Psychologia zdrowia w środowisku pracy (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:mgr Natalia Kajka
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Przedstawienie psychologii zdrowia jako nauki pomocnej w zrozumieniu funkcjonowania osoby w środowisku pracy.
C2 - Przedstawienie możliwości wykorzystania wiedzy z zakresu psychologii zdrowia do promocji zdrowia i poprawy jakości życia w środowisku pracy.
C3 - Ukazanie związków między czynnikami psychicznymi a powstawaniem chorób związanych z pracą.
C4 - Prezentacja metod i narzędzi psychologicznych wykorzystywanych do diagnozy problemów w środowisku pracy.
Wymagania wstępne
W1 - Znajomość podstaw psychologii motywacji, psychologii społecznej.
W2 - Znajomość zasad katolickiej nauki społecznej w odniesieniu do pracy, pracownika i prawa pracy.
W3 - Zainteresowanie problemami zaburzeń i chorób związanymi ze środowiskiem pracy
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1) student zna psychologiczne koncepcje zdrowia i choroby, czynniki wspierające jakość życia i warunkujące zachowania zdrowotne oraz rolę aktywności własnej w utrzymaniu zdrowia i poprawie jakości życia w środowisku pracy - K_W10
2) student posiada uporządkowaną wiedzę na temat różnego rodzaju zaburzeń funkcjonowania jednostki w środowisku pracy oraz metod ich diagnozowania; zna koncepcje wyjaśniające powstawanie i utrzymywanie się tych zaburzeń oraz różne formy udzielania pomocy psychologicznej - K_W13

UMIEJĘTNOŚCI
3) student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii zdrowia oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań w środowisku pracy, potrafi wskazać i opisać uwarunkowania różnych zachowań człowieka posługując się wybranymi podejściami teoretycznymi - K_U01
4) student ma umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej; potrafi przygotować pracę pisemną, prezentację multimedialną i wystąpienie ustne z zakresu psychologii zdrowia, potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię psychologiczną - K_U03
5) student potrafi analizować przyczyny i źródła zachowań człowieka oraz przewiduje ich konsekwencje zdrowotne i społeczne; umie opracować propozycje oddziaływań ukierunkowanych na zmianę postaw i zachowań w środowisku pracy - K_U07
6) student potrafi kompetentnie posługiwać się testami wykorzystywanymi do analizy funkcjonowania człowieka w pracy oraz środowiska pracy - K_U08

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
7) student ma świadomość znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania w środowisku pracy. Dostrzega potrzebę odpowiedzialnego popularyzowania wiedzy z zakresu psychologii zdrowia w środowisku pracy- K_K04
8) student potrafi współpracować w grupie, podejmując aktywne role w zespole - K_K08
9) ma świadomość znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, identyfikuje indywidualne, społeczne i środowiskowe zagrożenia dla zdrowia psychicznego i somatycznego w środowisku pracy - K_K09
Metody dydaktyczne
wykład konwersatoryjny / analiza tekstów z dyskusją / praca w grupach /analiza przypadków / dyskusja /design thinking, techniki dramowe
Treści programowe przedmiotu
Zajęcia 1
Wprowadzenie do zagadnienia psychologii zdrowia, przedstawienie planu zajęć, wymagań i wzajemnych oczekiwań (warsztatowe formy pracy – metodą Design Thinking).
Przeczytaj na następne zajęcia: Ogińska- Bulik, N., Juczyński, Z (2010). Osobowość stres a zdrowie. Difin, Warszawa (s. 15-34)
Zajęcia 2
Zdrowie – definicja, rozumienie, wymiary, aspekty, kryteria pozytywne. (praca na studium przypadku)
Przeczytaj na następne zajęcia: Woynarowska, B. (2007). Edukacja Zdrowotna. Podręcznik akademicki. Warszawa: PWN (s. 51-63)
Heszen I., Sęk H. (2008) Psychologia Zdrowia. PWN, Warszawa (s. 103-104)
Zajęcia 3
Styl życia a zdrowie – pojęcie i istota zachowań zdrowotnych, rodzaje zachowań zdrowotnych. Czym jest styl życia i jak wpływa na zdrowie. Promocja zdrowia, czym jest, jakie są strategie działania.
Przeczytaj na następne zajęcia: Heszen I., Sęk H. (2008) Psychologia Zdrowia. PWN, Warszawa s.123-130
Zajęcia 4,5
Motywacyjne Modele wyjaśniające zachowania zdrowotne i zmianę zachowań: a) Model Przekonań zdrowotnych (HBM) b)Teoria uzasadnionego działania (TRA) c) Teoria Planowanego Zachowania (TPB) – praca metodą projektową DT na przykładzie palaczy, którzy przestali palić i tych, którzy próbują przestać palić.
Przeczytaj na następne zajęcia: Heszen I., Sęk H. (2008) Psychologia Zdrowia. PWN, Warszawa s.130-140
Zajęcia 6,7
Modele procesualne i fazowe: a) Transteoretyczny i stadialny model zachowań zdrowotnych, b) Model fazowy dostrzegania ryzyka i zmiany zachowań, c) Procesualny model działań zdrowotnych. praca metodą projektową DT na przykładzie osoby z zaburzeniami odżywiania.
Przeczytaj na następne zajęcia: Bishop G. D. (2000). Psychologia zdrowia. Wrocław: Wyd. ASTRUM. (s.133-173)
Zadanie domowe: znajdź co najmniej dwie pomocne aplikacje telefoniczne pomocny przy promocji zdrowia
Zajęcia 8
Promocja zachowań zdrowotnych w oparciu o modele wyjaśniające zmianę zachowań: definicja promocji zdrowia, jej psychologicznych aspektów, omówienie roli psychologa w promocji zdrowia, interwencje, plan pomocy.
Zajęcia 9
Kolokwium i wprowadzenie do wzorów zachowania A,B,C,D.
Przeczytaj na następne zajęcia: Ogińska – Bulik, N., Juczyński, Z. (2010). Osobowość. Stres a zdrowie. Warszawa: Delfin. (s.125-146)
Clayton, M. (2012). Zarządzanie stresem. Czyli jak sobie radzić z trudnych sytuacjach. Samo sedno, Warszawa, s.13-27
Stres, typy i wzory osobowości. Wzór zachowania A, B, Osobowość typu C, Osobowość stresowa typu D i T.
Praca domowa: znajdź przykład z literatury, filmu osoby dla poszczególnych typów A,B,C,D. Dla chętnych Typ T (zadanie na 5tkę jeśli do innych typów też będzie przykład)
Zajęcia 10
Mechanizmy funkcjonowania osób z poszczególnymi wzorami zachowania na przykładzie studiów przypadków z literatury i filmu.
Przeczytaj na następne zajęcia : Juczyński, Z (2009). Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia. Warszawa: PTP.(36-39,55-59) , Juczyński, Z (2009). Narzędzia Pomiaru Stresu i radzenia sobie ze stresem. Warszawa: PTP (71-84)
Zajęcia 11
Prezentacja narzędzi mierzących wzory zachowań A,B,C,D (Skala Typu A, Skala do pomiaru Typu D – DS14, Skala CECS, związanych z pracą:CIS 20-R, MBI, WART, Test Ryzyka Uzależnienia od Pracy)
Przeczytaj na następne zajęcia: Ogińska – Bulik, N. – Uzależnienie od czynności. Mit czy rzeczywistość? – prześlę mailem.
Kulik, A. (2010). Zmęczenie przewlekłe u nastolatków. Perspektywa psychologiczna. Lublin: Wydawnictwo KUL. (15-34,65,72)
Anczewska, M., Świtaj, A., Roszczyńska, J. (2005). Wypalenie zawodowe. Postępy Psychiatrii i Neurologii 2005; 14 (2): 67-77
Zajęcia 12
Pracoholizm, zmęczenie przewlekłe, wypalenie zawodowe – definicje, rodzaje, przyczyny i skutki wymienionych zjawisk. (praca w grupach metodą DT)
Zajęcia 13
Formy pomocy osobom z problemami pracoholizmu, zmęczeniem przewlekłym i wypaleniem zawodowym (metodą warsztatową DT)
Zajęcia 14
Kolokwium II pisemne lub ustne
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Warunki zaliczenia:
1. Co najmniej dostateczna ocena z obu kolokwiów.
2. Zapoznanie się z lekturą dodatkową zadaną przez prowadzącego i prezentacja jej treści.
3. Aktywność na zajęciach (10 + ocena bardzo dobra)
4. Obecność na zajęciach - dopuszczalne 3 nieobecności.

Ocena bardzo dobra
(W) - student uzyskuje co najmniej 90% punktów z każdego przeprowadzonego kolokwium, potrafi nazwać, opisać i poprawnie interpretować omawiane w trakcie zajęć narzędzia psychologiczne.
(U) - student potrafi wykorzystać całość wiedzy teoretycznej z zakresu psychologii zdrowia do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań w środowisku pracy i wykorzystywać wiedzę w profilaktyce i promocji zdrowia, potrafi poprawnie wykorzystywać poznane narzędzia psychologiczne, bardzo dobrze interpretuje uzyskane wyniki, wyczerpująco opisuje funkcjonowanie osoby badanej oraz stawia słuszne wnioski na podstawie tego opisu.
(K) student ma świadomości znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania w środowisku pracy i dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, potrafi identyfikować zagrożenia dla zdrowia psychicznego i somatycznego w środowisku pracy.
Ocena dobra
(W) - student uzyskuje co najmniej 70% punktów z każdego przeprowadzonego kolokwium, zna omawiane w trakcie zajęć narzędzia psychologiczne.
(U) - student potrafi wykorzystać większość wiedzy teoretycznej z zakresu psychologii zdrowia do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań w środowisku pracy i wykorzystywać wiedzę w profilaktyce i promocji zdrowia, potrafi wykorzystywać poznane narzędzia psychologiczne,dobrze interpretuje uzyskane wyniki, potrafi opisać funkcjonowanie osoby badanej oraz postawić wnioski na podstawie tego opisu.
(K) student ma świadomości znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania w środowisku pracy i znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, potrafi identyfikować większość zagrożeń dla zdrowia psychicznego i somatycznego w środowisku pracy.
Ocena dostateczna
(W) - student uzyskuje co najmniej 60% punktów z każdego przeprowadzonego kolokwium, zna niektóre omawiane w trakcie zajęć narzędzia psychologiczne.
(U) - student potrafi wykorzystać część wiedzy teoretycznej z zakresu psychologii zdrowia do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań w środowisku pracy i wykorzystywać część wiedzy w profilaktyce i promocji zdrowia, potrafi wykorzystywać poznane narzędzia psychologiczne,zazwyczaj dobrze interpretuje uzyskane wyniki badań.
(K) student rozumie znaczenie sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania w środowisku pracy, zdaje sobie sprawę ze znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, potrafi identyfikować niektóre zagrożenia dla zdrowia psychicznego i somatycznego w środowisku pracy.
Ocena niedostateczna
(W) - student uzyskuje mniej niż 60% punktów z każdego przeprowadzonego kolokwium, nie zna omawianych w trakcie zajęć narzędzi psychologicznych.
(U) – student nie potrafi wykorzystać wiedzy teoretycznej z zakresu psychologii zdrowia do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań w środowisku pracy i wykorzystywać wiedzy w profilaktyce i promocji zdrowia, nie potrafi wykorzystywać poznanych narzędzi psychologiczne, błędnie interpretuje uzyskane wyniki badań.
(K) student nie ma świadomości znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania w środowisku pracy.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
1.Clayton, M. (2012). Zarządzanie stresem. Czyli jak sobie radzić z trudnych sytuacjach. Samo sedno, Warszawa, s.13-27
2. Heszen, I., Sęk, H. (2007). Psychologia Zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
3. Hobfoll S.E. (2006). Stres, kultura i społeczność. Gdańsk: GWP.
4. Juczyński, Z. (2009). Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych.
5. Juczyński, Z., Ogińska-Bulik, N. (2009). Narzędzia Pomiaru Stresu i Radzenia Sobie ze stresem. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych.
6. Łuszczyńska, A. (2004). Zmiana zachowań zdrowotnych. Dlaczego dobre chęci nie wystarczają?. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
7. Ogińska-Bulik, N. (2010). Uzależnienie od czynności. Mit czy rzeczywistość? Warszawa: Wydawnictwo Difin.
8. Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2008). Osobowość: stres a zdrowie. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
9. Sęk, H. (2009). Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
10. Woynarowska, B. (2008). Edukacja zdrowotna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Literatura uzupełniająca:
1. Bailey, R.B. (2001). Toksyczna praca. Gdańsk: GWP.
2. Bishop, G., D. (2007) Psychologia zdrowia. Wrocław: Wydawnictwo Astrum.
3. Chojnacka-Szawłowska, G. (2009). Zmęczenie a zdrowie i choroba. Perspektywa psychologiczna. Kraków: Impuls.
4. Dudek, B., Waszkowska, M., Merecz, D., Hanke, W. (1999). Ochrona zdrowia pracowników przed skutkami stresu zawodowego. Łódź: Instytut Medycyny Pracy.
5. Gniazdowski A. (1994). Promocja zdrowia w miejscu pracy. Łódź: Instytut Medycyny Pracy.
6. Kulik, A. (2013). Pomiar zmęczenia – przegląd narzędzi. Polskie Forum Psychologiczne, 18, 4, 419-440.
7. Malinowska, D. (2014). Pracoholizm: zjawisko wielowymiarowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
8. Rantanen J., Kim R. (2013). Raport. Ocena i zalecenia dotyczące wzmocnienia stanowiska i roli zarządczej Ministerstwa Zdrowia w działaniach związanych z poprawą promocji zdrowia w miejscu pracy w Polsce. Łódź: Instytut Medycyny Pracy.
9. Kaczmarek Ł. D. (2016).Pozytywne interwencje psychologiczne. Dobrostan a zachowania intencjonalne. Poznań: ZYSKi S-KA Wydawnictwo.
10. Terelak J. (2001). Psychologia stresu. Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza BRANTA.
11. Terelak, J. (2007). Stres
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę