Językoznawstwo korpusowe (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Jolanta Klimek-Grądzka prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Filologii Polskiej
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
Zapoznanie z podstawowymi narzędziami informatycznymi wspierającymi proces gromadzenia i weryfikowania struktur językowych.
Wykształcenie umiejętności posługiwania się podstawowymi programami z zakresu lingwistyki cyfrowej oraz wyszukiwania danych lingwistycznych przy pomocy poznanych narzędzi.
Wymagania wstępne
Bardzo dobra znajomość gramatyki języka polskiego.
Znajomość słowników polskich.
Swoboda w korzystaniu z podstawowego pakietu Microsoft Office (lub równoważnego).
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W01 posiada bazę teoretyczną i metodologiczną do realizacji całokształtu studiów językoznawczych na filologii polskiej
K_W07 orientuje się w zagadnieniach z zakresu naukowego i systemowego badania języka, szkół językoznawstwa oraz wypracowanych metod badawczych
K_W09 opanował główne pojęcia i kategorie poszczególnych dyskursów badawczych oraz zapoznał się z ich operacyjnością wobec tekstów literackich i użytkowych
K_W10 zapoznał się z najnowszą metodyką i metodologią dotyczącą prowadzenia badań naukowych oraz pozyskiwania i wykorzystywania tej wiedzy dla dziedziny prowadzonych badań; poznał kryteria doboru źródeł; zasady przeprowadzania kwerendy oraz zbierania i opracowywania potrzebnych materiałów; zasady pisania i redakcji pracy naukowej, zasady rozwiązywania problemów naukowych
K_W22 zna terminologię związaną z technologiami informacyjnymi na poziomie rozszerzonym
K_W23 zna i rozumie zaawansowane metody wykorzystania technologii informacyjnych w badaniach humanistycznych i procesie dydaktycznym
UMIEJĘTNOŚCI
K_U05 rozwinął sprawność myślenia teoretycznego
K_U06 ma umiejętności analizy dyskursu naukowego i krytycznego
K_U07 potrafi przeprowadzić kwerendę oraz zebrać i opracować potrzebne materiały
K_U15 swobodnie potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informację z wykorzystaniem cyfrowych źródeł
K_U16 posiada pogłębione umiejętności w zakresie posługiwania się narzędziami technologii informacyjnej w badaniach humanistycznych i procesie dydaktycznym
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K02 wyrobił sobie postawę sumienności, rzetelności, szacunku dla prawdy oraz postawę samokrytycyzmu w pracy twórczej, a także odpowiedzialności za własną pracę i dobro wspólne
K_K03 własną pracą inicjuje nowe obszary badawcze, potrafi organizować pracę innych, jest skłonny do prowadzenia dialogu
K_K04 rozumie potrzebę stałego poszerzania wiedzy i doskonalenia umiejętności z zakresu wykorzystania nowoczesnych technologii informacyjnych w warsztacie pracy współczesnego filologa.
Metody dydaktyczne
Elementy wykładu, lektura własna.
Prezentacje i wizualizacja działania programów (aplikacji desktopowych i webowych)
Praca pod kierunkiem prowadzącego: samodzielne tworzenie korpusu, wyszukiwanie oprogramowania oraz wykonanie analiz lingwistycznych i ich wizualizacja.
Treści programowe przedmiotu
Pojęcie korpusu językowego. Korpus językowy a zbiór tekstów.
Typologia korpusów
Analiza morfologiczno-składniowa korpusów
Podstawowe korpusy języka polskiego: NKJP, PWN, IPI PAN, PELCRA.
Dostępne narzędzia analizy korpusów tekstowych.
Przykłady zastosowania danych korpusowych do analizy leksykalnej, morfologicznej i składniowej języka.
Narzędzia cyfrowe w badaniach korpusowych - Clarin-PL
Zastosowanie korpusów w badaniach językoznawczych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena wiedzy teoretycznej i praktycznego zastosowania korpusów.
Wiedza z historii i teorii konstruowania korpusów - test.
Zbudowanie i wykorzystanie korpusu do badań lingwistycznych - praca w aplikacji/przeglądarce.

Ocena końcowa: wypadkowa pracy na zajęciach, wyniku testu (min. 55%), prezentacji wyników działań praktycznych.
Znajomość teorii - ndst.
Znajomość teorii + znajomość metod badań cyfrowych - dost.
Dobra znajomość teorii + umiejętność analizy korpusu - db.
Bardzo dobra znajomość teorii + umiejętność zbudowania korpusu i przeprowadzenia jego analizy - bdb
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Bomba R., Narzędzia cyfrowe jako wyznacznik nowego paradygmatu badań humanistycznych: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/3128/R.%20Bomba%20Narzedzia%20cyfrowe%20jako%20wyznacznik%20nowego%20paradygmatu.pdf?sequence=1
Gruszczyńska E., Leńko-Szymanska A. (red.), Polskojęzyczne korpusy równoległe, Warszawa 2016.
Lewandowska-Tomaszczyk, B. (2005) Podstawy językoznawstwa korpusowego. Łódź.
Łukasik M., Narzędzia lingwistyki korpusowej w warsztacie terminologa, terminografa i tłumacza tekstów specjalistycznych (cz. I): https://www.academia.edu/9656119/Narz%C4%99dzia_lingwistyki_korpusowej_w_warsztacie_terminologa_terminografa_i_t%C5%82umacza_tekst%C3%B3w_specjalistycznych_cz._1_
Pałka P., Kwaśnicka-Janowicz A., Przewodnik po elektronicznych zasobach językowych dla polonistów, Kraków 2017: http://tmjp.pl/images/pdf/przewodnik_po_elektronicznych_zasobach.pdf
Świdziński M., 2006, Lingwistyka korpusowa w Polsce – źródła, stan, perspektywy: http://www.lingvaria.polonistyka.uj.edu.pl/documents/5768825/a9cf3ec9-af81-4564-b527-7fb8bc77591d
Zarzeczny G., Językoznawstwo korpusowe w badaniach aktów mowy. Studium pilotażowe na przykładzie dyrektyw w podręcznikach do nauczania języka polskiego jako obcego: https://www.researchgate.net/publication/257424793_Jezykoznawstwo_korpusowe_w_badaniach_aktow_mowy_Studium_pilotazowe_na_przykladzie_dyrektyw_w_podrecznikach_do_nauczania_jezyka_polskiego_jako_obcego.
Zwrot cyfrowy w humanistyce: http://e-naukowiec.eu/wp-content/uploads/2013/05/Zwrot_cyfrowy_w_humanistyce.pdf
Kierunek studiów: Filologia Polska (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę