Metafizyka (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr hab. Tomasz Duma
Organizator:Wydział Teologii - Instytut Teologii Dogmatycznej
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
Zapoznanie z specyfiką poznania metafizycznego i odróżnienie go od innych typów poznania; omówienie różnych koncepcji bytów i różnych metafizyk oraz wskazanie na źródła zróżnicowań i konsekwencje;zapoznanie ze współczesną metafizyka realistyczną, sposobem jej uprawiania oraz aplikacją do teologii; dostarczenie rozumienia świata osób i rzeczy przez wskazanie na przyczyny ich istnienia i działania; odróżnienie metafizyki od nowożytnych i współczesnych ontologii.
Wymagania wstępne
Podstawowa wiedza z zakresu szkoły średniej (liceum); ogólna znajomość z fizyki i kosmologii; podstawowe umiejętności rozumienia tekstów filozoficznych.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA: znajomość specyfiki poznania metafizycznego; znajomość podstawowych zagadnień, którymi zajmuje się metafizyka; poznanie krytycznej analizy systemów filozoficznych, odkrywania ich założeń i konsekwencji; znajomość rozumiejącego wyjaśniania problemów metafizycznych, wskazywania na ich przyczyny; K_W02, K_W03, K_W05.
UMIEJĘTNOŚCI: student potrafi stosować metodę metafizyki do rozwiązywania różnych problemów filozoficznych, potrafi rozumiejąco wyjaśniać i opisywać otaczającą go rzeczywistość, opanował specyfikę metafizycznego wyjaśniania i argumentacji, potrafi dobierać odpowiednie narzędzia metafizyczne do wyjaśniania problemów; K_U04, K_U05, K_U06.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY): potrafi rozumiejąco wyjaśniać problemy i przedstawiać zasadne argumenty metafizyczne; potrafi prezentować wyniki swojej wiedzy metafizycznej i bronić jej racjonalności; potrafi ocenić i wartościować racjonalność i rzeczowość innej argumentacji; K_K04.
Metody dydaktyczne
Metoda wykładu, dyskusje problemowe, uczestnictwo w sympozjach.
Treści programowe przedmiotu
W pierwszej części wykładu student zapozna się z najbardziej nośnymi interpretacjami rzeczywistości (monistyczną, dualistyczną, pluralistyczną i realistyczną), które pojawiły się w dziejach filozofii i legły u podstaw uformowania się różnych koncepcji metafizyk (zwanych też od XVII w.
ontologiami): metafizyki bytu materialnego, metafizyki bytu idealnego, metafizyki bytu możliwego, metafizyki bytu realnego. Druga część wykładu wprowadza studenta w sam proces rozumiejącego poznania świata, jakiego dostarcza metafizyka poszukująca odpowiedzenie na pytanie: Dlaczego?. Poznanie to dokonuje się (1) poprzez wyodrębnienie powszechnych (transcendentalnych właściwości bytów, takich jak: bycie rzeczą (treściowo określonym), jednym (wewnętrznie niesprzecznym), odrębnym, nośnikiem prawdy, dobra i piękna oraz odkrycie metafizycznych praw rządzących bytowaniem rzeczy, takich jak: prawo tożsamości, niesprzeczności, wyłączonego środka, racji bytu, celowości i integralności; (2) następnie wyodrębnienie złożeń bytowych, które ukazują wewnętrzną strukturę bytów (akt i możność, materia i forma, substancja i przypadłości, istota i istnienie) i wyjaśniają ich naturę; (3) oraz przez wskazanie na uprzyczynowany i analogiczny sposób bytowania rzeczy, który stanowi postawę sformułowania teorii przyczynowego i analogicznego poznania, którym posługuje się metafizyka. Wykład poprzedzony jest refleksją metametafizyczną dotyczącą dziejów nazwy \\\"metafizyka\\\" (ontologia), ukazania specyfiki poznania metafizycznego, omówieniem metod wyodrębniania przedmiotu metafizyki, sposobów uzasadniania oraz wskaże się na potrzebę odróżniania metafizyki realistycznej od nowożytnych i współczesnych ontologii.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
(W) na ocenę 2: nie zna problematyki metafizycznej, nie potrafi formułować i wyjaśniać problemów metafizycznych; na ocenę 3: słabo zna problematykę metafizyczną, słabo formułuje i wyjaśnia problemy metafizyczne, nie potrafi samodzielnie wskazać metafizycznych założeń i konsekwencji; na ocenę 4: zna podstawową problematykę metafizyczną, potrafi krytycznie analizować stanowiska filozoficzne, potrafi formułować i rozwiązywać problemy metafizyczne; na ocenę 5: posiada szeroką wiedzę z zakresu metafizyki, potrafi wnikliwie analizować stanowiska metafizyczne, potrafi samodzielnie formułować i rozwiązywać problemy metafizyczne.
(U) na ocenę 2: nie potrafi stosować metody metafizyki, nie potrafi wyjaśniać problemów metafizycznych i dobierać odpowiedniej argumentacji, nie potrafi korzystać z wiedzy; na ocenę 3: słabo orientuje się w stosowaniu metody metafizyki, mało samodzielnie analizuje teksty filozoficzne, w słabym stopniu opanował wiedzę za zakresu metafizyki klasycznych i innych systemów filozoficznych; na ocenę 4: potrafi posługiwać się metodą metafizyki, potrafi samodzielnie analizować teksty metafizyczne, dobierać odpowiednie argumentacje metafizyczną, opanował dobrze wiedzę z zakresu metafizyki klasycznej i innych systemów filozoficznych; na ocenę 5: bardzo sprawnie potrafi posługiwać się metodą metafizyki i argumentacja metafizyczną, w pełni samodzielnie czyta i analizuje teksty filozoficzne, bardzo dobrze opanował wiedzę z zakresu metafizyki klasycznej i innych systemów filozoficznych.
(K) na ocenę 2: nie potrafi dyskutować problemów metafizycznych, nie potrafi dobierać i przedstawić odpowiedniej argumentacji metafizycznej, nie potrafi ocenić wartości racjonalności i zasadności innej argumentacji; na ocenę 3: w słabym stopniu potrafi dyskutować problemy metafizyczne, przedstawiać zasadną argumentację oraz formułować zarzuty, mało komunikatywnie formułuje swoje myśli, niewystarczająco potrafi ocenić racjonalność i rzeczowość innych argumentacji; na ocenę 4: potrafi dyskutować problemy metafizyczne, przedstawiać obiektywną i zasadna argumentację oraz formułować zarzuty, potrafi prezentować wyniki swoich badań i bronić zasadności własnej argumentacji, potrafi ocenić i wartościować racjonalność i rzeczowość innej argumentacji; na ocenę 5: potrafi bardzo wnikliwie dyskutować problemy metafizyczne, zasadnie przedstawia własną argumentację oraz rzetelnie formułuje zarzuty, jasno i metodycznie prezentuje wyniki swoich badań i zasadność argumentacji, kompetentnie ocenia i wartościuje racjonalność i rzeczowość czyjejś argumentacji.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa: M.A. Krąpiec, Metafizyka. Zarys teorii bytu, Lublin 1995; M.A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, Rozmowy o metafizyce, Lublin 1997; A. Maryniarczyk, Zeszyty z metafizyki 1-6, Lublin 2000-2007; Platon, Państwo, tłum. Witwicki W., Kęty 2001; Arystoteles, Metafizyka, tłum. Leśniak K., Wwa 2003; Platon, Fedon, tłum. Witwicki W., Wwa 2006.
Literatura uzupełniająca: E. Gilson, Byt i istota, Warszawa 1963; E. Gilson, Realizm tomistyczny, Warszawa 1968; M.A. Krąpiec, Teoria analogii bytu, Lublin 1993; M. A.Krąpiec, Struktura bytu, Lublin 1995; S. Swieżawski, Z dziejów filozofii klasycznej, Kraków 2000; W. Stróżewski, Ontologia, Kraków 2005; P. Jaroszyński, Metafizyka czy ontologia, Lublin 2011.
Kierunek studiów: Teologia kurs A (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 5
Forma zaliczenia: Egzamin