Pedagogika prenatalna (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Dorota Kornas-Biela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - zapoznanie ze statusem pedagogiki prenatalnej jako nowej subdyscypliny pedagogiki i jej znaczeniem dla praktyki pedagogicznej.
C2 - przekaz wiedzy dotyczącej prenatalnego rozwoju człowieka, czynników optymalizujących i zaburzających ten rozwój, więzi i komunikacji prenatalnej.
C3 - uwrażliwienie na potrzeby dziecka prenatalnego i członków jego rodziny oraz na etyczne problemy związane z prenatalnym okresem życia, prokreacją ludzką i pomocą rodzinie w procesie prokreacji.
Wymagania wstępne
W1 - podstawowa wiedza w biologii człowieka, biomedycznych podstaw rozwoju i wychowania.
W2 - podstawowa wiedza z metodologii nauki.
W3 - zainteresowanie nowymi obszarami badań i zastosowań teorii w praktyce pedagogicznej.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W05 ma podstawową wiedzę na temat integralnego rozwoju człowieka pre- i perinatalnym okresie rozwoju, zarówno w aspekcie biologicznym, jak i psychologicznym i społecznym oraz czynników optymalizujących i zaburzających ten rozwój.
K_W08 ma elementarną wiedzę dotyczącą procesów komunikacji prenatalnej na różnych poziomach, dostrzega prawidłowości (więź prenatalna) i przyczyny oraz objawy zakłóceń (przemoc prenatalna).
K_W15 ma podstawową wiedzę o wychowaniu i edukacji prenatalnej, uczestnikach działalności edukacyjnej i pomocowej w obszarze pracy z rodziną w procesie prokreacji: rodzice (np. szkoły rodzenia), rodzeństwo, samo dziecko (np. hospicja perinatalne).
UMIEJĘTNOŚCI
K_U02 potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki prenatalnej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, i pomocowych, a także motywów, modeli i wzorów ludzkich zachowań związanych z prokreacją i prenatalnym okresem życia człowieka.
K_U03 potrafi wskazać strategie działań praktycznych w odniesieniu do działalności pedagogicznej wobec rodziców przygotowujących się do poczęcia, w okresie oczekiwania na urodzenie dziecka, w czasie porodu oraz pierwszych kontaktów z noworodkiem.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 docenia znaczenie wiedzy z zakresu pedagogiki prenatalnej dla optymalizacji rozwoju człowieka od poczęcia oraz zapewnienia pozytywnych doświadczeń prokreacyjnych i odnosi zdobytą wiedzę do przyszłej pracy zawodowej.
K_K04 ma przekonanie o roli refleksji etycznej w odniesieniu do problemów prokreacji i kierowania się normą personalistyczną w swoich odniesieniach do dziecka prenatalnego oraz w pracy edukacyjnej z jego rodzicami, rodzeństwem, personelem medycznym.
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny w oparciu o prezentacje multimedialne oraz filmy edukacyjne.
Treści programowe przedmiotu
1. Status metodologiczny pedagogiki prenatalnej.
2. Biologistyczne i personalistyczne podejście do prenatalnego okresu życia człowieka.
3. Przygotowanie do poczęcia (pośrednie i bezpośrednie), poradnictwo prekoncepcyjne.
4. Ogólna charakterystyka rozwoju prenatalnego – cechy rozwoju, czynniki rozwoju, okresy krytyczne i sensytywne.
5. Rozwój biologiczny dziecka, w tym układu nerwowego, stany behawioralne.
6. Rozwój zmysłów.
7. Kształtowanie się lateralizacji, uczenie się i programowanie prenatalne.
8. Zróżnicowanie indywidualne i płciowe.
9. Czynniki optymalizujące, sprzyjające oraz zaburzające rozwój prenatalny, rodzenie się i pierwsze kontakty rodziców z noworodkiem. Więź prenatalna. Przemoc prenatalna.
10. Wychowanie prenatalne oraz edukacja prenatalna.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
Student nie potrafi wyjaśnić terminów z zakresu pedagogiki prenatalnej, nie posiada podstawowej wiedzy dotyczącej statusu metodologicznego tej nauki, różnych podejść teoretycznych i badawczych, czynników optymalizujących i zaburzających rozwój prenatalny. Nie potrafi wskazać na działania pomocowe wobec rodziny w procesie prokreacji. Nie odnosi refleksji etycznej do zachowań i decyzji prokreacyjnych rodziców.
Ocena dostateczna
Student potrafi wyjaśnić niektóre terminy z zakresu pedagogiki prenatalnej, posiada wyrywkową wiedzę dotyczącą statusu metodologicznego tej nauki, różnych podejść teoretycznych i badawczych, czynników optymalizujących i zaburzających rozwój prenatalny. Potrafi wskazać tylko na niektóre działania pomocowe wobec rodziny w procesie prokreacji. Jego refleksja etyczna dotycząca zachowań i decyzji prokreacyjnych rodziców jest wycinkowa i czasem nieadekwatna.
Ocena dobra
Student potrafi wyjaśnić większość terminów z zakresu pedagogiki prenatalnej, posiada wystarczającą wiedzę dotyczącą statusu metodologicznego tej nauki, różnych podejść teoretycznych i badawczych, czynników optymalizujących i zaburzających rozwój prenatalny. Potrafi wskazać na większość omawianych działań pomocowych wobec rodziny w procesie prokreacji. Umie dokonać adekwatnej refleksji etycznej dotyczącej zachowań i decyzji prokreacyjnych rodziców w światle personalizmu chrześcijańskiego.
Ocena bardzo dobra
Student potrafi wyjaśnić terminy z zakresu pedagogiki prenatalnej, posiada uporządkowaną wiedzę dotyczącą statusu metodologicznego tej nauki, różnych podejść teoretycznych i badawczych, czynników optymalizujących i zaburzających rozwój prenatalny. Potrafi wskazać na działania pomocowe wobec rodziny w procesie prokreacji. Umie dokonać adekwatnej refleksji etycznej zachowań i decyzji prokreacyjnych rodziców.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa, obowiązkowa
Kornas-Biela D. (2011). Okres prenatalny. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki. Warszawa, PWN, s. 147-171.
Kornas-Biela D. (2009). Pedagogika prenatalna. Nowy obszar nauk o wychowaniu. Lublin, Wydawnictwo KUL, s. 43-138, 172-294, 372-393.
Kornas-Biela D. (2004). Wokół początku życia ludzkiego. Warszawa, Instytut Wydawniczy PAX.
Literatura uzupełniająca
Eliot L. (2003), Co tam się dzieje? Jak rozwija się mózg i umysł w pierwszych pięciu latach życia, Tłum. A. Jankowski, Poznań: Media Rodzina.
Fijałkowski W. (1985). Dar rodzenia, Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Jan Paweł II., Encyklika „Evangelium vitae” oraz „Instrukcja o szacunku dla rodzącego się życia i godności jego przekazywania”.
Kohnstamm R., Praktyczna psychologia dziecka. W-wa, WSiP, 1989, rozdz. 1 (s. 10-24).
Kornas-Biela D. (1993). Kształtowanie się zdolności słuchowych w prenatalnym okresie rozwoju dziecka, „Opuscula Logopaedica”, in honorem Leonis Kaczmarek, s. 143 – 158
Kornas-Biela D. (2010). Bliźnięta i wieloraczki w pre- i perinatalnym okresie rozwoju. W: T. Rostowska, B. Pastwa-Wojciechowska (2010). (red.), Rozwój bliźniąt w ciągu życia. Aspekty biopsychologiczne. Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls, s. 65-99.
Kornas-Biela D. (2010). Pedagogika prenatalna. W: B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji. Tom 4., Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne, s. 149-173.
Kornas-Biela D. (2003). Psychodynamiczny nurt w psychologii prenatalnej: wybrane problemy z obszaru prokreacji. Przegląd Psychologiczny, nr 2 (46), s. 179-196.
Kornas-Biela D. (2012). Zdrowotne aspekty życia rodzinnego w okresie prekoncepcyjnym oraz w okresie prenatalnego rozwoju dziecka. W: T. Rostowska, A. Lewandowska-Walter, Małżeństwo i rodzicielstwo a zdrowie. Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, Gdańska Wyższa Szkołą Humanistyczna, s. 306-328.
Leboyer F. Narodziny bez przemocy. Warszawa, Wyd. PAX, 1986.
Maurer D., Maurer Ch. Świat noworodka. Warszawa, PWN, 1994.
Relier J.P., Pokochać je nim się narodzi. O więzi matka-dziecko przed urodzeniem. Warszawa, Ancher, 1994.
Smykowski B., Faza w rozwoju gatunku czy narodziny indywidualności. Nowiny Psychologiczne, 1989, 5-6, s.49-63.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Egzamin