Prawo o sakramentach świętych (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Elżbieta Szczot prof. KUL
Organizator:Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Liczba godzin tydzień/semestr: 25
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1-poznanie najważniejszych dokumentów nauczania Kościoła dotyczących sakramentów świętych oraz dyscypliny ich sprawowania i przyjmowania;
C2- zdobycie wiedzy na temat ważnego i godziwego przyjmowania sakramentów, poznanie ograniczeń i przeszkód prawnych do udzielania i przyjmowania sakramentów.
Wymagania wstępne
W 1- znajomość zagadnień dotyczących Kościoła, nauczania Kościoła katolickiego na temat sakramentów św.,
W2 - znajomość ogólnych zasad udzielania i przyjmowania sakramentów
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Zna w zakresie rozszerzonym terminologię prawa kanonicznego oraz jej zastosowanie w innych pokrewnych dyscyplinach-K2A_W01
2. Ma uporządkowaną wiedzę w zakresie Biblii, dokumentów Magisterium Kościoła, światopoglądu chrześcijańskiego, wychowania katolickiego, moralności chrześcijańskiej, godności człowieka-K2A_W06

UMIEJĘTNOŚCI
1. posiada pogłębioną umiejętność prezentowania własnych rozwiązań problemów prawnych, wątpliwości i sugestii, umie je poprzeć rozbudowaną argumentacją, przytaczając poglądy różnych autorów, stosując właściwe nauce zasady etyczne- K2A_U06

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka- K2A_K03
Metody dydaktyczne
Wykład, omawianie zagadnień na przykładach, prezentacja dokumentów, dyskusja.
Treści programowe przedmiotu
Zagadnienia wprowadzające: źródła prawa do Księgi IV Kodeksu prawa kanonicznego kan. 834-1054; źródła liturgiczne do sakramentów; pojęcie i podmioty Munus sanctificandi Ecclesiae (analiza kan. 834-839). Kult publiczny Kościoła (analiza kan. 834 § 2).
Pojęcie sakramentu (kan. 840-843); szafarz i podmiot sakramentu, materia i forma (kan. 845-848); ogólne przesłanki do ważności i godziwości sakramentu. Jednolitość dyscypliny sakramentalnej. Sakramenty inicjacji chrześcijańskiej. Warunkowe udzielanie sakramentów. Pojęcie communio in sacris. Analiza kan. 844§ 1-5.
Zagadnienia dotyczące sakramentu chrztu św.: Kan. 849-860. Dokument: Kongr. Nauki Wiary Pastoralis actio (1980) – instrukcja o chrzcie dzieci. Istotne elementy chrztu świętego, warunki godziwości chrztu św. Kryteria do pełnienia funkcji rodzica chrzestnego, różnice między rodzicem chrzestnym a świadkiem. Czas i miejsce chrztu. Skutki prawne przyjęcia chrztu. Chrzest osoby dorosłej Chrzest dziecka w niebezpieczeństwie śmierci – uwarunkowania historyczne.
Nauka Kościoła na temat chrztu dzieci. Chrzest dziecka wbrew woli rodziców. Główne elementy reformy chrztu świętego po Soborze Watykańskim II.
Sakrament bierzmowania: pojęcie sakramentu bierzmowania, analiza konstytucji papieża Pawła VI Divinae consortium naturae (1971). Materia i forma sakramentu. Warunki godziwości. Warunki wymagane do ważności sakramentu bierzmowania. Szafarz sakramentu bierzmowania. Obowiązek przyjęcia sakramentu bierzmowania. Podmiot. Wiek bierzmowanego. Czas i miejsce bierzmowania. Istotne elementy sakramentu bierzmowania. Świadek sakramentu bierzmowania. Bierzmowanie jako sakrament wtajemniczenia chrześcijańskiego Główne założenia reformy sakramentu bierzmowania po Soborze Watykańskim II.
