Etyka badań naukowych (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Wioletta Szymczak prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Socjologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - zapoznanie studentów z etycznymi aspektami badań naukowych
C2 - prezentacja standardów etycznych obowiązujących socjologów w ich pracy naukowej i badawczej
C3 - dyskusja nad dylematami etycznymi związanymi z w/w działalnością
Wymagania wstępne
W1 - przedmiot dla studentów studiów doktoranckich
W2 - ogólna wiedza na temat przedmiotu pracy naukowej socjologa
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student rozróżnia poziom etyki ogólnej i szczegółowej, zna ich relacje, definiuje etykę zawodową i opisuje zagadnienia z nią związane K_W01_12
2. Student wskazuje źródła problemów etycznych w badaniach socjologicznych K_W02_12
3. Student nazywa i rozróżnia wyzwania etyczne związane z badaniami naukowymi (w szczególności socjologicznymi), ich planowaniem, przygotowaniem, prowadzeniem, interpretacją i wykorzystaniem K_W03_12

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi zidentyfikować problem etyczny w konkretnej sytuacji związanej z badaniami naukowymi K_U01_12
2. Student rozpatruje sytuacje z praktyki zawodowej w kontekście wiedzy na temat standardów etycznych K_U02_12
3. Student potrafi argumentować zajmowane stanowisko w zakresie kwestii etycznych odniesieniem do kodeksów etycznych oraz praktyki ich stosowania K_U02_12
4. Student stosuje w/w wiedzę w dyskusji na temat rozstrzygania problemów etycznych w badaniach naukowych K_U02_12
5. Student potrafi uczestniczyć w dialogu z osobami reprezentującymi odmienne stanowisko w kwestiach etycznych K_U04_12
6. Student potrafi zaprezentować wiedzę uzyskaną w toku zajęć K_U03_12

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student potrafi pracować w grupie i włączać się w dyskusję na temat rozstrzygania kwestii etycznych w badaniach naukowych K_K01
2. Student ma świadomość znaczenia wymogów etycznych w pracy naukowej socjologa i wynikających z nich zobowiązań K_K03
3. Posiada nawyk odwoływania się do kodeksów etycznych oraz praktyki zawodowej środowiska w celu podjęcia najlepszych decyzji, ze względu na obowiązujące standardy etyczne i dobro wspólne K_K03,06
4. Student okazuje szacunek wobec osób reprezentujących odmienne stanowisko w kwestii etycznej oceny sytuacji w procesie badań naukowych K_K07
Metody dydaktyczne
Wykład z prezentacją multimedialną. Wykład konwersatoryjny z elementami dyskusji ze słuchaczami. Wykład problemowy.
Treści programowe przedmiotu
1. Etyka w nauce: współczesne wyzwania
2. Etyka w nauce jako morale naukowców
3. Etyka w nauce jako rzetelność warsztatu badawczego naukowców
4. Etyka w nauce w kontekście funkcji nauki w kulturze i rozwoju cywilizacji
5. Źródła problemów etycznych w badaniach społecznych i rynkowych
6. Problemy etycznej odpowiedzialności badacza na poszczególnych etapach prowadzenia badań socjologicznych: ilościowych i jakościowych
7. Etyczne aspekty wykorzystania danych z badań socjologicznych i ich interpretacji
8. Kodeks etyki socjologa PTS 2012
9. Praktyczne zastosowanie w/w kodeksu
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Na ocenę dostateczną:
Student przygotowuje esej na zadany temat, z wykorzystaniem wiedzy z wykładu oraz literatury przedmiotu. Jest obecny na zajęciach.
Na ocenę dobrą:
Student przygotowuje esej na zadany temat, z wykorzystaniem wiedzy uzyskanej na zajęciach oraz literatury przedmiotu. Jest obecny na zajęciach. Bierze udział w dyskusjach.
Na ocenę bardzo dobrą:
Student przygotowuje esej na zadany temat, z wykorzystaniem wiedzy uzyskanej na zajęciach oraz literatury przedmiotu. Wykazuje się dużą samodzielnością w formułowaniu tez i ich argumentacji. Jest obecny na wszystkich zajęciach. Bierze aktywny udział w dyskusjach.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura obowiązkowa:
Promieńska H., Etyka w nauce. Nowe wyzwania i dylematy, \"Nauka\" 2010, nr 3, s. 145-162.
Szacki J., Wokół etyki polskiego humanisty, \"Nauka\" 2010, nr 3, s. 51-57.
Grzegorczyk A., Uczciwość w nauce. próba podsumowania, \"Nauka\" 2010, nr 2, s. 194-200.
Andrzejuk A., Uwagi na marginesie \"Dobrych obyczajów w nauce\", w: Zagadnienie etyki zawodowej, red. A. Andrzejuk, warszawa 1998, s. 109-116.
Babbie E., Badania społeczne w praktyce, PWN 2003, s. 513-535.
Galewicz W., O etyce badań naukowych, \"Diametros\" nr 19 (marzec 2009).
Galewicz W., Moralność i profesjonalizm. Spór o pozycję etyk zawodowych, Universitas, Kraków 2010.
Kodeks Etyczny PTS, 2012.
Konstańczak S., Odkryć sens życia swojej pracy: wokół problemów etyki zawodowej, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Słupsk: IF WSP 2000, s. 61-80.
Międzynarodowy Kodeks Postępowania w Badaniach Społecznych i Rynkowych ESOMAR; Frankfort-Nachmias CH., Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań, s. 88-110.
Świniarski J., Kasperski W., Kodeksy etyczne jako zastosowanie etyki zawodowej w firmach, organizacjach i instytucjach, WAT INH, Warszawa 2002, s. 5-22.

Literatura uzupełniająca:
Chyrowicz B., O sytuacjach bez wyjścia w etyce, Znak, Kraków 2007.
Kierunek studiów: Socjologia (stacjonarne doktoranckie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Egzamin