Metodologia nauk społecznych (konwersatorium) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Piotr Magier
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Opis genezy i historycznego rozwoju głównych koncepcji nauki
C2 - Analiza wybranych metodologicznych problemów nauk społecznych i humanistycznych
C3 - Opis metodologicznej specyfiki pedagogiki.
Wymagania wstępne
W1 - Wiedza z zakresu pedagogiki ogólnej
W2 - Wiedza z zakresu metodologii badań pedagogicznych
W3 - podstawowe wiadomości z zakresu semiotyki oraz ogólnej metodologii nauk
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W01 Zna terminologię używaną w pedagogice oraz jej zastosowanie w dyscyplinach pokrewnych na poziomie rozszerzonym, zna historię rozwoju podstawowych kategorii pedagogicznych.
K_W02 Ma pogłębioną i rozszerzoną wiedzę o źródłach i miejscu pedagogiki w systemie nauk oraz o jej przedmiotowych i metodologicznych powiązaniach z innymi dyscyplinami nauk.
K_W21 Ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej pedagogiki (zna główne szkoły, orientacje badawcze, strategie i metody badań ilościowych i jakościowych stosowanych w naukach społecznych i humanistycznych; zna mapę stanowisk i podejść metodologicznych; rozumie postulat wieloparadygmatyczności prowadzenia badań w pedagogice).

UMIEJĘTNOŚCI
K_U06 Posiada rozwinięte umiejętności badawcze: rozróżnia orientacje w metodologii badań pedagogicznych, formułuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawcze; opracowuje, prezentuje i interpretuje wyniki badań, wyciąga wnioski, wskazuje kierunki dalszych badań, w obrębie wybranej subdyscypliny pedagogiki.
K_U07 Ma pogłębione umiejętności obserwowania, diagnozowania, racjonalnego oceniania złożonych sytuacji edukacyjnych oraz analizowania motywów i wzorów ludzkich zachowań.
K_U08 Potrafi sprawnie posługiwać się wybranymi ujęciami teoretycznymi w celu analizowania, ewaluowania, projektowania, wartościowania przyjmowanych teorii i koncepcji oraz podejmowanych działań praktycznych; potrafi zastosować podstawowe koncepcje i teorie do opisywania i systematyzowania w ich świetle działalności wychowawczej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K24 Ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności pedagogicznych, rozumie potrzebę ciągłego doskonalenia warsztatu pracy pedagoga i własnego rozwoju.
K_K25 Poszukuje sposobów skutecznej pracy szkoły; jest otwarty na innowacyjną działalność pedagogiczną
K_K26 Charakteryzuje się dociekliwością badawczą, logicznie uzasadnia swoje poglądy
Metody dydaktyczne
Metoda projektów, pogadanka, praca w grupach, dyskusja.
Treści programowe przedmiotu
Treści programowe
W zakres wykładu wchodzą następujące treści: 1) Część historyczna: geneza i historia nauk społecznych, filozofia społeczna Oświecenia, porewolucyjne ideologie jako teorie społeczne, historiografia, filozofia jako teoria społeczna, materializm historyczny, pozytywizm i ewolucjonizm, psychologizm i socjologizm, antypozytywistyczny zwrot w naukach społecznych, projekty socjologii rozumiejącej, pragmatyzm, amerykańska socjologia opisowa, neopozytywizm i funkcjonalizm, strukturalizm i konstruktywizm w naukach społecznych). 2) Część systematyczna: nauki społeczne wobec problemu indukcji (probabilizm, falsyfikacjonizm i abdukcjonizm). Struktura nauk społecznych (zjawiska społeczne i odpowiadające im terminy, pojęcia i definicje, twierdzenia, uzasadnianie twierdzeń, wyjaśnianie i przewidywanie, prawa i prawidłowości, teorie i modele). Problem praktycznego zastosowania nauk społecznych. Charakterystyka nauk społecznych w świetle podstawowych typów nauk (nauki dedukcyjne i empiryczne, przyrodnicze i społeczne, nomotetyczne i idiograficzne). Status poznawczy nauk społecznych (realizm a instrumentalizm, konstruktywizm i relatywizm, realizm z relatywizm, realizm pluralistyczny). 3) Pedagogika jako nauka społeczna: Specyfika metodologii pedagogiki. Metodologia badań pedagogicznych i metod badań pedagogicznych w kontekście metodologii nauk społecznych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Forma zaliczenia - zaliczenie ustne na podstawie testu wiadomości.

Ocena niedostateczna - Student nie uczestniczy w zajęciach lub uczestniczy sporadycznie, w teście wiadomości osiąga poziom prawidłowych odpowiedzi na poziomie 50% i poniżej.
(W) - nie opanował podstawowych wiadomości z zakresu treści przedmiotu,
(U) - nie potrafi analizować i oceniać elementarnych problemów dotyczących pedagogiki,
(K) - wykazuje inercję w zakresie podejmowania zadań ćwiczeniowych.

Ocena dostateczna - Student regularnie lecz biernie uczestniczy w zajęciach, w teście wiadomości osiąga wynik w przedziale 51-67% poprawnych odpowiedzi.
(W) - odtwarza podstawowe wiadomości z zakresu treści przedmiotu,
(U) - potrafi wskazać elementarne problemy pedagogiki jako nauki, jednak bez ich wyjaśnienia.
(K) - posiada przekonanie o konieczności refleksji nad metodologicznym statusem pedagogiki jako nauki oraz podejmuje próby wykorzystania wiedzy metodologicznej w badaniach.

Ocena dobra - Student regularnie uczestniczy w zajęciach przynajmniej kilkakrotnie zabierając głos w dyskusji oraz realizując zadania przeznaczone dla Studentów, w teście wiadomości osiąga wyniki w przedziale 68-84% poprawnych odpowiedzi.
(W) - przytacza ze zrozumieniem wiadomości z zakresu treści przedmiotu.
(U) - potrafi wskazać elementarne i szczegółowe problemy dotyczące pedagogiki jako nauki oraz je wyjaśnić.
(K) - posiada przekonanie o konieczności refleksji nad metodologicznym statusem pedagogiki jako nauki oraz wykorzystuje wiedzę metodologiczną w badaniach.

Ocena bardzo dobra - Student regularnie uczestniczy w zajęciach, regularnie zabiera głos w dyskusji oraz realizuje zadania przeznaczone dla Studentów, w teście wiadomości osiąga wyniki w przedziale 85-100% poprawnych odpowiedzi.
W) - przytacza ze zrozumieniem wiadomości z zakresu treści przedmiotu oraz potrafi wskazać ich teoretyczne źródła i praktyczne konsekwencje.
(U) - potrafi wskazać elementarne i szczegółowe problemy dotyczące pedagogiki jako nauki oraz je wyjaśnić, wskazując na ich genezą oraz konsekwencje teoretyczne i praktyczne.
(K) - posiada przekonanie o konieczności refleksji nad metodologicznym statusem pedagogiki jako nauki oraz z powodzeniem wykorzystuje wiedzę metodologiczną w badaniach.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura
Obowiązkowa
E. Babbie, Podstawy badań społecznych, Warszawa 2008.
S. Nowak, Metodologia badań społecznych, Warszawa 2007.
K. Rubacha, Metodologia badań nad edukacją, Seria: Pedagogika wobec współczesności, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.
J. Szacki, Historia myśli socjologicznej, Warszawa 2002.

Uzupełniająca i do wyboru
A. Bogaj (red.), Rozwój pedagogiki ogólnej. Inspiracje i ograniczenia kulturowe oraz poznawcze, Warszawa – Kielce 2001.
A. Bronk, Czy pedagogika jest nauką autonomiczną?, w: M. Nowak, T. Ożóg, A. Rynio (red.), W trosce o integralne wychowanie, Lublin 2003, s. 47 – 76.
K. Duraj – Nowakowa, J. Gnitecki (red), Epistemologiczne wyzwania współczesnej pedagogiki, Kraków 1997.
J. Gnitecki, Wstęp do ogólnej metodologii badań w naukach pedagogicznych, t. 1 – 2, Poznań 2006 – 2007.
W. Goriszowski, Podstawy metodologiczne badań pedagogicznych, Warszawa 2006.
A. Grobler, Metodologia nauk, Kraków 2006.
Z. Hajduk, Nauka a wartości. Aksjologia nauki. Aksjologia epistemiczna, Lublin 2008.
S. Kamiński, Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Lublin 1992.
D. Kubinowski, M. Nowak (red.), Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków 2006.
M. Łobocki, Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2006.
M. Łobocki, Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków 2001.
M. Nowak, Dyskusje nad pedagogiką jako nauką, „Roczniki Nauk Społecznych” 18(1990), z. 2, s. 71 – 80.
M. Nowak, Metoda hermeneutyczna w pedagogice, „Roczniki Nauk Społecznych KUL” 21(1993), z. 2, s. 49 – 58.
M. Nowak, Pedagogika egzystencjalizmu: jej założenia, cele i rola w rozwoju nauk pedagogicznych, „Roczniki Nauk Społecznych KUL” 32(2004), z. 2, s. 5 – 29.
S. Palka, Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006.
S. Palka (red.), Orientacje w metodologii badań pedagogicznych, Kraków 1998.
S. Palka, Pedagogika w stanie tworzenia. Kontynuacje, Kraków 2003.
S. Palka (red.), Pogranicza pedagogiki i nauk pomocniczych, Kraków 2004.
K. Rubacha (red.), Konceptualizacje przedmiotu badań pedagogiki, Kraków 2008.
A. Pluta (red.), Pedagogika ogólna a filozofia nauki. Wybrane problemy poznawcze i konteksty dydaktyczne, Częstochowa 1997.
A. Tchorzewski (red.), Z problematyki metodologicznej teorii wychowania, Bydgoszcz 1992.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę