Kultura języka (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Olga Białek-Szwed
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - kompetencje w zakresie poprawnego używania polszczyzny. C2 - posiadanie podstawowej wiedzy na temat języka polskiego (gramatyki, ortografii, interpunkcji, leksyki, składni, stylistyki, frazeologii). c3 - Realizacja zasad współdziałania językowego (tj. cel tekstu ze względu na odbiorcę)
Wymagania wstępne
W1 - elementarna wiedza na temat języka polskiego i jego zasad poprawnościowych.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA - K_W08 - ma elementarną wiedzę dotyczacą procesów komunikowania interpersonalnego i społecznego, ich prawidłowości i zakłóceń.K_W14 ma podstawową wiedzę o strukturze i funkcjach systemu komunikacji społecznej; celach, podstawach prawnych, organizacjach i funkcjonowaniu różnych instytucji medialnych. K_W15 - ma podstawową wiedzę o uczestnikach procesu komunikowania

UMIEJĘTNOŚCI - K_U02 potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu komunikacji społecznej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania problemów społecznych i medioznawczych, a także motywów i wzorów ludzkich zachowań. K_U07 ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej, potrafi używać języka specjalistycznego i porozumiewać się w sposób precyzyjny i spójny przy użyciu różnych kanałów, gatunków i technik komunikacyjnych.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY) - K_K01 - ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, dokonuje samooceny własnych kompetencji i doskonali umiejętności, wyznacza kierunki własnego rozwoju i kształcenia. K_K07 - jest przygotowany do aktywnego uczestnictwa w grupach, organizacjach i instytucjach realizujących działania medioznawcze i zdolny do porozumienia się z osobami będącymi i niebędącymi specjalistami w danej dziedzinie. K_K08 - odpowiedzialnie przygotowuje się do swojej pracy, projektuje i wykonuje działania z zakresu komunikacji społecznej.
Metody dydaktyczne
Wykład, prezentacja multimedialna
Treści programowe przedmiotu
1. Co rozumiemy pod pojęciem kultura języka? W jakich znaczeniach współcześnie używa się terminu kultura języka (opisowy, normatywny, terminologiczno - językoznawczy, poprawnościowy). Kryteria poprawności językowej tekstów (funkcjonalności, ekonomiczności, rozpowszechnienia, wystarczalności, estetyki, autorytetu kulturalnego, autorytetu narodowego).
2. Funkcje języka. Schemat komunikacji R. Jakobsona.
3. Uzus. Norma językowa (norma wzorcowa a norma użytkowa).
4. Refleksja nad stanem współczesnej polszczyzny. Rodziny języków. Pochodzenie języków. Znikanie języków. Odradzanie się języków. Języki niszowe a języki globalne. Korzenie języka polskiego (język prasłowiański, język praindoeuropejski).
5. Innowacja językowa. Rodzaje błędów językowych.
6. Etyka i estetyka języka. Poprawność i sprawność językowa.
7. Grzeczność językowa. Wulgaryzacja języka. Wzrost wulgaryzacji w języku mediów (wulgaryzmy we współczesnej literaturze polskiej i we współczesnym filmie polskim). Kolokwializm, prozaizm języka.
8. Style językowe (potoczny, naukowy, urzędowo - kancelaryjny, publicystyczno - dziennikarski/ z rozgraniczeniem na styl informacyjny i styl publicystyczny, artystyczny, przemówień, sacrum - styl tekstów o charakterze religijnym, komputerowo - internetowy).
9. Stylizacje językowe (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja, pastisz, parodia).
10. Postawy wobec języka: puryzm językowy, konserwatyzm, perfekcjonizm i liberalizm.
11. Manipulacja językowa. Nowomowa. Feminizacja języka.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
egzamin pisemny
Ocena ndst - student nie zna terminów i pojęć z zakresu kultury języka. Student nie potrafi zastosować teorii w ćwiczeniach.
Ocena dst - student zna niektóre terminy i potrafi zastosować wybrane techniki i metody z zakresu kultury języka.
Ocena db - student zna większość terminów i teorii z zakresu kultury języka i potrafi je zastosować w praktyce.
Ocena bdb - student zna wszystkie terminy, teorie, pojęcia i potrafi je zastosować w praktyce.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
1. S. Bąba, B. Walczak, Na końcu języka. Poradnik leksykalno - gramatyczny, Warszawa 1992.
2. I. Biernacka-Ligięza, Wulgaryzmy a łamanie normy kulturowej, w: Mowa rozświetlona myślą. Świadomość normatywno-stylistyczna współczesnych Polaków, red. J. Miodek, Wrocław 1999, s. 166-181.
3. J. Bralczyk, Mówi się. Porady językowe profesora Bralczyka, Warszawa 2001.
4. D. Buttler, H. Kurkowska, Halina Satkiewicz, Kultura języka polskiego, PWN, Warszawa 1971, t. 1.
5. W. Doroszewski, O kulturze słowa. Wybór porad językowych, Warszawa 1991.
6. Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna w praktyce, red. K. Mosiołek-Kłosińska, Warszawa 2001.
7. H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia. Warszawa 2005.
8. T. Karpowicz, Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa 2009.
9.. A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
10. A. Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku, Warszawa 2000.
11. A. Markowski, Polszczyzna znana i nieznana. Porady, ciekawostki, dyktanda konkursowe, wyd. 2 rozszerz., Gdańsk 1999.
12. Polszczyzna na co dzień, red. M. Bańka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.
13. Polszczyzna płata nam figle. Poradnik językowy dla każdego, red. J. Podracki, Wydawnictwo Medium, Warszawa 1993.
14. 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska procesy tendencje, red A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska, Lublin 2013.
Kierunek studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 4
Forma zaliczenia: Egzamin