Prawo o sakramentach świętych (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Elżbieta Szczot prof. KUL
Organizator:Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Zapoznanie studentów z prawem i nauczaniem Kościoła Katolickiego odnoszącym się do sakramentów świętych
C2 - Poznanie regulacji odnoszących się do ważności i godziwości, a także ograniczeń i przeszkód do udzielania i przyjmowania sakramentów
Wymagania wstępne
W1 - Znajomość podstawowej wiedzy katechizmowej dotyczącej sakramentologii
W2 - Wiedza z przedmiotów: \"Podstawy światopoglądu katolickiego\"; \"Wybrane zagadnienia z teologii moralnej\"; \"Wybrane zagadnienia z teologii dogmatycznej\" oraz \"Biblia - istota i rola w kulturze\"
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student zna w zakresie rozszerzonym terminologię odnoszącą się do prawa o sakramentach świętych (wraz z terminami technicznymi w języku łacińskim) - K2A_W01
2. Student ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu Kościoła oraz analizuje przepisy prawne regulujące udzielanie i przyjmowanie sakramentów świętych - K2A_W07
UMIEJĘTNOŚCI
1. Student właściwie interpretuje wydarzenia w dziejach Kościoła, które miały i mają wpływ na powstwanie nowych regulacji prawnych w zakresie dyscypliny sakramentalnej - K2A_U03
2. Student potrafi samodzielnie ocenić problem oraz wskazać poprawne jego rozwiązanie przedstawiając merytoryczne uzasadnienie - K2A_U06
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka - K2A_K03
2. Student utożsamia się z wartościami, celami i zadaniami realizowanymi przez Kościół w praktyce, odznacza się rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem w jego misję - K2A_K04
Metody dydaktyczne
analiza wybranych dokumentów Kościoła katolickiego, ćwiczenia, analiza przypadków, dyskusja, rozwiązywanie kazusów
Treści programowe przedmiotu
1. Źródła prawa do Księgi IV Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. (kan. 834-1054) wraz ze źródłami prawa liturgicznego.
2. Pojęcie i podmioty \"munus sanctificandi Ecclesiae\"
3. Kult publiczny Kościoła
4. Pojęcie sakramentów. Ogólna charakterystyka szafarza i podmiotu sakramentów. Materia i forma sakramentów - przesłanki do ważności i godziwości sakramentów.
5. Reforma Soboru Watykańskiego II dotycząca liturgii - analiza tekstu konstytucji \"Sacrosanctum Concilium\" oraz instrukcji wykonawczych.
6. Pojęcie \"communicio in sacris\" - analiza kan. 844.
7. Regulacje prawne dotyczące sakramentu chrztu. Omówienie instrukcji Kongregacji Nauki Wiary \"Pastoralis actio\".
8. Pojęcie sakramentu bierzmowania. Analiza konstytucji papieża Pawła VI \"Divinae consortium naturae\". Regulacje prawne dotyczące sakramentu bierzmowania - szfarza, podmiotu, materii i formy.
9. Sakrament Eucharystii. Omawianie encyklik papiezy: Pawła VI \"Misterium Fidei\", Jana Pawła II \"Ecclesia de Eucharistia\", adhortacji apostolskiej Benedykta XVI \"Sacramentum Caritatis\". Obowiązek uczestniczenia we Mszy świętej. Wymogi do ważności i godziwości Eucharystii. Szafarz Eucharystii. Przyjmowanie Komunii świętej. Szafarz Komunii świętej. Kult Eucharystii poza Mszą świętą.
10. Sakrament pojednania i pokuty: spowiedź indywidualna i integralna; absolucja wielu penitentów równocześnie; szafarz sakramentu; upoważnienie do spowiadania; prawa i obowiązki penitenta; tajemnica sakramentalna.
11. Regulacje prawne odnoszące się do sakramentu namaszczenia chorych. Ważność i godziwość sakramentu. Podmiot namaszczenia.
12. Regulacje prawne odnoszące się do sakramentu święceń. Podmiot, szafarz, materia i forma. Nieprawidłowości i przeszkody do święceń.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna podstawowej terminologii z zakresu prawa o sakramentach świętych
(U) - Student nie potrafi interpretować przepisów prawnych
(K) - Student nie utożsamia się z zasadami i wartościami chrześcijańskimi, nie wykazuje postawy szacunku do sakramentów świętych oraz norm wynikających z prawa Bożego i kościelnego

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu prawa o sakramentach świętych
(U) - Student jest mało samodzielny, ale mimo trudności potrafi interpretować przepisy prawne
(K) - Student utożsamia się z zasadami i wartościami chrześcijańskimi

Ocena dobra
(W) - Student zna większość terminów z zakresu prawa o sakramentach świętych
(U) - Student potrafi samodzielnie interpretować przepisy prawne
(K) - Student utożsamia się z zasadami i wartościami chrześcijańskimi

Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu prawa o sakramentach świętych
(U) - Student potrafi pracować samodzielnie i w zespole, poprawnie interpretując przepisy prawne i szukając najbardziej optymalnych rozwiązań dla zadanych kwestii
(K) - Student utożsamia się z zasadami i wartościami chrześcijańskimi
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Źródła prawa:
„Prawo sakramentów. Wybór źródeł Kościoła łacińskiego”, red. Elżbieta Szczot, ks. Damian Kwiatkowski, ks. Wojciech Lech, Wydawnictwo KUL, Lublin 2017, ss. 1070.

Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio de sacra liturgia Sacrosanctum Concilium, 3 XII 1963, AAS 56 (1964), p. 97-134; Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, Poznań 1968, s. 40-70.
Sacra Congregatio pro Disciplina Sacramentorum, Instructio de Communione sacramentali quibusdam in adiunctis faciliore reddenda Immensae caritatis, 29 I 1973, AAS 65 (1973), p. 264-271 oraz „Notitiae” 9 (1973), n. 5, p. 157-167, tekst polski w: PPK t. VI, z. 2, s. 114-129 (n. 11259-11299).
Congregatio de Cultu Divino et Disciplina Sacramentorum, Instructio de quibusdam observandis et vitandis circa Sanctissimam Eucharistiam Redemptionis Sacramentum, 25 III 2004, AAS 96 (2004), p. 549-601; tekst polski w: Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Instrukcja o tym, co należy zachowywać, a czego unikać w związku z Najświętszą Eucharystią Redemptionis Sacramentum, Poznań 2004.
Congregatio pro Cleris et aliis Dicasteriis, Instructio de quibusdam quaestionibus circa fidelium laicorum cooperationem sacerdotum ministerium spectantem Ecclesiae de mysterio, 15 VIII 1997, AAS 89 (1997), p. 852-877; tekst polski: OsRomPol 12 (208) 1998, s. 30-40.
Pontificium Consilium ad Unitatem Christianorum Fovendam, Directorium oecumenicum noviter compositum, 25 III 1993, AAS 85 (1993), p. 1039-1119; tekst polski: „Communio” 14 (1994), nr 2, s. 3-93.

Literatura podstawowa:
Hemperek P., Uświęcające zadanie Kościoła, w: P. Hemperek, W. Góralski, F. Przytuła, J. Bakalarz. Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III. Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1986, s. 61-212.
Słowikowska A. 2014. Uczestnictwo wiernych świeckich w liturgii Kościoła łacińskiego. Studium kanoniczne. Towarzystwo Naukowe KUL. Lublin 2014.
Szczot E., Prawo wiernego do Eucharystii według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2000.
Zubert B. W., Chrzest dziecka wbrew woli rodziców. Próba krytycznej wykładni kan. 868 § 2 KPK 1983, w: Pro iure et vita. Wybór pism Bronisława Wenantego Zuberta OFM, 2005. Red. E. Szczot, Wyd. KUL, Lublin, s. 573-591.
Zubert B. W., Interkomunia w świetle nowego Kodeksu, w: Pro iure et vita. Wybór pism Bronisława Wenantego Zuberta OFM, red. E. Szczot, Wyd. KUL, Lublin 2005, s. 533-548.
Zubert B. W., Prawo do sakramentów świętych, w: Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, red. J. Krukowski, M. Sitarz, K. Dziub, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2010, s. 47-63.
Zubert B. W., Sacramentale sigillum inviolabile est, w: Pro iure et vita. Wybór pism Bronisława Wenantego Zuberta OFM, red. E. Szczot, Wyd. KUL, Lublin 2005, s. 723-741.

Literatura uzupełniająca:
Pastuszko M., Najświętsza Eucharystia według Kodeksu Prawa Kanonicznego Jana Pawła II, Wydawnictwo Jedność, Kielce 1997.
Pastuszko M., Sakrament bierzmowania (kanony 879-896), Wydawnictwo Jedność, Kielce 2005.
Pastuszko M., Sakrament pokuty i pojednania, Wydawnictwo Jedność, Kielce 1999.
Pastuszko M., Sakrament święceń (kanony 1008-1054), Wydawnictwo Jedność, Kielce 2008.
Pastuszko M., Wprowadzenie do kanoniczno-liturgicznego prawa o sakramentach świętych (kanony 834—839), \"Prawo Kanoniczne\" 35 (1992), nr 3-4, s. 85-145.
Szczot E., Sakramenty jako znaki i środki wyrażania i umacniania wiary, w: Porta Fidei. Przekaz wiary w prawie Kościoła, red. A. Kaczor, TWN Libropolis, Lublin 2012, s. 53-75.
Zubert B. W., Chrzest – podstawą nowej podmiotowości prawnej, w: Pro iure et vita. Wybór pism Bronisława Wenantego Zuberta OFM, red. E. Szczot, Wyd. KUL, Lublin 2005, s. 559-571.
Kierunek studiów: Prawo Kanoniczne (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł 5 – przedmioty kształcenia kierunkowego » Prawo o sakramentach świętych (* ćwiczenia)
Efekty kształcenia:
K2A_K03docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka
K2A_K06odznacza się odpowiedzialnością za własne przygotowanie do pracy, podejmowane decyzje i prowadzone działania oraz ich skutki, czuje się odpowiedzialny wobec ludzi, dla których dobra stara się działać, wyraża taką postawę w środowisku specjalistów, jak też modeluje taką postawę u osób obserwujących jego pracę
K2A_K07jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny, przestrzegania etyki zawodu prawniczego, dostrzegania problemów moralnych i etycznych dylematów także swojego środowiska, poszukuje optymalnych rozwiązań i możliwości korygowania nieprawidłowości
K2A_K08ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła we wszystkich jego wymiarach
K2A_U01potrafi wskazać i w pogłębiony sposób wyjaśnić źródła prawa kanonicznego oraz ich wzajemne relacje
K2A_U03potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji
K2A_U04potrafi sprawnie porozumiewać się za pomocą zwrotów prawniczych bezpośrednio i z wykorzystaniem współczesnych technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu prawa, jak też z odbiorcami spoza grona specjalistów
K2A_U08potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi i aplikować posiadane umiejętności w rozstrzygnięciach praktycznych określonych problemów prawnych w zakresie administracyjnym i procesowym
K2A_U11posiada pogłębioną umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w dziedzinie nauk prawnych, szczególnie w dyscyplinie prawa kanonicznego, wykazując się oryginalnością prezentacji problemu i umiejętnością oceny logicznej norm prawnych oraz wyciągania właściwych wniosków
K2A_W01zna w zakresie rozszerzonym terminologię prawa kanonicznego oraz jej zastosowanie w innych pokrewnych dyscyplinach
K2A_W02ma rozszerzoną wiedzę o charakterze prawa kanonicznego, jego historycznych uwarunkowaniach, miejscu w systemie nauk i relacjach do innych nauk
K2A_W03ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego
K2A_W04zna w zakresie pogłębionym aksjologię, sposoby i zasady stanowienia prawa, strukturę normy prawnej, typy wykładni prawnych i sposoby interpretacji prawa
K2A_W07ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła
K2A_W08ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych
K2A_W09zna w zakresie pogłębionym akty normatywne powszechne i partykularne oraz sposoby ich aplikacji w wymiarze administracyjnym i sądowniczym
K2A_W11ma pogłębioną wiedzę o wrodzonym i własnym prawie Kościoła do karania za przestępstwa, podmiocie sankcji karnych, karach, sposobach ich wymierzania i ustania
K2A_W12zna w zakresie pogłębionym prawo publiczne Kościoła, zasady wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym, działalność Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
K2A_W13ma pogłębioną wiedzę na temat uwarunkowań prawnych poszczególnych stanów życia w Kościele, osób duchownych, zakonnych i świeckich
K2A_W14ma pogłębioną wiedzę na temat kanonicznego procesu karnego, instytucji procesowych, procedury wymierzania i deklarowania kar kanonicznych i środków karnych
K2A_W15zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła, kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji