Psychologia rozwoju człowieka (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Małgorzata Tatala prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 dostarczenie zrozumiałego przeglądu aktualnej wiedzy na temat rozwoju człowieka w ciągu całego życia, tj. od okresu niemowlęcego do późnej dorosłości
C2 wprowadzenie w zasady teorii rozwoju człowieka i metodologię badań nad rozwojem.
Wymagania wstępne
Uczestnictwo w wykładzie
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student ma pogłębioną wiedzę na temat rozwoju człowieka w cyklu życia w różnych kontekstach społecznych oraz czynników stymulujących/ utrudniających ten rozwój; posiada pogłębioną wiedzę na temat roli podstawowych środowisk dla funkcjonowania jednostki. Posiada szeroką wiedzę na temat rozwoju we wczesnej, średniej i późnej dorosłości i jego znaczenie dla efektywnego funkcjonowania zawodowego K_W05
UMIEJĘTNOŚCI
1. Potrafi definiować podstawowe pojęcia teoretyczne na gruncie psychologii rozwoju człowieka K_U01
2. Potrafi sformułować wnioski wynikające z głównych teorii rozwoju dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego K_U02
3. Potrafi kreślić zasadnicze prawidłowości i problemy w kolejnych okresach rozwoju człowieka K_U03
4. Potrafi samodzielnie dokonać diagnozy i analizy potrzeb rozwojowych dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego K_U05
5. Potrafi zdiagnozować mocne i słabe strony rozwoju człowieka, posiada umiejętności umożliwiające zaprojektowanie indywidualnego programu wspomagania rozwoju dziecka K_U07, K_U06
6. Potrafi zaprojektować i zaplanować badania pozwalające na określanie charakterystyk rozwojowych dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego K_U10
7. Wykazuje uwrażliwienie na problemy dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego na różnych etapach ich rozwoju K_U11

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę i umiejętności z obszaru psychologii rozwoju człowieka, poszerzone o wymiar interdyscyplinarny K_K01
Potrafi przekazywać i bronić swoich poglądów, umie wypowiadać się w ważnych sprawach dotyczących rozwoju człowieka K_K02
2. Potrafi komunikować się z otoczeniem, w tym z osobami nie będącymi specjalistami w danej dziedzinie w kwestiach dotyczących rozwoju dzieci i młodzieży K_K03
3. Ma świadomość znaczenia zachowywania się w sposób profesjonalny, poszerzoną o umiejętność aktywnego propagowania takich postaw K_K04
4. Propaguje wiedzę dotyczącą prawidłowości i wspomagania rozwoju dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego. K_K08
5. Posiada kompetencje pozwalające na doskonalenie wiedzy i umiejętności potrzebnych przy opracowywaniu planu wspomagania rozwoju dzieci, młodzieży i człowieka dorosłego poprzez korzystanie z literatury i szkoleń
6. Posiada podstawowe kompetencje umożliwiające nawiązanie kontaktu i przeprowadzenie diagnozy rozwoju dzieci w zakresie samodzielności i przedsiębiorczości K_K09
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny (tradycyjny)
Wykład z prezentacją (pokazem),
Metody problemowe
Treści programowe przedmiotu
Treść zajęć:
1. Określenie psychologii rozwojowej jako nauki z zaakcentowaniem problematyki kierunku zmian rozwojowych, a w tym: przedmiot i zakres psychologii rozwojowej; definicje rozwoju jako zjawiska wieloaspektowego, systemowego i ukierunkowanego; założenia teoretyczne psychologii rozwoju człowieka w biegu życia (life span developmental psychology); periodyzacja życia ludzkiego na okresy i fazy rozwojowe; czynniki rozwoju psychicznego człowieka
2. Metodologia badań nad rozwojem. Metody stosowane w badaniach empirycznych z zakresu psychologii rozwojowej. Etyka badań nad rozwojem psychicznym człowieka we wszystkich okresach życia
3. Okres prenatalny oraz perinatalny: początki życia psychicznego człowieka, wrażliwość sensoryczna, komunikacja neurohormonalna pomiędzy matką a dzieckiem
4. Okres niemowlęcy i poniemowlęcy: charakterystyka rozwoju fizycznego i motorycznego; rozwój czynności poznawczych oraz kompetencji komunikacyjnych; rozwój emocjonalny, społeczny, osobowości, początki rozwoju moralnego
5. Okres przedszkolny: rozwój somatyczny i aktywności ruchowej; rozwój procesów poznawczych, sprawności językowych i komunikacyjnych; rozwój emocjonalny i społeczno-moralny, poznawanie ról społecznych w zabawie, dojrzałość szkolna dziecka, kształtowanie się sfery działania
6. Okres młodszy szkolny: cechy myślenia logicznego na poziomie operacji konkretnych, zmiany w sferze emocjonalnej, motywacyjnej, społeczno-moralnej; szkoła - nowe zadania i wyzwania rozwojowe
7. Okres dorastania: zadania rozwojowe okresu dorastania, rozwój procesów poznawczych (myślenie formalno-logiczne), autonomia rozwoju, idealizm młodzieńczy, kryzys tożsamości, zagadnienia rozwoju seksualnego młodzieży.
