpowiedzialności na gruncie psychologii egzystencjalno-humanistycznej (Rolo Maye, Viktor Emanuel Frankl, Carl Rogers)
2/ Wybrane koncepcje filozoficzne (paideia grecka, Roman Ingarden, Karol Wojtyła, Hans Jonas, wychowanie liberalne
3/ Pedagogiczne koncepcje wychowania do odpowiedzialności (Janusz Korczak, Stefan Kunowski, Władysław Dykcik, Krystyna Labuda, Akademia Młodzieżowa);
4/ Uwarunkowania i rozwój poczucia odpowiedzialności w różnych kontekstach refleksji nad człowiekiem;
5/ Ukazanie miejsc wychowania do odpowiedzialności (w domu, szkole, państwie i Kościele;
6/ Ukazanie wagi i potrzeby wychowania człowieka wolnego i odpowiedzialnego i wskazanie na potrzebę rozwijania podmiotowości i dojrzałej osobowości ucznia i nauczyciela (Romano Guardini, Wolfgan Brezinka, Luigi Giussani, Benedykt XVI).
7/ Potrzeba wypracowania wychowawczego paradygmatu wychowania do odpowiedzialności.
8/ Ukazanie współczesnego kontekstu braku wychowania do odpowiedzialności (wychowanie w kryzysie).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna

(W) - Student nie posiada elementarnej wiedzy z zakresu wychowania do odpowiedzialności społecznej
(U) - Student nie potrafi zastosować podstawowych pojęć w celu opisania procesu wychowania do odpowiedzialności społecznej
(K) - Nie potrafi scharakteryzować pojęć konstytujących teoretyczne podstawy wychowania do odpowiedzialności społecznej

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu omawianej problematyki
(U) - Potrafi zastosować niektóre pojęcia w celu opisania stanu badań omawianej problematyki
(K) - Potrafi scharakteryzować wybrane treści stanowiące przedmiot wychowania do odpowiedzialności społecznej ale nie umie ich opisać i precyzyjnie zdefiniować

Ocena dobra
(W) - Student zna i poprawnie definiuje większość terminów z zakresu wychowania do odpowiedzialności społecznej
(U) - Potrafi zastosować większość pojęć w celu opisania stanu badań omawianych koncepcji wychowania do odpowiedzialności społecznej
(K) - Student dobrze zna treści programowe omawianych koncepcji wychowania do odpowiedzialności społecznej ale nie potrafi zaplanować własnej teorii wychowania do odpowiedzialności społecznej

Ocena bardzo dobra
(W) - Zna wszystkie wymagane terminy z zakresu badań nad wychowaniem do odpowiedzialności społecznej
(U) - potrafi zastosować wszystkie pojęcia w celu opisania procesu wychowania do odpowiedzialności społecznej
(K) - Potrafi porównywać różne koncepcje wychowania do odpowiedzialności społecznej wskazując na ich podobieństwa i różnice i zaproponować własną strategię wychowania do odpowiedzialności
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
N. Branden, Odpowiedzialność, Jak polegać na sobie i znaleźć sens życia, Wydawnictwo Ravi, 1999 r.
A. Grin, Nie zadawaj bólu samemu sobie, Wrocław 1998;
B. Krzywisz-Rynkiewicz, Odpowiedzialność podmiotowa dzieci. Jak rozumieć i inspirować jej rozwój, Kraków 2007;
S. Kunowski, Wychowanie do odpowiedzialności społecznej, Wrocławskie Studia Teologiczne 1969 z.4 s.63-77;
B. Krzywisz-Rynkiewicz, Odpowiedzialność podmiotowa dzieci. Jak rozumieć i inspirować jej rozwój, Kraków 2007;
Aldona Molesztak, Wychowanie do odpowiedzialności, w: Wychowanie chrześcijańskie – miedzy tradycją a współczesnością, Red. A. Rynio, Wydawnictwo KUL, Lublin 2007 s.417-431;
S. Mycek, Człowiek i odpowiedzialność, Sandomierz 2006; K. Wojtyła, Miłość i odpowiedzialność, Kraków 1969;
R. Ingarden. O odpowiedzialności i jej podstawach ontycznych w: Książeczka o człowieku, Kraków 1972 s.77-184;
Odpowiedzialność jako wartość i problem edukacyjny. Praca pod red. Andrzeja M. de Tchorzewskiego, Bydgoszcz 1998;
A. Rynio, ABC wychowania do odpowiedzialności w innowacyjnej gospodarce, w: Odpowiedzialność społeczna w innowacyjnej gospodarce, red. P. Kawalec, A.Błachuta, Lublin 20011, s.210-258;
Tejże, Wolność a wychowanie. Poszukiwanie rozwiązań prakseologicznych. RNS T. XXXIV z. 2 2006 s. 71-89;
Tejże, Próba interpretacji poczucia odpowiedzialności ze szczególnym uwzględnieniem psychologii egzystencjalno-humanistycznej, Pr. Mgr, Lublin 1983;
Literatura pomocnicza:
A. Rynio, Szkoła w wychowaniu moralnym. „Roczniki Nauk Społecznych”. T. XXIV z 2 1996 s. 91-106;
A. Rynio, Wolność a wychowanie. Poszukiwanie rozwiązań prakseologicznych. RNS T. XXXIV z. 2 2006 s. 71-89;
Tejże, Przykład niezwykłego Etosu Pedagogicznego (ks. Luigo Giussani, 1922-2005) w: Praca – Etos – Wychowanie. Red. Naukowa Eleonora Konovaluk – Marian Nowak. Biała Podlaska 2007 s. 155-163;
Z. Struzik, Program wychowawczy oparty na wartościach według nauczania Jana Pawła II, Instytut Papieża Jana Pawła II w Warszawie, Warszawa 2008.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę