Psychopedagogika rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Dorota Kornas-Biela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - zdobycie podstawowej wiedzy z psychologii rozwoju dziecka w kontekście głównych teorii rozwoju oraz aktualnych danych empirycznych.
C2 - poznanie właściwości przebiegu rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, w takim zakresie, w jakim jest to przydatne dla pedagoga.
C3 – zapoznanie się z problemami rozwojowo-wychowawczymi w obszarze: somatycznego, płciowego, motorycznego, poznawczego, emocjonalnego, społecznego rozwoju oraz twórczości dziecka oraz czynników sprzyjających rozwojowi i zaburzających rozwój dziecka.
Wymagania wstępne
W1 - posiadanie podstawowej wiedzy z antropologii i pedagogiki ogólnej
W2 - zainteresowanie problematyką rozwoju i wychowania dziecka, motywacja do poszerzania wiedzy w tym zakresie
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W21 ma uporządkowaną wiedzę z zakresu psychologii rozwoju dziecka przedszkolnego i wczesnoszkolnego.
K_W22 ma podstawową wiedzę na temat rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (w aspekcie biologicznym, psychicznym, społecznym, kulturowym, światopoglądowym), prawidłowości rządzących rozwojem człowieka w tym okresie, przejawów rozwoju dziecka w każdej z wyszczególnionych sfer. Zna, na czym polega i jak się przejawia rozwój dziecka. Rozpoznaje, co jest normą a co zaburzeniem w odniesieniu do różnych aspektów rozwoju.
K_W23 ma elementarną wiedzę dotyczącą specyfiki komunikowania interpersonalnego i społecznego z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ich prawidłowości i zakłóceń.
K_W29 ma elementarną wiedzę o bezpieczeństwie i higienie pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym i na I etapie edukacyjnym.
K_W30 ma podstawową wiedzę na temat zasad i norm etycznych w pracy z małymi dziećmi.
UMIEJĘTNOŚCI
K_U15 potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej w celu analizowania i interpretowania sytuacji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych. Student powinien umieć krytycznie oceniać zmieniające się przepisy ustawowe dotyczące nowych instytucjonalnych form opieki i wychowania nad dzieckiem w tym okresie oraz różne propozycje oddziaływań na rozwój dziecka pod kątem ich dalekosiężnych konsekwencji.
K_U16 umie posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi dotyczącymi rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
K_U17 potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej,
K_U18 ma podstawowe umiejętności w zakresie komunikacji z dzieckiem przedszkolnym i wczesnoszkolnym, jest otwarty na potrzeby dziecka i wrażliwy na jego przeżycia, by móc zaradzić jego problemom, potrafi radzić sobie z sytuacjami trudnymi powstającymi w kontakcie z dzieckiem oraz potrafić przezwyciężać je w twórczy sposób.
K_U20 potrafi w pracy nad integralnym rozwojem i wychowaniem dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym wspierać jego samodzielność w zdobywaniu sprawności działań samoobsługowych, dostosować metody i treści do potrzeb rozwojowych dzieci.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K09 rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego w zakresie wiedzy i umiejętności potrzebnych do pełnienia pracy w przedszkolu i klasach I- III.
K_K12 jest świadomy istnienia etycznego wymiaru własnej pracy pedagogicznej.
K_K13 odpowiedzialnie przygotowuje się do swojej pracy w zawodzie nauczyciela wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej
K_K14 ma świadomość konieczności indywidualizacji działań edukacyjnych w stosunku do dzieci przedszkolnych i w edukacji wczesnoszkolnej.
Metody dydaktyczne
1. Metoda podająca – wykład w oparciu o prezentacje multimedialne
2. Dyskusja ze studentami
Treści programowe przedmiotu
Treści programowe przedmiotu
1. Rozumienie podstawowych pojęć (rozwoju, zmiany, wieku, zegara) trend sekularny, akceleracja rozwoju, okresy krytyczne i sensytywne, międzynarodowe standardy rozwoju, norma rozwojowa , rodzaje rozwoju, wzrost, różnicowanie i dojrzewanie (dojrzewanie a uczenie się i socjalizacja), kohorta, pokoleniowe doświadczenia kryzysowe i wzorce opiekuńczo-wychowawcze, ciągłość rozwoju, skłonności wrodzone, różne inteligencje (Teoria H. Gardnera)
2. Najważniejsze osiągnięcia wieku przedszkolnego. Dojrzałość szkolna.
3. Najważniejsze osiągnięcia wieku wczesnoszkolnego
4. Zmiany w sylwetce, rozwój kostny, mięśniowy, somatyczny
5. Rozwój układu nerwowego
6. Rozwój motoryczny i dominacji stronnej, rola ćwiczeń i ruchu, zróżnicowanie połciowe
7. Zdrowie, zagrożenia zdrowotne, najczęstsze choroby i wypadki
8. Rozwój płciowy/seksualny – różne ujęcia, prawidłowości, problemy rozwojowe
9. Rozwój emocjonalny, najważniejsze osiągnięcia, problemy, zagrożenia
10. Rozwój społeczny i moralny (teorie), religijny
11. Rozwój poznawczy: percepcji, uwagi, pamięci, wyobrażeń, fantazji, myślenia i uczenia się (teorie)
12. Rozwój zabawy i różnych form twórczości dziecka
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
W - nie zna większości materiału z zakresu treści wykładu i obowiązkowych lektur, nie rozumie podstawowych terminów, podziałów i opisów dotyczących omawianego okresu rozwoju dziecka.
U - nie potrafi odczytać potrzeb rozwojowych dziecka, zaradzać im, stymulować dziecko do rozwoju.
K - nie przygotowuje się do pracy pedagogicznej z dzieckiem w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym, nie wykazuje potrzeby dokształcania się i uwzględniania etycznego wymiaru w pracy z dzieckiem.
Ocena dostateczna
W - nie zna wielu zagadnień wchodzących w zakres treści wykładu i obowiązkowych lektur, nie rozumie niektórych terminów, podziałów i opisów dotyczących rozwoju dziecka w omawianym okresie rozwoju.
U - słabo odczytuje rozwojowe potrzeby dziecka, nie radzi sobie dobrze ze znalezieniem sposobów, aby przeciwdziałać trudnościom rozwojowym, nie umie przezwyciężyć większości z nich.
K - nie przygotowuje się w wystarczającym stopniu do swojej przyszłej pracy, wykazuje słabą motywację do dokształcania się w problematyce zajęć, nie dostrzega większości problemów moralnych w pracy pedagoga w opiece nad dzieckiem oraz w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej.
Ocena dobra
W - zna większość materiału z zakresu treści wykładu i obowiązkowych lektur, rozumie podstawowe terminy, podziały i opisy dotyczące rozwoju dziecka w omawianym okresie rozwoju.
U - dobrze odczytuje potrzeby rozwojowe dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, potrafi przeciwdziałać zagrożeniom i stymulować go do rozwoju.
K - przygotowuje się do przyszłej pracy pedagogicznej i wykazuje się świadomością ciągłego dokształcania, dostrzega moralny kontekst swojej pracy z dzieckiem.
Bardzo dobry
W - zna bardzo dobrze materiał z zakresu treści wykładu i obowiązkowych lektur, rozumie wszystkie terminy, podziały i opisy dotyczące rozwoju dziecka w omawianym okresie rozwoju.
U - potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej do analizy i interpretacji sytuacji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, odczytywania potrzeb rozwojowych dziecka w tym wieku, przeciwdziałania zagrożeniom i stymulowania rozwoju; wykazuje się krytycyzmem w stosunku do nowinek pedagogicznych, docenia moralny kontekst pracy pedagogicznej z dzieckiem.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa, obowiązkowa:
1. Trempała J. (red.). Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, rozdz. 8, s. 202-233 i rozdz. 9, s. 234-258.
2. Brzezińska A., (red.). Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa. Gdańsk, 2005, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, rozdz. 7-10, s. 165-343.
Literatura uzupełniająca, np.:
Bee H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Beisert, M. (1992). Seks twojego dziecka. Poznań: Wydawnictwo K. Domke.
Białecka-Pikul M. (2002). Co dzieci wiedzą o umyśle i myśleniu. Kraków:.
Bowlby, J. (2007). Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bryant, P.E., Coleman, A.M., (1997). Psychologia rozwojowa. Poznań: Zysk i S-ka.
Brzezińska A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa, Scholar.
Brzezińska A. (2009). Psychologiczne portrety człowieka. Gdańsk: GWP.
Czapiga A. (red.) (2009). Psychospołeczne problemy rozwoju dziecka: aspekty diagnostyczne i terapeutyczne. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Elkonin D.B. (1984). Psychologia zabawy. Warszawa, WSiP.
Hajnicz, W., Karwowska – Struczyk, M (1998). Obserwacja w poznawaniu dziecka. Warszawa: WSiP.
Harwas-Napierała B., Trempała J. (2010). Psychologia rozwoju człowieka. T.2. Charakterystyka okresów życia człowieka. Warszawa, PWN, rozdz. 3 i 4.
Harwas–Napierała, B., Trempała, J. (red.) (2000). Psychologia rozwoju człowieka, Warszawa: PWN.
Hurlock E.B. (1985). Rozwój dziecka, cz. 1. Warszawa, PWN.
Jurkowski A. (1986). Ontogeneza mowy i myślenia. Warszawa: WSiP.
Kohnstamm, R. (1989). Praktyczna psychologia dziecka. Warszawa: WSiP.
Piaget, J., (1992). Mowa i myślenie u dziecka. Warszawa: PWN.
Przetacznik M, Makiełło-Jarża G. (1985). Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego. Warszawa: WSiP.
Przetacznik–Gierowska, M., Tyszkowa, M. (1996). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: WSiP.
Schaffer H.R. (2011). Psychologia dziecka. Warszawa: PWN. Rozdział o wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
Szczukiewicz, P., (1998). Rozwój psychospołeczny a tożsamość. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Trempała J. (red.) (2011). Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Turner J.S., Helms D.B (1999). Rozwój człowieka. Warszawa: WSiP, rozdz. 6 i 7.
Vasta R., Haith M., Miller S. (1995). Psychologia dziecka. Warszawa: WSiP
Wadsworth B. (1998). Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka. Warszawa: WSiP.
Żebrowska, M., (1982). Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży. Warszawa: PWN.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę