Historia średniowieczna Polski (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Jan Ptak
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Historii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1. Zaznajomienie z ustaleniami nauki historycznej na temat średniowiecza, zwrócenie uwagi na odrębność i specyfikę tej epoki w dziejach powszechnych i Polski, wskazanie na najważniejsze fakty i procesy (cywilizacyjne, kulturowe, państwowotwórcze, etc) jakie miały w średniowieczu wraz z ukazaniem ich wieloaspektowości i złożoności, zwrócenie uwagi na trwałe dziedzictwo cywilizacyjne tamtej epoki.


C2 Zapoznanie z bazą źródłową, którą dysponują współcześni mediewiści, jej prezentacja i egzemplifikacja; omówienie rodzajów i typów źródeł, ich zawartości i specyfiki; kształtowanie umiejętności w zakresie krytyki źródłoznawczej: analizy pochodzenia źródeł i metod ustalania faktów historiograficznych

C3 Przekazanie wiedzy na temat głównych nurtów i kierunków współczesnych badań mediewistycznych i zapoznanie ze stanem piśmiennictwa historycznego dotyczącego średniowiecza, wskazanie najważniejszych ośrodków i osób zajmujących się badaniami z zakresu mediewistyki w Polsce i za granicą; rozwijanie umiejętności krytycznej oceny stanu wiedzy, konfrontowania różnych stanowisk badawczych i samodzielnego formułowania wniosków w zakresie dziejów i kultury średniowiecza.


C1. Zaznajomienie z ustaleniami nauki historycznej na temat średniowiecza, zwrócenie uwagi na odrębność i specyfikę tej epoki w dziejach powszechnych i Polski, wskazanie na najważniejsze fakty i procesy (cywilizacyjne, kulturowe, państwowotwórcze, etc) jakie miały w średniowieczu wraz z ukazaniem ich wieloaspektowości i złożoności, zwrócenie uwagi na trwałe dziedzictwo cywilizacyjne tamtej epoki.


C2 Zapoznanie z bazą źródłową, którą dysponują współcześni mediewiści, jej prezentacja i egzemplifikacja; omówienie rodzajów i typów źródeł, ich zawartości i specyfiki; kształtowanie umiejętności w zakresie krytyki źródłoznawczej: analizy pochodzenia źródeł i metod ustalania faktów historiograficznych

C3 Przekazanie wiedzy na temat głównych nurtów i kierunków współczesnych badań mediewistycznych i zapoznanie ze stanem piśmiennictwa historycznego dotyczącego średniowiecza, wskazanie najważniejszych ośrodków i osób zajmujących się badaniami z zakresu mediewistyki w Polsce; rozwijanie umiejętności krytycznej oceny stanu wiedzy, konfrontowania różnych stanowisk badawczych i samodzielnego formułowania wniosków w zakresie dziejów i kultury średniowiecza.
Wymagania wstępne
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
W01. Student zna podstawową terminologię z zakresu medsiewistyki [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_W02; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_W02]
W02. Student ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu historii średniowiecznej z uwzględnieniem jej działów (historii politycznej, gospodarczej, ustroju, wojskowości, kultury, religii, itd.) (zawartych w programie studiów w IH KUL) [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_W04; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_W04]
W03. Student ma podstawową wiedzę o głównych kierunkach rozwoju i nowych osiągnięciach mediewistyki i jej poszczególnych działów. [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_W06; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_W06]
W04. Student ma orientację w zasobie wytworów kultury będących źródłami historycznymi dla epoki średniowiecza i zna podstawowe metody ich analizy oraz interpretacji [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_W07; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_W07]


UMIEJĘTNOŚCI
U01. Student potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności badawcze w zakresie historii średniowiecznej, korzystając ze wskazówek i zaleceń uzyskiwanych na zajęciach. [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_U03; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_U03]
U02. Student umie rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury mogących służyć jako źródła dla historii średniowiecznej oraz jest w stanie przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem metod typowych dla mediewistyki w celu określenia ich zawartości i przydatności dla badań naukowych [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_U05; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_U05]
U03. Student dysponuje umiejętnością formułowania wypowiedzi na tematy związane z historią średniowieczną z zastosowaniem merytorycznej argumentacji swoich tez i wniosków, z możliwością odwołania się do poglądów uznanych badaczy tej dziedziny oraz wskazania różnych możliwości interpretacyjnych [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_U06; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_U06]
U03. Student potrafi samodzielne formułować wypowiedzi na tematy związane z historią średniowieczną, prezentować własne stanowisko i posługiwać się argumentacją naukową dla uzasadnienia swoich tez i wniosków; ma świadomość istnienia różnych możliwości interpretacji faktów i procesów z dziejów średniowiecza i potrafi krytycznie korzystać z literatury naukowej[Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_U06; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_U06]


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K01. Prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z wykonywaniem zawodu historyka, w tym zwłaszcza z koniecznością posiadania rzetelnej wiedzy i solidnego warsztatu badawczego z zakresu mediewistyki. [Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_K04; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_K04]
K02. Ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy powstałego w epoce średniowiecza[Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia - KH_K05; odniesienie do efektów kształcenia dla obszaru – H1A_K05]
Metody dydaktyczne
wykład z prezentacją wizualną
Treści programowe przedmiotu
1. Ziemie polskie w okresie przedpiastowskim.
2. Początki państwa polskiego – panowanie Mieszka I.
3. Panowanie Bolesława Chrobrego.
4. Kryzys polskiej państwowości w latach trzydziestych XI w.
5. Odbudowa i rozwój piastowskiego państwa – czasy Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego.
6. Panowanie Bolesława Krzywoustego
7. Polska pierwszych Piastów – społeczeństwo, gospodarka, wojskowość, kultura, Kościół
8. Panowanie synów Bolesława Krzywoustego w Polsce.
9. Rozdrobnienie polityczne Polski w XIII w.
10. Przemiany cywilizacyjne na ziemiach polskich w XIII w.
11. Państwo krzyżackie w Prusach
12. Zagrożenie zewnętrzne ziem polskich w XIII w.
13. Jednoczenie ziem polskich po rozbiciu dzielnicowym
14. Panowanie Władysława Łokietka. Odbudowa Królestwa Polskiego.
15. Polska za Kazimierza Wielkiego.
16. Panowanie Andegawenów w Polsce
17. Władysław Jagiełło królem Polski.
18. Panowanie synow Władysława Jagiełły
19. Polska w Europie Środkowo-Wschodniej w XIV-XV w.
20. Społeczeństwo i gospodarka Polski późnośredniowiecznej.
21. Kultura późnego średniowiecza w Polsce
22. Życie religijne na ziemiach polskich u schyłku średniowiecza.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Na ocenę 2:
Student nie zna podstawowej terminologii z zakresu mediewistyki
Student nie posiada szczegółowej wiedzy z zakresu historii Polski średniowiecznej.
Student nie zna podstawowych osiągnięć polskiej mediewistyki i kierunków jej rozwoju.
Student nie ma orientacji w zasobie wytworów kultury będących źródłami historycznymi dla epoki średniowiecza na ziemiach polskich i nie dysponuje wiedzą na temat podstawowych metod ich analizy oraz interpretacji
Student nie potrafi wypowiadać się na tematy związane z historią średniowieczną z merytorycznie trafnym uzasadnieniem swoich tez i wniosków, nie jest w stanie odwołać się do poglądów uznanych badaczy tej dziedziny oraz nie umie wskazać różnych możliwości interpretacyjnych poruszanych zagadnień.
Na ocenę 3:
Student poprawnie definiuje i stosuje tylko część pojęć właściwych mediewistyce
Student dysponuje jedynie uproszczoną wiedzą z zakresu historii Polski średniowiecznej, ma w niej widoczne braki
Student zna jedynie część osiągnięć polskiej mediewistyki i niektóre kierunki jej rozwoju
Student ma niepełną orientację w zasobie wytworów kultury będących źródłami historycznymi dla epoki średniowiecza na ziemiach polskich i częściowo zna podstawowe metody ich analizy oraz interpretacji
Student z trudem potrafi wypowiadać się na tematy związane z historią Polski średniowiecznej z merytorycznym uzasadnieniem swoich tez i wniosków, dysponuje ograniczoną możliwością odwołania się do poglądów uznanych badaczy tej dziedziny oraz wskazania różnych możliwości interpretacyjnych omawianych przez siebie zagadnień.
Na ocenę 4:
Student zna podstawową terminologię z zakresu mediewistyki.
Student posiadł uporządkowaną i merytorycznie poprawną wiedzę z zakresu historii Polski średniowiecznej
Student zna główne osiągnięcia współczesnej polskiej mediewistyki i zasadnicze kierunki jej rozwoju
Student ma dobrą orientację w zasobie wytworów kultury będących źródłami historycznymi dla epoki średniowiecza na ziemiach polskich i zna podstawowe metody ich analizy oraz interpretacji.
Student sprawnie potrafi wypowiadać się na tematy związane z historią Polski średniowiecznej z merytorycznie trafnym uzasadnieniem swoich tez i wniosków, dysponuje dużą możliwością odwołania się do poglądów uznanych badaczy tej dziedziny oraz wskazania różnych możliwości interpretacyjnych omawianych przez siebie zagadnień.
Na ocenę 5:
Student wykazuje rozległą i gruntowną znajomość terminów i pojęć stosowanych w mediewistyce.
Student wykazuje się gruntowną i rozległą wiedzą z zakresu historii Polski średniowiecznej
Student doskonale zna główne osiągnięcia współczesnej polskiej mediewistyki i kierunki jej rozwoju
Student ma doskonałą orientację w zasobie wytworów kultury będących źródłami historycznymi dla epoki średniowiecza i biegle zna podstawowe metody ich analizy oraz interpretacji.
Student opanował umiejętność formułowania wyczerpujących i perfekcyjnych w formie wypowiedzi na tematy związane z historią Polski średniowiecznej z zastosowaniem bezbłędnie dobranej merytorycznej argumentacji swoich tez i wniosków, z możliwością odwołania się do szerokiego spektrum poglądów formułowanych przez uznanych badaczy tej dziedziny oraz z propozycjami własnych interpretacji omawianych zagadnień.
Egzamin końcowy.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
R. Grodecki, S. Zachorowski S., J. Dąbrowski, Dzieje Polski średniowiecznej, t. 1-2, wyd. 2, oprac. J. Wyrozumski, Kraków 1995.
M. K. Barański, Dynastia Piastów w Polsce, Warszawa 2005.
U. Borkowska, Dynastia Jagiellonów w Polsce, Warszawa 2012.
J. Kłoczowski, Historia Polski od czasów najdawniejszych do końca XV wieku, Lublin 2000
S. Szczur, Historia Polski. Średniowiecze, Kraków 2002.
J. Wyrozumski, Historia Polski do 1505 r., Warszawa 1978.
Literatura uzupełniająca
M. Biskup, Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim. 1454-1466, Warszawa 1967.
M. Biskup, Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim (1308-1521), Gdańsk 1993.
M. Biskup, G. Labuda, Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Gospodarka – społeczeństwo – państwo – ideologia, Gdańsk 1986.
M. Bogacki, Przemiany w wojskowości polskiej od połowy X wieku do 1138 roku. Kształt i organizacja armii, Toruń 2007
T. Chrzanowski, Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1993.
Historia dyplomacji polskiej, t. 1, Połowa X w. – 1572, red. M. Biskup, Warszawa 1982.
Historia państwa i prawa Polski, red. J. Bardach, t. 1-2, Warszawa 1957.
L. Kajzer, Zamki i społeczeństwo. Przemiany architektury i budownictwa obronnego w Polsce w X-XVIII wieku, Łódź 1993.
J. Kłoczowski, Europa słowiańska w XIV-XV w., Warszawa 1984.
Kościół w Polsce, red. J. Kłoczowski, t. 1, Średniowiecze, Kraków 1968.
J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1990.
Kultura Polski średniowiecznej. X- XII wiek, red. J. Dowiat, Warszawa 1983.
Kultura Polski średniowiecznej, XIV-XV wiek, red. B. Geremek, Warszawa 1997.
G. Labuda, Studia nad początkami państwa polskiego, t. 1-3, Wodzisław Śl. 2012.
T. Michałowska, Średniowiecze, Warszawa 1995 (Wielka Historia Literatury Polskiej)
A. Nadolski, Grunwald. Problemy wybrane, Olsztyn 1990.
A. Nadolski, Polskie siły zbrojne w czasach Bolesława Chrobrego. Zarys strategii i taktyki, Łódź 1956.
A.Nowakowski, Wojskowość w średniowiecznej Polsce, Malbork 2005.
K. Ożóg, 966. Chrzest Polski, Kraków 2015.
Państwo Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo, red. M. Biskup, R. Czaja, Warszawa 2008
D. Piwowarczyk, Obyczaj rycerski w Polsce późnośredniowiecznej (XIV-XV wiek), wyd. 2, Warszawa 2006.
Polska około roku 1300, red. W. Fałkowski, Warszawa 2003.
Polska około roku 1400, red. W. Fałkowski, Warszawa 2001.
Polska technika wojskowa do 1500 roku, red. A. Nadolski, Warszawa 1994.
S. Smolka, Mieszko Stary i jego wiek, wyd. A. Gieysztor, Warszawa 1959.
J. Strzelczyk, Mieszko Pierwszy, Poznań 1992.
Symboliczne i realne podstawy tożsamości społecznej w średniowieczu, red. S. Gawlas, P. Żmudzki, Warszawa 2017 (wybrane fragmenty)
S. Wielgus, Polska średniowieczna doktryna „ius gentium”, Lublin 2001.
J. Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Wrocław 1982.
B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1975.
Kierunek studiów: Historia (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Egzamin