8. Okres młodzieńczy (młoda dorosłość): zdania rozwojowe, zmiany w systemie poznawczym, konsolidacja tożsamości, rozwój społeczno-moralny, decyzje związane z planami na przyszłość. Początki aktywności zawodowej
9. Okres wczesnej dorosłości: zmiany w systemie poznawczym. Nowe zadania rozwojowe: rodzina, praca, grupy społeczne, odpowiedzialność obywatelska; rozwój tożsamości, rozwój zawodowy
10-11. Średnia dorosłość: zmiany w myśleniu człowieka dorosłego: wiedza ekspercka, nabywanie mądrości życiowej, nowe zadania rozwojowe tego okresu, transmisja międzypokoleniowa, zmiany w zakresie tożsamości, ról rodzinnych i aktywności zawodowej
12. Późna dorosłość: cechy myślenia człowieka w okresie późnej dorosłości, mądrość życiowa, reakcje na trudne zdarzenia życiowe, nowe zadania i wyzwania rozwojowe, kontakty społeczne
13. Zagrożenia rozwoju w różnych okresach życia. Problematyka wspomagania rozwoju poznawczego. Podstawy diagnostyki rozwoju poznawczego człowieka.
14-15. Psychologiczna analiza rozwoju człowieka w obszarze wybranych funkcji psychicznych w ujęciu podłużnym
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
W Brak elementarnej wiedzy na temat rozwoju człowieka w biegu życia, czynników stymulujących/ utrudniających rozwój oraz roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media, rówieśnicy, praca) dla funkcjonowania jednostki
U Nie potrafi określić specyfiki zmian rozwojowych w biegu życia; nie potrafi samodzielnie zdobywać wiedzy korzystając z różnych źródeł informacji i nowoczesnych technologii
K Wykazuje obojętność wobec treści kursu; nie ma elementarnej świadomości znaczenia sfery psy-chicznej dla jakości funkcjonowania człowieka w różnych obszarach w biegu życia
Ocena dostateczna
W Student posiada elementarną wiedzę na temat rozwoju człowieka w biegu życia, czynników stymu-lujących/ utrudniających rozwój oraz roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media, rówie-śnicy, praca) dla funkcjonowania jednostki
U Potrafi określić specyfikę zmian rozwojowych funkcjonowania w biegu życia; potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę korzystając z różnych źródeł informacji i nowoczesnych technologii
K Ma elementarną świadomość znaczenia sfery psychicznej dla jakości funkcjonowania człowieka w różnych obszarach w biegu życia
Ocena dobra
W Student posiada dobrą wiedzę na temat rozwoju człowieka, czynników stymulujących/ utrudniają-cych rozwój oraz roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media, rówieśnicy, praca) dla funk-cjonowania jednostki; zna uwarunkowania i kierunki rozwojowych transformacji
U Potrafi wyjaśnić mechanizmy zmian w rozwoju człowieka; potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę korzystając z różnych źródeł informacji i nowoczesnych technologii
K Jest świadomy znaczenia sfery psychicznej dla jakości funkcjonowania człowieka w różnych obsza-rach w biegu życia
Ocena bardzo dobra
W Student posiada pogłębioną i zintegrowaną wiedzę na temat rozwoju dzieci, młodzieży i dorosłych w złożonych kontekstach społecznych oraz czynników stymulujących/ utrudniających rozwój roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media, rówieśnicy, praca) dla funkcjonowania jednostki; zna uwarunkowania i kierunki rozwojowych transformacji oraz sposoby dokonywania ich analiz
U Potrafi wyjaśnić mechanizmy zmian w rozwoju człowieka w zmieniających się kontekstach spo-łecznych oraz wskazać zróżnicowanie genezy zmian; potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę korzy-stając z różnych źródeł informacji i nowoczesnych technologii
K Jest świadomy znaczenia sfery psychicznej dla jakości funkcjonowania człowieka w różnych obszarach w biegu życia; aranżuje dyskusje wskazując nowe lub kontrowersyjne problemy
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
Bee H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo
Brzezińska A. (red.) (2005). Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa. Gdańsk: GWP.
Trempała J. (red.) (2011). Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik Akademicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Turner J., Helms D. (1999). Rozwój człowieka. Warszawa: WSiP.
Vasta R., Haith M., Miller S. (1995). Psychologia dziecka. Warszawa: PWN.

Literatura uzupełniająca
Birch A., Malim T. (1998). Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosło-ści. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bryant P. E., Colman A. M. (red.) (1997). Psychologia rozwojowa. Poznań: Zysk i S-ka
Harwas–Napierała B., Trempała J. (red.) (2000). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: PWN (T. II i III).
Czerwińska-Jasiewicz M. (2015). Psychologia rozwoju młodzieży w kontekście biegu ludzkiego życia. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Oleszkowicz A., Senejko A. (2013). Psychologia dorastania. Zmiany rozwojowe w dobie globalizacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Oleś P. (2011). Psychologia człowieka dorosłego. Ciągłość. Zmiana. Integracja. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Steuden S. (2011). Psychologia starzenia się i starości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Stuart-Hamilton I. (2005). Psychologia starzenia się. Poznań: Zysk i S-ka.
Zagórska W., Jelińska M., Surma M., Lipska A. (2012). Wydłużająca się droga do dorosłości. Warszawa: Wydawnictwo UKSW.
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Egzamin