Sakrament Eucharystii: pojęcie, celebrans, szafarz. Warunki wymagane do spełnienia obowiązku uczestniczenia we mszy św., antycypacja, post eucharystyczny, dwukrotne przyjęcie Komunii św. tego samego dnia.
Eucharystia: czas i miejsce Eucharystii (kan. 931-933), szafarz nadzwyczajny Komunii św. (kan. 910§ 2). Eucharystia: wiatyk, materia sakramentu. Dopuszczanie do Komunii św. osób rozwiedzionych żyjących w ponownych związkach (interpretacja kan. 915). Omówienie pozostałych przeszkód prawnych.
Wielkanocna Komunia św. Interpretacja kan. 920. Przechowywanie i kult Najświętszego Sakramentu (omówienie kan. 934-944). Ofiary mszalne: aplikacja intencji mszalnych, wysokość ofiar mszalnych, przyjmowanie i przekazywanie stypendiów mszalnych, obowiązek czuwania nad wypełnieniem zobowiązań mszalnych (analiza kan. 945-958).
Sakrament pokuty: Indywidualna i integralna spowiedź (analiza kan. 960). Absolucja wielu penitentów równocześnie (analiza kan. 961-963). Szafarz sakramentu, rola i zadania spowiednika.
Upoważnienie do spowiadania, habitualne upoważnienie, odwołanie i ustanie upoważnienia do spowiadania, wykładnia kan. 976, absolutio complicis, problem fałszywego oskarżenia spowiednika o solicytację.
Prawa i obowiązki penitenta, tajemnica sakramentalna ( analiza kan. 983 § 1 i 2).
Sakrament namaszczenia chorych: pojęcie, szafarz (kan. 998-1003). Omówienie Konst. ap. pp. Pawła VI, Sacram unctionem infirmorum (1972); Ordo unctionis infirmorum 1974 r. Podmiot sakramentu (kan. 1004-1007).
Sakrament święceń: kan. 1008-1023. Omówienie Konst. Pp. Pawła VI Pontificalis Romani recognitio (1968) zatwierdzającącej nowy obrzęd święceń diakonatu, prezbiteratu i episkopatu oraz Pontyfikału rzymskiego odnowionego zgodnie z postanowieniem Świętego Soboru Powszechnego Watykańskiego II. Nieprawidłowości i przeszkody do przyjęcia i wykonywania przyjętych święceń.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie posiada podstawowej wiedzy z zakresu prawa sakramentów św. Kościoła Katolickiego i istotnych elementów koniecznych do ważnego i godziwego ich udzielania i przyjmowania
(U) - Student nie potrafi wykorzystać podstawowej wiedzy z prawa kanonicznego do analizy norm prawnych regulujących prawo sakramentalne
(K) - Student nie utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena dostateczna
(W) - Student zna podstawowe pojęcia i terminy występujące w prawie sakramentalnym
(U) - Student potrafi wykorzystać podstawową wiedzę nabytą w innych dziedzinach prawa, potrzebną do prawidłowego zastosowania w prawie sakramentalnym
(K) - Student utożsamia się z wartościami głoszonymi przez Kościół

Ocena dobra
(W) - Student zna większość pojęć i terminów występujących w prawie sakramentalnym
(U) - Student potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę z innych dziedzin prawa kanonicznego do właściwej interpretacji norm prawnych w prawie sakramentalnym
(K) - Student utożsamia się z wartościami realizowanymi przez Kościół

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie pojęcia i terminy z zakresu prawa sakramentalnego oraz zapoznał się z literaturą przedmiotu
(U) - Student potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę z różnych dziedzin prawa kanonicznego i w pogłębiony sposób analizować przepisy dotyczące ważnego i godziwego udzielania sakramentów
(K) - Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół
Literatura podstawowa i uzupełniająca
LITERATURA OBOWIĄZKOWA:
1. Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III, red. Bp P. Hemperek, W. Góralski, F. Przytuła, J. Bakalarz, Redakcja Wydawnictw KUL: Lublin 1986, s. 61-212.
2. E. Szczot, Prawo wiernego do Eucharystii według Kodeksu prawa kanonicznego z 1983 r., Lublin 2000; „Sakramenty jako znaki i środki wyrażania i umacniania wiary”, w: „Porta Fidei”. Przekaz wiary w prawie Kościoła, red. A. Kaczor, Lublin 2012, s. 53-75.
3. B. W. Zubert OFM: Interkomunia w świetle nowego Kodeksu; Chrzest - podstawą nowej podmiotowości prawnej; Chrzest dziecka wbrew woli rodziców; Sigillum sacramentale inviolabile est; Sakrament namaszczenia chorych. Próba wykładni obowiązujących przepisów kodeksowych, w: Bronisław Wenanty Zubert. Pro iure et vita. Wybór pism, red. E. Szczot, Wydawnictwo KUL: Lublin 2005.
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1. K. Rahner, Sakramenty Kościoła. Medytacje, przekład J. Zychowicz, Kraków 1997.
2.T. Schneider, Znaki bliskości Boga. Zarys sakramentologii, wyd. 2, Wrocław 1990.
3.M. Pastuszko, Najświętsza Eucharystia według Kodeksu Prawa kanonicznego Jana Pawła II, Kielce 1997.
4.Tenże, Sakrament pokuty i pojednania, Kielce 1999.
Kierunek studiów: Prawo Kanoniczne (niestacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 5
Forma zaliczenia: Egzamin
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł 4 – przedmioty kształcenia kierunkowego » Prawo o sakramentach świętych (* ćwiczenia)
Efekty kształcenia:
K2A_K03docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka
K2A_K06odznacza się odpowiedzialnością za własne przygotowanie do pracy, podejmowane decyzje i prowadzone działania oraz ich skutki, czuje się odpowiedzialny wobec ludzi, dla których dobra stara się działać, wyraża taką postawę w środowisku specjalistów, jak też modeluje taką postawę u osób obserwujących jego pracę
K2A_K07jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny, przestrzegania etyki zawodu prawniczego, dostrzegania problemów moralnych i etycznych dylematów także swojego środowiska, poszukuje optymalnych rozwiązań i możliwości korygowania nieprawidłowości
K2A_K08ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła we wszystkich jego wymiarach
K2A_U01potrafi wskazać i w pogłębiony sposób wyjaśnić źródła prawa kanonicznego oraz ich wzajemne relacje
K2A_U03potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji
K2A_U04potrafi sprawnie porozumiewać się za pomocą zwrotów prawniczych bezpośrednio i z wykorzystaniem współczesnych technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu prawa, jak też z odbiorcami spoza grona specjalistów
K2A_U08potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi i aplikować posiadane umiejętności w rozstrzygnięciach praktycznych określonych problemów prawnych w zakresie administracyjnym i procesowym
K2A_U11posiada pogłębioną umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w dziedzinie nauk prawnych, szczególnie w dyscyplinie prawa kanonicznego, wykazując się oryginalnością prezentacji problemu i umiejętnością oceny logicznej norm prawnych oraz wyciągania właściwych wniosków
K2A_W01zna w zakresie rozszerzonym terminologię prawa kanonicznego oraz jej zastosowanie w innych pokrewnych dyscyplinach
K2A_W02ma rozszerzoną wiedzę o charakterze prawa kanonicznego, jego historycznych uwarunkowaniach, miejscu w systemie nauk i relacjach do innych nauk
K2A_W03ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego
K2A_W04zna w zakresie pogłębionym aksjologię, sposoby i zasady stanowienia prawa, strukturę normy prawnej, typy wykładni prawnych i sposoby interpretacji prawa
K2A_W07ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła
K2A_W08ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych
K2A_W09zna w zakresie pogłębionym akty normatywne powszechne i partykularne oraz sposoby ich aplikacji w wymiarze administracyjnym i sądowniczym
K2A_W11ma pogłębioną wiedzę o wrodzonym i własnym prawie Kościoła do karania za przestępstwa, podmiocie sankcji karnych, karach, sposobach ich wymierzania i ustania
K2A_W12zna w zakresie pogłębionym prawo publiczne Kościoła, zasady wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym, działalność Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
K2A_W13ma pogłębioną wiedzę na temat uwarunkowań prawnych poszczególnych stanów życia w Kościele, osób duchownych, zakonnych i świeckich
K2A_W14ma pogłębioną wiedzę na temat kanonicznego procesu karnego, instytucji procesowych, procedury wymierzania i deklarowania kar kanonicznych i środków karnych
K2A_W15zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła, kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 5
Forma zaliczenia: Egzamin
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł 4 – przedmioty kształcenia kierunkowego » Prawo o sakramentach świętych (* ćwiczenia)
Efekty kształcenia:
K2A_K03docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka
K2A_K06odznacza się odpowiedzialnością za własne przygotowanie do pracy, podejmowane decyzje i prowadzone działania oraz ich skutki, czuje się odpowiedzialny wobec ludzi, dla których dobra stara się działać, wyraża taką postawę w środowisku specjalistów, jak też modeluje taką postawę u osób obserwujących jego pracę
K2A_K07jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny, przestrzegania etyki zawodu prawniczego, dostrzegania problemów moralnych i etycznych dylematów także swojego środowiska, poszukuje optymalnych rozwiązań i możliwości korygowania nieprawidłowości
K2A_K08ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła we wszystkich jego wymiarach
K2A_U01potrafi wskazać i w pogłębiony sposób wyjaśnić źródła prawa kanonicznego oraz ich wzajemne relacje
K2A_U03potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji
K2A_U04potrafi sprawnie porozumiewać się za pomocą zwrotów prawniczych bezpośrednio i z wykorzystaniem współczesnych technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu prawa, jak też z odbiorcami spoza grona specjalistów
K2A_U08potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi i aplikować posiadane umiejętności w rozstrzygnięciach praktycznych określonych problemów prawnych w zakresie administracyjnym i procesowym
K2A_U11posiada pogłębioną umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w dziedzinie nauk prawnych, szczególnie w dyscyplinie prawa kanonicznego, wykazując się oryginalnością prezentacji problemu i umiejętnością oceny logicznej norm prawnych oraz wyciągania właściwych wniosków
K2A_W01zna w zakresie rozszerzonym terminologię prawa kanonicznego oraz jej zastosowanie w innych pokrewnych dyscyplinach
K2A_W02ma rozszerzoną wiedzę o charakterze prawa kanonicznego, jego historycznych uwarunkowaniach, miejscu w systemie nauk i relacjach do innych nauk
K2A_W03ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego
K2A_W04zna w zakresie pogłębionym aksjologię, sposoby i zasady stanowienia prawa, strukturę normy prawnej, typy wykładni prawnych i sposoby interpretacji prawa
K2A_W07ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła
K2A_W08ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych
K2A_W09zna w zakresie pogłębionym akty normatywne powszechne i partykularne oraz sposoby ich aplikacji w wymiarze administracyjnym i sądowniczym
K2A_W11ma pogłębioną wiedzę o wrodzonym i własnym prawie Kościoła do karania za przestępstwa, podmiocie sankcji karnych, karach, sposobach ich wymierzania i ustania
K2A_W12zna w zakresie pogłębionym prawo publiczne Kościoła, zasady wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym, działalność Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
K2A_W13ma pogłębioną wiedzę na temat uwarunkowań prawnych poszczególnych stanów życia w Kościele, osób duchownych, zakonnych i świeckich
K2A_W14ma pogłębioną wiedzę na temat kanonicznego procesu karnego, instytucji procesowych, procedury wymierzania i deklarowania kar kanonicznych i środków karnych
K2A_W15zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła, kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji