Metodologia nauk przyrodniczych (ćwiczenia) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący: - VACAT
Organizator:Wydział Filozofii - Instytut Filozofii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Cele przedmiotu
1. przedstawienie podstawowych typów rozumowań stosowanych w naukach przyrodniczych
2. szczegółowa prezentacja metod i procedur naukotwórczych typowych dla nauk przyrodniczych
3. rekonstrukcja historycznych sposobów pojmowania nauki
4. eksplikacja struktury i dynamiki teorii naukowej
Wymagania wstępne
1. umiejętność analizowania tekstów naukowych
2. umiejętność krytycznego myślenia
Efekty kształcenia dla przedmiotu
W kategorii wiedzy:
1. student zna podstawowe typy rozumowań, ma świadomość kompleksowej natury języka naukowego i jego historycznej zmienności K_W05
2. student posiada wiedzę dotyczącą podstawowych metod badawczych i procedur naukotwórczych w naukach przyrodniczych K_W05, K_W01
3. student zna historyczny rozwój teoretycznych modeli wiedzy naukowej K_W05
4. student ma świadomość ewoluowania struktury teorii i temporalności nauki K_W05

W kategorii umiejętności:
1. student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować
informację z wykorzystaniem różnych sposobów i źródeł (w tym źródeł elektronicznych) oraz rozumie czytany tekst źródłowy K_U01, K_U02
2. student potrafi stosować podstawowe typy rozumowań, uzasadnia i krytykuje uogólnienia w świetle dostępnych świadectw empirycznych K_U06
3. student umie poprawnie wnioskować na podstawie danych pochodzących z różnych źródeł oraz interpretować fakty z dziejów nauk przyrodniczych w ramach modeli teoretycznych wiedzy naukowej K_U06
4. student umie integrować współczesną wiedzę o przyrodzie w oparciu o wybrane modele rozwoju nauki, dostrzega pluralizm metod i dynamikę teorii naukowych K_U01
5. student rozumie teksty analizowane i zalecane na zajęciach oraz potrafi rozwiązywać problemy wykorzystując literaturę przedmiotu K_U02

W kategorii kompetencji społecznych:
1. student zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju zawodowego K_K01
2. student wykazuje otwartość na nowe idee i odkrycia, krytycznie analizuje uzasadniane tezy oraz docenia rozwój wiedzy naukowej i posiada świadomość różnorodnych jej ograniczeń K_K06
3. student potrafi stawiać problemy i samodzielne lub z pomocą prowadzącego formułuje propozycje ich rozwiązania K_K07
4. student rozumie problematykę etyczną związaną z odpowiedzialnością za trafność przekazywanej wiedzy, z uczciwością naukową oraz rzetelnością i uczciwością w sytuacji prowadzenia sporu filozoficznego K_K05, K_K07
Metody dydaktyczne
Praca z tekstem, metoda problemowa, metody aktywizujące z wykorzystaniem technik multimedialnych.
Treści programowe przedmiotu
Natura rozumowania - związki logiczne i treściowe; typy rozumowań - proste (wnioskowania niezawodne i uprawdopodobniające) i złożone (dowodzenie, wyjaśnianie, rozstrzyganie); metoda dedukcyjna (systemy dedukcyjne, aksjomatyzacja, formalizacja, cybernetyka); metoda statystyczna (zbieranie materiału, analiza i interpretacja, teoria wnioskowań, wartość interpretacji); metoda indukcyjna (indukcjonizm i hipotetyzm, zbieranie danych doświadczenia, interpretacja wyników: wyjaśnianie, rozstrzyganie hipotez i budowanie teorii); dzieje pojmowania nauki (starożytność i średniowiecze, nauka nowożytna, pozytywizm, nowa filozofia nauki); struktura i dynamika teorii naukowej (ewolucja struktury teorii, treść teorii, temporalność nauki).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
SPOSOBY OCENY STUDENTA
1. ca. 2 kolokwia z przerobionego materiału - 50%
2. obecność i aktywność na zajęciach - 20%
3. kolokwium z lektury wskazanej przez osobę prowadzącą - 30%

W kategorii wiedzy:
Na ocenę 2: Student nie zna podstawowych typów rozumowań, metod i procedur naukotwórczych, ani historycznego rozwoju refleksji nad nauką. Nie ma też świadomości zmian dokonujących się w nauce.
Na ocenę 3: Student posiada ogólną wiedzę na temat rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Ma ograniczoną znajomość aktualnie dyskutowanych kwestii z zakresu filozofii nauk przyrodniczych.
Na ocenę 4: Student posiada uporządkowaną wiedzę nt. stosowanych w nauce rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Ma rozeznanie w aktualnie dyskutowanych problemach z zakresu filozofii nauk przyrodniczych.
Na ocenę 5: Student ma usystematyzowaną i ugruntowaną wiedzę nt. stosowanych w nauce rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę oraz samodzielnie rozwiązywać zadane problemy z jednoczesnym uzasadnieniem wyboru ich rozwiązań oraz odniesieniem do dostępnej literatury przedmiotu.

W kategorii umiejętności:
Na ocenę 2: Student nie potrafi analizować i nie rozumie podstawowych treści zajęć; nie potrafi wyprowadzać wniosków ani rozwiązywać stawianych problemów.
Na ocenę 3: Student w stopniu minimalnym analizuje i rozumie treści zajęć. Z pomocą prowadzącego rekonstruuje treść tekstu źródłowego oraz dokonuje jego analizy.
Na ocenę 4: Student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób poprawny z niej korzysta w sytuacji problemowej. Czyta ze zrozumieniem teksty naukowe, z pomocą prowadzącego rozwiązuje stawiane mu problemy.
Na ocenę 5: Student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy posiadanej wiedzy (z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu) oraz poprawnie, samodzielnie z nich korzysta w sytuacjach problemowych.

W kategorii kompetencje społeczne:
Na ocenę 2: Student nie potrafi analizować i nie rozumie podstawowych treści zajęć; nie potrafi wyprowadzać wniosków ani rozwiązywać stawianych problemów.
Na ocenę 3: Student w stopniu minimalnym analizuje i rozumie treści zajęć. Z pomocą prowadzącego rekonstruuje treść tekstu źródłowego oraz dokonuje jego analizy.
Na ocenę 4: Student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób poprawny z niej korzysta w sytuacji problemowej. Czyta ze zrozumieniem teksty naukowe, z pomocą prowadzącego rozwiązuje stawiane mu problemy.
Na ocenę 5: Student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy posiadanej wiedzy (z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu) oraz poprawnie, samodzielnie z nich korzysta w sytuacjach problemowych.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
BIBLIOGRAFIA PODSTAWOWA
1. Lektura obowiązkowa: A.F. Chalmers, Czym jest to, co zwiemy nauką?, Wrocław 1997.
2. Z. Hajduk, Ogólna metodologia nauk, wyd. 6 uzup., Lublin 2012.
3. Z. Hajduk, Filozofia nauk przyrodniczych. Uaktualniony wybór elementarnych kwestii, Lublin 2012.
4. Z. Ziembiński, Logika praktyczna, wyd. 25, Warszawa 2002.
5. Ch. Frankfort-Nachmias, D. Nachmias, Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań 2001.
BIBLIOGRAFIA UZUPEŁNIAJĄCA
1. A. Grobler, Metodologia nauk, Kraków 2006.
2. M. Heller, Filozofia nauki. Wprowadzenie, Kraków 2011.
3. E. Nagel, Struktura nauki. Zagadnienia logiki wyjaśnień naukowych, Warszawa
4. J. Such, M. Szcześniak, Filozofia nauki, Poznań 1999.
5. J. Such, Wstęp do ogólnej metodologii nauk, Poznań 1969.
6. R. Wójcicki, Wykłady z metodologii nauk, Warszawa 1982.
7. J. Życiński, Elementy filozofii nauki, Tarnów 1996.
Kierunek studiów: Kognitywistyka (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Przedmioty ogólne: kierunkowe » Logika i metodologia w kognitywistyce
Efekty kształcenia:
K_K01rozumie konieczność dalszego kształcenia
K_K05ma świadomość zalet kulturowych i społecznych popularyzacji wiedzy naukowej
K_K06jest krytyczny i otwarty na nowe idee, koncepcje, teorie, argumenty: ma świadomość funkcjonowania różnych perspektyw poznawczych
K_K07aktywnie uczestniczy w debatach publicznych, stosując się do formalnych i rzeczowych wymogów dyskusji; potrafi dosstosować przekaz informacji do poziomu uczestników dyskusji
K_U01integruje wiedzę z zakresu różnych dyscyplin naukowych na temat prawidłowych i zaburzonych procesów poznawczych
K_U02posiada podstawowe umiejętności badawcze: formułuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawze; posługuje się pakietem statystyczym, opracowuje, prezentuje i interpretuje wyniki badań, wyciąga wnioski, wskazuje kierunki dalszych badań w obrębie wybranej specjalności
K_U06ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej; potrafi przygotować pracę pisemną, prezentację multimedialną i wystąpienie ustne z zakresu kognitywistyki oraz porozumiewać się ze specjalistami z zakresu nauk kognitywnych oraz innymi grupami docelowymi, używając różnych technik i kanałów komunikacji; potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię specjalistyczną oraz integrując różne ujęcia i koncepcje kognitywistyczne
K_U07projektuje, przygotowuje i przeprowadza badania eksperymentalne (określa pytanie badawcze, hipotezy, zmienne i ich operacjonalizację); potrafi napisać raport z badań kognitywistycznych, przestrzegając wskazanych zasad stylu APA
K_U08potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu kognitywistyki i powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkiego poznania, potrafi wskazać i opisać uwarunkowania (osobowe, społeczne oraz kulturowe) różnych poziomów poznania i posługując się wybranymi podejściami teoretycznymi
K_U09posiada na poziomie podstawowym umiejętność projektowania relacyjnych baz danych z wykorzystaniem diagramów związków encji; potrafi wykorzystywać model bazy danych jako podstawę działającej bazy danych zbudowanej z wykorzystaniem narzędzi biurowych oraz utworzyć bazę na serwerze z wykorzystaniem narzędzi Open Source
K_U10posiada umiejętność wspierania zadań analitycznych i komunikacyjnych przez narzędzia formalne, takie jak języki reprezentacji wiedzy i informatyczne programy komputerowe pomagające w analizie pojęciowej, a także wykorzystaniu jej wyników w praktyce informatycznej
K_U11potrafi obsługiwać wybrany edytor ontologii: zna zasady i posiada umiejętność zadawania pytań w języku zapytań ontologicznych
K_W01ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu kognitywistyki w relacji do nauk oraz o specyfice przedmiotowej i metodologicznej kognitywistyki
K_W03posiada wieloaspektową wiedzę na temat umysłu ludzkiego jako systemu poznawczego, komunikacyjnego i biologicznego oraz przetwarzającego różnego typu informacje
K_W04ma uporządkowaną wiedzę z zakresu dyscyplin podstawowych dla kognitywistyki: neuronauki poznawczej, neurofizjologii, filozofii umysłu, antropologii, psychologii poznania, nauki o systemach biologicznych i ewolucyjnych
K_W05ma uporządkowaną znajomość zagadnień z zakresu metodologii badań naukowych, zarówno w naukach humanistycznych, jak i biologicznych i społecznych
K_W08ma uporządkowaną wiedzę na temat wybranych zagadnień z zakresu różnych dyscyplin antropologicznych: antropologii filozoficznej, antropologii ewolucyjnej, neuroantropologii, antropologii porównawczej
K_W09ma uporządkowaną wiedzę na temat procesów poznawczych: świadomość, percepcja, procesy uwagowe, tworzenie pojęć, mindreading, aspekty społeczne poznania, język, pamięć, rozumowanie, intencjonalność, podejmowanie decyzji, motywacje
K_W10ma uporządkowaną wiedzę na temat języka, jego struktury, funkcji, genezy; relacji języka do umysłu i systemów społeczno-kulturowych
K_W11zna narzędzia formalno-logiczne, które spierają analizę danych, wnioskowanie, dostrzeganie struktury teorii oraz zasobów inferencyjnych w nich obecnych
K_W12zna i rozumie znaczenie baz danych w systemach informacyjnych; posiada podstawową znajomość języka tworzena baz danych; rozumie znaczenie sementycznej reprezentacji wiedzy w rozległych sieciach komputerowych