Pedagogika specjalna (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Dorota Kornas-Biela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
1. Przekazanie wiedzy o teoretycznych i praktycznych zagadnieniach pedagogiki specjalnej.
2. Zapoznanie z psychospołeczną sytuacją człowieka niepełnosprawnego i jego rodziny oraz zadaniami pedagoga w tym zakresie
3. Uwrażliwienie studentów na potrzeby, ograniczenia, możliwości osób z niepełnosprawnością oraz specyfikę doświadczeń członków rodziny i funkcjonowanie rodzin z osobą z niepełnosprawnością lub przewlekle chorą
4. Wyposażenie studentów ze specyfiką kształcenia, wychowania, sytuacją społeczną osób z niepełnosprawnością i przewlekle chorych
Wymagania wstępne
Brak wstępnych wymagań - wykład jest dla studentów obowiązkowy
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W111 ma elementarną, uporządkowaną wiedzę na temat pedagogiki specjalnej obejmującą jej terminologię, teorię i metodykę, paradygmaty i modele podejścia do osoby z niepełnosprawnością.
K_W72 Ma uporządkowaną wiedzę na temat różnych środowisk wychowawczych, więzi społecznych w tych środowiskach (rodzina, przedszkole, szkoła, inne instytucje o charakterze edukacyjno-terapeutycznym), ich roli w rozwoju dziecka ze specyficznymi trudnościami edukacyjnymi oraz uwarunkowań i prawidłowości rządzących procesami wychowawczo-terapeutycznymi a także współpracy miedzy środowiskami.
UMIEJĘTNOŚCI
K_U93 potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki specjalnej oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych, profilaktycznych i pomocowych, a także motywów, modeli i wzorów ludzkich zachowań.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K19 Ma świadomość konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z niepełnosprawnością, także uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE).
K_K39 Ma świadomość poziomu swojej wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej i umiejętności specjalistycznych, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, dokonuje samooceny własnych kompetencji w zakresie działań animacyjnych i arteterapeutycznych, wyznacza kierunki dalszego rozwoju i kształcenia.
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny z wykorzystaniem prezentacji multimedialnych.
Treści programowe przedmiotu
1. Status metodologiczny pedagogiki specjalnej – wprowadzenie.
2. Klasyfikacje osób z niepełnosprawnością i subdyscypliny pedagogiki specjalnej.
3. Podstawowe pojęcia pedagogiki specjalnej, np. osoba z niepełnosprawnością, niepełnosprawność a choroba, rodzaje normy, stygmatyzowanie społeczne, kształcenie specjalne, kształcenie segregacyjne i niesegregacyjne, integracja, inkluzja.
4. Pedagogika specjalna - jej przedmiot i cele w ujęciu różnych autorów.
5. Twórcy polskiej pedagogiki specjalnej (aspekty biograficzne).
6. Paradygmatyczne zmiany w pedagogice specjalnej – tradycyjne i nowe podejście do człowieka ze specjalnymi potrzebami życiowymi, ujęcie personalistyczne. Semantyka niepełnosprawności.
7. Modele podejścia diagnostyczno-terapeutycznego – model medyczny, oparty na teorii uczenia się i rozwojowy.
8. Etiologia niepełnosprawności – zróżnicowanie czynników, kwestie dyskusyjne. Wyzwania diagnostyki prenatalnej.
9. Obraz osoby z niepełnosprawnością w społeczeństwie – postawy społeczne wobec osób z niepełnosprawnością.
10. Niepełnosprawność, choroba, cierpienie w nauczaniu Kościoła katolickiego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
BARDZO DOBRY
Ma na wysokim poziomie uporządkowaną wiedzę na temat pedagogiki specjalnej obejmującą jej terminologię, teorię i metodykę, różnych środowisk wychowawczych i zachodzących w nich więzi, ich roli w rozwoju dziecka ze specyficznymi trudnościami edukacyjnymi oraz uwarunkowań i prawidłowości rządzących rozwojem i wychowaniem dziecka ze SPE, a także współpracy między środowiskami. W zakresie umiejętności bardzo dobrze potrafi wykorzystywać nabytą wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki specjalnej w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych, profilaktycznych i pomocowych. W zakresie kompetencji społecznych ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności specjalistycznych oraz rozumienie potrzeby ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, jest przekonany o konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
DOBRY
Ma uporządkowaną wiedzę na temat pedagogiki specjalnej obejmującą jej terminologię, teorię i metodykę, różnych środowisk wychowawczych i zachodzących w nich więzi, ich roli w rozwoju dziecka ze specyficznymi trudnościami edukacyjnymi oraz uwarunkowań i prawidłowości rządzących rozwojem i wychowaniem dziecka ze SPE, a także współpracy między środowiskami W zakresie umiejętności potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki specjalnej w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych, profilaktycznych i pomocowych. W zakresie kompetencji społecznych ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności specjalistycznych, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, jest świadomy konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z różnymi typami niepełnosprawności.
DOSTATECZNY
Ma na dostatecznym poziomie uporządkowaną wiedzę na temat pedagogiki specjalnej obejmującą jej terminologię, teorię i metodykę oraz na temat różnych środowisk wychowawczych, więzi społecznych w różnych środowiskach, ich roli w rozwoju osób z niepełnoprawnością, także dziecka ze specyficznymi trudnościami edukacyjnymi oraz uwarunkowań i prawidłowości zachodzących w relacjach wychowawczo-terapeutycznych, a także współpracy między środowiskami. W zakresie umiejętności potrafi wykorzystywać podstawowe elementy wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych, profilaktycznych i pomocowych. W zakresie kompetencji społecznych ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności specjalistycznych, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, ma dostateczną świadomość konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z różnymi typami niepełnosprawności.
NIEDOSTATECZNY
Nie ma uporządkowanej wiedzy na temat pedagogiki specjalnej, środowisk wychowawczych, więzi społecznych w różnych środowiskach, ich roli w rozwoju osób z niepełnosprawnością, także dziecka ze specyficznymi trudnościami edukacyjnymi. W zakresie umiejętności nie potrafi wykorzystywać podstawowej wiedzy teoretycznej z zakresu pedagogiki specjalnej w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych, profilaktycznych i pomocowych. W zakresie kompetencji społecznych nie ma świadomości poziomu swojej wiedzy i umiejętności specjalistycznych, nie rozumie potrzeby ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, nie ma dostatecznej świadomości konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z niepełnosprawnością, także dzieci ze SPE.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
Obuchowska I. (1999). Dziecko niepełnosprawne w rodzinie. Warszawa, WSIP, s. 18-160.
Kornas-Biela, D. Rodzina z osobą niepełnosprawną. W: Stala J., Osewska E. (red.), Rodzina. Bezcenny dar i zadanie (s. 638-723). Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Kornas-Biela D. (2010). Modele podejścia do autyzmu. W: A. Kiciński (red.), Człowiek i autyzm. Autyzm i Lubelszczyzna (s. 15-39). Lublin, Wydawnictwo Gaudium.
Literatura uzupełniająca:
Brzezińska A. i wsp. (2009). Droga do samodzielności. Jak wspomagać rozwój dzieci i młodzieży z ograniczeniami sprawności. Gdańsk: GWP.
Chrzanowska I. (2015). Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności. Kraków: Impuls.
Cytowska B., Wilczura B. (2005). (red.), Dziecko z zaburzeniami w rozwoju. Konteksty diagnostyczne i terapeutyczne. Kraków: Oficyna Wydawnicza \"Impuls\".
Cytowska B., Wilczura B. (2005). (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka. Kraków: Oficyna Wydawnicza \"Impuls\".
Dykcik W. (2001). Pedagogika specjalna. Poznań: UAM Wydawnictwo Naukowe.
Dykcik W., Szychowiak B. (2002). Nowatorskie i alternatywne metody w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Flanczewska M. (2007) (red.). Jakość życia w niepełnosprawności – mity a rzeczywistość. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Gajdzica Z., Klinik A. (2004) (red.). Wątki zaniedbane, zaniechane, nieobecne w procesie edukacji i wsparcia społecznego osób niepełnosprawnych. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Hulek A. (1984). Rewalidacja dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w rodzinie. Warszawa: PWN.
Janiszewska-Nieścioruk Z. (2003). (red.). Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną. Tom 1. Wybrane problemy osobowości, rodzin i edukacji osób z niepełnosprawnością intelektualną, tom 1. Kraków: Oficyna Wydawnicza \"Impuls\".Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną.
Janiszewska-Nieścioruk Z. (2004). (red.). Człowiek z niepełnosprawnością intelektualną. T. 2: Wybrane problemy społecznego funkcjonowania oraz rehabilitacji osób z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Janiszewska-Nieścioruk Z. (2007/9) (red.). Problemy edukacji integracyjnej dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Janiszewska-Nieścioruk Z., Maciarz A. (2006). Współczesne problemy pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kirejczyk K. (1981) (red.). Upośledzenie umysłowe - Pedagogika. Warszawa: PWN.
Kirenko J., Parchomiuk M. (2006). Edukacja i rehabilitacja osób z upośledzeniem umysłowym. Lublin: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Społeczno-Przyrodniczej im. Wincentego Pola.
Kilein J. (2004) (red.). Rozwój daje radość : terapia dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim. Gdańsk : Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Koral J. (red.) (2012). Pytania, których się nie zadaje. Warszawa: Stowarzyszenie Rodzin i Opiekunów Osób z zespołem Downa.
Kossakowski Cz., Zaorska M. (2000) (red.). Dziecko o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.
Kossakowski Cz. (2001) (red.). Nauczanie i wychowanie osób lekko upośledzonych umysłowo. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.
Kościelska M (1995). Oblicza upośledzenia. Warszawa: PWN.
Kruk-Lasocka J., Sekułowicz M. (2004) (red.). Wczesna diagnoza i terapia dzieci z utrudnieniami w rozwoju. Interdyscyplinarne problemy. Wrocław: Dolnośląska Wyższa Szkoła Edukacji TWP.
Kwiatkowska M. (2006). Zwyczajne towarzyszenie zamiast specjalnej troski. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Liberska H. (2011). Rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym – możliwości i ograniczenia rozwoju. Warszawa: Difin SA.
Mihilewicz S. (2005) (red.). Dziecko z trudnościami w rozwoju. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Minczakiewicz E.M. (2003) (red.). Dziecko niepełnosprawne: rozwój i wychowanie. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Pilecka W., Pilecki J. (2001) (red.). Stymulacja psychoruchowego rozwoju dzieci o obniżonej sprawności umysłowej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Pisula E. (2007). Rodzice i rodzeństwo dzieci z zaburzeniami rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Piszczek M. (2007). Diagnoza i wspomaganie rozwoju dziecka: wybrane zagadnienia. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Rakowska A., Baran A. (20020 (red.). Dylematy pedagogiki specjalnej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Rottermund J., Klinik A. (2005) (red.). Wybrane uwarunkowania rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Rottermud J. (2007). (red.). Problemy edukacji, rehabilitacji i socjalizacji osób niepełnosprawnych. Tom 2. Kraków: Oficyna Wydawnicza \"Impuls\".
Sękowska Z. (1998). Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej. Warszawa: WSPS.
Tomkiewicz-Bętkowska A., Krztoń ( 2011). ABC Pedagoga specjalnego. Kraków: Impuls.
Twardowski A. (2012). Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami w środowisku rodzinnym. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Wach M. (2008). Każdy ma swoje Kilimandżaro. Kraków: Znak.
Wyczesany J. (2010). (red.), Wspomaganie rozwoju dzieci z zaburzeniami genetycznymi. Poznań: Stowarzyszenie GEN.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 4
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę