Życie gospodarcze i społeczne w Polsce XIII-XIV w. - analiza tekstów źródłowych (warsztaty) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Andrzej Niewiński
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Historii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
Warsztaty poświęcone są analizie tekstów źródłowych dotyczących życia społecznego i gospodarczego w Polsce w XIII i XIV wieku. Na podstawie zapisów źródłowych ukazuje się przemiany zachodzące w strukturze społecznej (dynamiczne rozwarstwianie się społeczeństwa: formowanie się mieszczaństwa i chłopstwa obok restrukturyzującego się stanu rycerskiego), powstawanie miast (procesy lokacyjne), rozwój handlu etc. Szczegółowiej omawia się wzmianki odnoszące się do legislacji regulującej osadnictwo i wymianę handlową. Zwraca się uwagę na rolę władców i placówek kościelnych (klasztorów należących do zakonów) w stymulacji rozwoju gospodarczego w XIII i XIV wieku. Na przykładzie informacji odnoszących się do konkretnych ośrodków miejskich ukazuje się warunkowane kontekstem geopolitycznym odmienności w przebiegu rozwoju gospodarczo-społecznego.
Celem warsztatów jest zapoznanie studentów z nowoczesnymi metodami analizy materiału źródłowego. Lektura zapisów źródłowych powinna zaowocować pogłębioną znajomością życia społeczno-gospodarczego w Polsce w XIII i XIV wieku, umiejętnością interpretacji zawartych w dokumentach pisanych wzmianek w świetle wiedzy o najistotniejszych procesach transformacji społeczeństw Europy w XIII i XIV wieku. Innym istotnym założeniem warsztatów jest ugruntowanie przekonania o złożoności tychże procesów oraz o potrzebie korzystania z różnych typów źródeł w celu ich pełnej eksplikacji.
Naświetla trwałość zainteresowania średniowieczem w kulturze polskiej: przyczyny powrotów do czasów średniowiecza w baroku, wieku XIX (czasy zaborów) i w czasach współczesnych.
Wymagania wstępne
Podstawowa znajomość łaciny
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
Student ma pogłębioną wiedzę o specyfice przedmiotowej i metodologicznej nauk humanistycznych.
Ma uporządkowaną, pogłębioną wiedzę, obejmującą terminologię, teorię i metodologię z zakresu historii i jej dyscyplin.
Ma pogłębioną wiedzę o powiązaniach historii i jej dyscyplin z innymi naukami humanistycznymi, pozwalającą na integrowanie perspektyw właściwych dla kilku dyscyplin naukowych.

UMIEJĘTNOŚCI
Student posiada pogłębione umiejętności badawcze, obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów.
Potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z wykorzystaniem różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy.
Posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, formułowania wniosków oraz tworzenia syntetycznych podsumowań.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
Rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób.
Potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role.
Metody dydaktyczne
metody warsztatowe, metody problemowe, praca z tekstem, praca w grupie.
Treści programowe przedmiotu
Warsztaty są próbą usystematyzowania głównych przejawów dziedzictwa średniowiecza w epokach następnych. Ukazuje średniowiecze jako epokę o interesującym, bardzo zróżnicowanym potencjale intelektualnym, światopoglądowym, artystycznym, nieprzerwanie inspirującą do dialogu i polemiki ludzi epok późniejszych. W świetle założeń stawianych wykładowi najistotniejsze jest uwolnienie średniowiecza od stereotypowej jego oceny, umiejętne posługiwanie się terminem „średniowiecze” w zależności od kontekstu geokulturowego, wskazanie konkretnych dzieł oraz wymiarów życia społeczno-artystycznego, w których idee o średniowiecznej proweniencji były/są kryteriami respektowanymi przez elity intelektualne i społeczeństwa kontynentu europejskiego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Zaliczenie z oceną.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:

Baszkiewicz J., Powstanie zjednoczonego państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, Warszawa 1954.
Buczek K., Studia z dziejów ustroju społeczno-gospodarczego Polski piastowskiej, t. II, Krasków 2006, t. III, Kraków 2010.
Cetwiński M., Rycerstwo śląskie do końca XIII w. Pochodzenie – gospodarka – polityka, Wrocław 1980.
Grabski A. F., Jadwiga – Wilhelm – Jagiełło w opiniach europejskich, - Nasza Przeszłość 23(1966).
Gródecki R., Polityka pieniężna Piastów, Kraków 2009.
Historia kultury materialnej Polski, t. II: Od XIII do XV wieku, pod red. A. Rudkowskiej-Płachcińskiej, Wrocław 1978.
Ihnatowicz I., Mączak A., Zientara B., Tarnowski J., Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, Warszawa 1999.
Jelicz A., Życie codzienne w średniowiecznym Krakowie (wiek XIII-XV), Warszawa 1966.
Kutrzeba S., Finanse i handel średniowiecznego Krakowa, Kraków 2008.
Ładogórski T., Studia nad zaludnieniem Polski XIV wieku, Wrocław 1958.
Małowist M., Wschód a Zachód Europy w XIII-XVI wieku. Konfrontacja struktur społeczno-gospodarczych, Warszawa 1973.
Matuszewski J., Przywileje i polityka podatkowa Ludwika Węgierskiego w Polsce, Łódź 1983.
Modzelewski K., Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego X-XIII wiek, Poznań 2000.
Polska dzielnicowa i zjednoczona. Państwo – gospodarka – kultura, pod red. A. Gieysztora, Warszawa 1972.
Polska około roku 1400. Państwo – społeczeństwo – kultura, pod red. W. Fałkowskiego, Warszawa 2001.
Sieradzki J., Polska wieku XIV. Studium z czasów Kazimierza Wielkiego, Warszawa 1959.
Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, t. I-XI, pod red. S. K. Kuczyńskiego, Warszawa 1981-2007.
Wroniszewski J., Szlachta ziemi sandomierskiej w średniowieczu. Zagadnienia społeczne i gospodarcze, Poznań-Wrocław 2001.

Literatura uzupełniająca:

Biskup M., Labuda G., Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Gospodarka – społeczeństwo – państwo – ideologia, Gdańsk 1988.
Cetwiński M., Śląski tygiel. Studia z dziejów polskiego średniowiecza, Częstochowa 2001.
Człowiek w społeczeństwie średniowiecznym, pod red. R. Michałowskiego, Warszawa 1997.
Dygo M., Gospodarka Europy XIV wieku. Między kryzysem, recesją i wzrostem, [w:] Schyłek średniowiecznej Europy, pod red. H. Samsonowicza, Warszawa 2003.
Guzowski P., Chłopi i pieniądze na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych, Kraków 2008.
Historia społeczna późnego średniowiecza. Nowe badania, pod red. S. Gawlasa, Warszawa 2011.
Kiersnowski R., Życie codzienne na Śląsku w wiekach średnich, Warszawa 1977.
Koczerska M., Rodzina szlachecka w Polsce późnego średniowiecza, Warszawa 1975.
Krzyżaniakowa J., Nie ma historii bez człowieka. Studia z dziejów średniowiecza, Poznań 2011.
Kurtyka J., Odrodzone królestwo. Monarchia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w świetle nowszych badań, Kraków 2001.
Kurtyka J., Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, Kraków 1997.
Kürbisówna B., Dziejopisarstwo wielkopolskie XIII i XIV wieku, Warszawa 1959.
Myśliwski G., Handel w późnym średniowieczu, [w:] Schyłek średniowiecznej Europy, pod red. H. Samsonowicza, Warszawa 2003.
Oexle O. G., Społeczeństwo średniowiecza. Mentalność - grupy społeczne - formy życia, Toruń 2000.
Piastowie śląscy w kulturze i europejskich dziejach, pod red. A. Barciaka, Katowice 2007.
Roman S., Geneza statutów Kazimierza Wielkiego, Studium źródłoznawcze, Kraków 1961.
Samsonowicz A., Łowiectwo w czasach Piastów i Jagiellonów, Warszawa 2011.
Turska K., Ubiór dworski w Polsce w dobie pierwszych Jagiellonów, Wrocław 1987.
Vetulani A., Z badań nad kulturą prawniczą w Polsce piastowskiej, Wrocław 1976.
Zyglewski Z., Monarcha a klasztor w Polsce późnego średniowiecza, Bydgoszcz 2009.
Kierunek studiów: Historia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę