Psychologia różnic indywidualnych (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:prof. dr hab. Andrzej Sękowski
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 Wprowadzenie studentów w problematykę i specyfikę różnic indywidualnych na tle innych działów współczesnej psychologii
C2 Dokonanie refleksji metodologicznej i praktycznej związanej z problematyką inteligencji, twórczości, zdolności, mądrości, temperamentu, stylów poznawczych i myślenia.
Wymagania wstępne
W1 - Równoległe uczestnictwo w ćwiczeniach z psychologii różnic indywidualnych
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
W1 Student posiada wiedzę dotyczącą problematyki psychologii różnic indywidualnych na tle historii rozwoju psychologii oraz zna różnorodne obszary badań w zakresie psychologii różnic indywidualnych K_W01
W2 Student zna terminologię i posiada wiedzę dotyczącą teorii charakterystycznych dla psychologii różnic indywidualnych: temperament, inteligencja, style poznawcze, zdolności, twórczość, motywacja osiągnięć, mądrość K_W01
W3 Student ma wiedzę na temat procesów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych osób wybitnie zdolnych i twórczych; zna terminologię, różnorodne uwarunkowania tych procesów oraz współczesne osiągnięcia badań w tym zakresie K_W08
W4 Student ma uporządkowaną wiedzę w zakresie teorii, badań, ma wiedzę o wpływie osobowości oraz różnic indywidualnych dla funkcjonowania osób w różnych środowiskach życia i prac K_W09

UMIEJĘTNOŚCI
U1 Student potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii różnic indywidualnych oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań K_U01
U2 Student potrafi przeanalizować sytuację osoby zdolnej oraz przygotować diagnozę funkcjonowania zdolnego ucznia, w tym ocenić koszty emocjonalne i społeczne wysokich osiągnięć szkolnych oraz udzielić wsparcia w rozwoju uzdolnień K_U05
U3 Student wskazuje i proponuje kierunki i sposoby podnoszenia jakości życia jednostek wybitnie zdolnych K_U06
U4 Student potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię psychologiczną oraz integrując różne ujęcia i koncepcje psychologiczne K_U03

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K1 Student wyraża swoje krytyczne stanowisko na temat argumentów zawartych w tekstach naukowych z zakresu psychologii różnic indywidualnych K_K07
K2 Student, na podstawie zdobytej wiedzy, przyjmuje postawę szacunku wobec osób o różnych potrzebach w zakresie różnych form pomocy psychologicznej; okazuje zrozumienie dla osób zdolnych i twórczych oraz ich trudności K_K05
K3 Student wykazuje gotowość do współpracy z profesjonalistami, których działalność koncentruje się na wspieraniu jakości życia osób zdolnych i twórczych K_K10
K4 Student ma świadomość znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne osób wybitnie zdolnych, identyfikuje indywidualne, społeczne i środowiskowe zagrożenia dla zdrowia psychicznego K_K09
Metody dydaktyczne
wykład, prezentacja multimedialna, metody dialogowe, praca w grupach
Treści programowe przedmiotu
Zajęcia 1. Przedstawienie przedmiotu psychologii różnic indywidualnych. Źródła historyczne.
Zajęcia 2. Charakterystyka podstawowych kategorie opisu psychologii różnic indywidualnych.
Zajęcia 3. Inteligencja – definicja, tradycje w badaniach inteligencji, zagadnienie dziedziczenia inteligencji oraz jej rozwoju.
Zajęcia 4. Współczesne koncepcje inteligencji.
Zajęcia 5. Temperament – pojęcie, teorie, znaczenie.
Zajęcia 6. Style poznawcze i ich specyfika, znaczenie stylów poznawczych dla funkcjonowania intelektualnego człowieka, style poznawcze a osobowość, style poznawcze jako sposób realizowania możliwości intelektualnych, związek stylów poznawczych z osiągnięciami szkolnymi i akademickimi, możliwości zastosowania wiedzy dotyczącej stylów poznawczych w poradnictwie psychologicznym.
Zajęcia 7. Style myślenia, specyfika stylów myślenia, zależności pomiędzy stylami poznawczymi i stylami myślenia, związek stylów myślenia z osiągnięciami szkolnymi i zawodowymi, umiejętność dostosowywania stylów myślenia do różnych sytuacji życiowych.
Zajęcia 8. Współczesne tendencje w badaniach twórczości.
Zajęcia 9. Strategie myślenia twórczego oraz przyczyny jego ograniczania.
Zajęcia 10. Rozwijanie zdolności twórczych.
Zajęcia 11. Zdolności specjalne: np. muzyczne, plastyczne, matematyczne, językowe.
Zajęcia 12. Wybitne zdolności, struktura, teorie, uwarunkowania genetyczne i środowiskowe, związek z psychologią inteligencji i osobowości.
Zajęcia 13. Psychologiczna charakterystyka osoby zdolnej. Wybrane zagadnienia psychologicznego wspomagania osób wybitnie zdolnych.
Zajęcia 14. Mądrość jako wymiar psychologiczny.
Zajęcia 15. Psychologia różnic indywidualnych na tle innych działów psychologii.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu omawianych zagadnień.
(U) - Student nie potrafi dostrzec i zinterpretować zachowania człowieka w oparciu o ujawniane różnice indywidualne
(K) - Student nie potrafi twórczo wykorzystać zdobytej wiedzy do analizy różnic indywidualnych przy wyjaśnianiu i przewiadywaniu zachowań człowieka.
Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy i zagadnienia z zakresu psychologii różnic indywidualnych
(U) - Student umie wybiórczo (w stopniu dostatecznym) opisać funkcjonowanie człowieka w aspekcie różnic indywidualnych.
(K) - Student rozumie potrzebę pogłębiania wiedzy ale nie potrafi jej skutecznie zrealizować.
Ocena dobra
(W) - Student zna terminy, zagadnienia, teorie funkcjonujące w obszarze psychologii różnic indywidualnych
(U) - Student potrafi opisać i zinterpretować zachowanie osoby w oparciu o zagadnienia związane z różnicami indywidualnymi.
(K) - Student zna sposoby pracy nad rozwijaniem i pogłębianiem swojej wiedzy z zakresu psychologii różnic indywidualnych
Ocena bardzo dobra
(W) - Student zna wszystkie terminy, modele, teorie, założenia badawcze związane z zagadnieniami opisywanymi przez psychologie różnic indywidualnych ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych jej nurtów badawczych.
(U) - Student potrafi posługując się wiedzą z zakresu różnic indywidualnych opisać, wyjaśnić, przewidzieć, wesprzeć zachowanie i funkcjonowanie osób w ich środowisku przebywania.
(K) - Student potrafi zastosować w praktyce psychologicznej posiadaną wiedzę do analizy problematyki z zakresu psychologii różnic indywidualnych
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
1. Nęcka, E. (2001). Psychologia twórczości. Gdańsk: GWP.
2. Nosal, Cz. (2003). Temporalność a temperament. W: M. Marszał-Wiśniewska, T. Klonowicz, M. Fajkowska-Stanik (red.), Psychologia różnic indywidualnych. Wybrane zagadnienia, s. 198-211. Gdańsk: GWP.
3. Sękowski, A. (2001). Osiągnięcia uczniów zdolnych. Lublin: TN KUL.
4. Strelau, J. (2002). Psychologia różnic indywidualnych. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.
5. Strelau, J., Doliński, D. (2008). Psychologia. Podręcznik akademicki, tom I. Gdańsk: GWP.

Literatura uzupełniająca
1. Heller, K.A, Monks, F.J. Sterberg, R.J, Subotnik, R.F (2000). International handbook of giftedness and talent. Cambridge: University Press.
2. Limont, W., Cieślikowska, J. (red.) (2005). Wybrane zagadnienia edukacji uczniów zdolnych. Kraków: Impuls.
3. Nęcka, E. (1999). Proces twórczy i jego ograniczenia. Kraków: Impuls.
4. Sękowski, A. (red.) (2004). Psychologia zdolności. Współczesne kierunki badań. Warszawa: PWN.
5. Sękowski, A., Siekańska, M., Klinkosz, W. (2009). On Individual Differences in Giftedness. W: L.V. Shavinina, (red.) International Handbook on Giftedness, s. 467 – 485. Springer Verlag.
6. Sękowski, A., Klinkosz, W. (red.) (2010). Zdolności człowieka w ujęciu współczesnej psychologii. Lublin: TN KUL.
7. Sternberg, R. (2000). Handbook of intelligence. Cambridge: University Press.
8. Sternberg, R., Davidson, J. (2005). Conceptions of giftedness. Cambridge: University Press
9. Strelau, J. (2010). Psychologia różnic indywidualnych. Warszawa: Scholar.
10. Strelau, J., Doliński, D. (2008). Psychologia. Podręcznik akademicki, tom I. Gdańsk: GWP
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 4
Forma zaliczenia: Egzamin