Metodologia nauk przyrodniczych (ćwiczenia) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:mgr Monika Chylińska
Organizator:Wydział Filozofii - Instytut Filozofii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
1. przedstawienie podstawowych typów rozumowań stosowanych w naukach przyrodniczych
2. szczegółowa prezentacja metod i procedur naukotwórczych typowych dla nauk przyrodniczych
3. rekonstrukcja historycznych sposobów pojmowania nauki
4. eksplikacja struktury i dynamiki teorii naukowej
Wymagania wstępne
1. umiejętność analizowania tekstów naukowych
2. umiejętność krytycznego myślenia
Efekty kształcenia dla przedmiotu
W kategorii wiedzy:
1. student zna podstawowe typy rozumowań, ma świadomość kompleksowej natury języka naukowego i jego historycznej zmienności K_W05
2. student posiada wiedzę dotyczącą podstawowych metod badawczych i procedur naukotwórczych w naukach przyrodniczych K_W05, K_W01
3. student zna historyczny rozwój teoretycznych modeli wiedzy naukowej K_W05
4. student ma świadomość ewoluowania struktury teorii i temporalności nauki K_W05

W kategorii umiejętności:
1. student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować
informację z wykorzystaniem różnych sposobów i źródeł (w tym źródeł elektronicznych) oraz rozumie czytany tekst źródłowy K_U01, K_U02
2. student potrafi stosować podstawowe typy rozumowań, uzasadnia i krytykuje uogólnienia w świetle dostępnych świadectw empirycznych K_U06
3. student umie poprawnie wnioskować na podstawie danych pochodzących z różnych źródeł oraz interpretować fakty z dziejów nauk przyrodniczych w ramach modeli teoretycznych wiedzy naukowej K_U06
4. student umie integrować współczesną wiedzę o przyrodzie w oparciu o wybrane modele rozwoju nauki, dostrzega pluralizm metod i dynamikę teorii naukowych K_U01
5. student rozumie teksty analizowane i zalecane na zajęciach oraz potrafi rozwiązywać problemy wykorzystując literaturę przedmiotu K_U02

W kategorii kompetencji społecznych:
1. student zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i posiadanych umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju zawodowego K_K01
2. student wykazuje otwartość na nowe idee i odkrycia, krytycznie analizuje uzasadniane tezy oraz docenia rozwój wiedzy naukowej i posiada świadomość różnorodnych jej ograniczeń K_K06
3. student potrafi stawiać problemy i samodzielne lub z pomocą prowadzącego formułuje propozycje ich rozwiązania K_K07
4. student rozumie problematykę etyczną związaną z odpowiedzialnością za trafność przekazywanej wiedzy, z uczciwością naukową oraz rzetelnością i uczciwością w sytuacji prowadzenia sporu filozoficznego K_K05, K_K07
Metody dydaktyczne
Praca z tekstem, metoda problemowa, metody aktywizujące z wykorzystaniem technik multimedialnych.
Treści programowe przedmiotu
Natura rozumowania - związki logiczne i treściowe; typy rozumowań - proste (wnioskowania niezawodne i uprawdopodobniające) i złożone (dowodzenie, wyjaśnianie, rozstrzyganie); metoda dedukcyjna (systemy dedukcyjne, aksjomatyzacja, formalizacja, cybernetyka); metoda statystyczna (zbieranie materiału, analiza i interpretacja, teoria wnioskowań, wartość interpretacji); metoda indukcyjna (indukcjonizm i hipotetyzm, zbieranie danych doświadczenia, interpretacja wyników: wyjaśnianie, rozstrzyganie hipotez i budowanie teorii); dzieje pojmowania nauki (starożytność i średniowiecze, nauka nowożytna, pozytywizm, nowa filozofia nauki); struktura i dynamika teorii naukowej (ewolucja struktury teorii, treść teorii, temporalność nauki).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
SPOSOBY OCENY STUDENTA
1. ca. 2 kolokwia z przerobionego materiału - 50%
2. obecność i aktywność na zajęciach - 20%
3. kolokwium z lektury wskazanej przez osobę prowadzącą - 30%

W kategorii wiedzy:
Na ocenę 2: Student nie zna podstawowych typów rozumowań, metod i procedur naukotwórczych, ani historycznego rozwoju refleksji nad nauką. Nie ma też świadomości zmian dokonujących się w nauce.
Na ocenę 3: Student posiada ogólną wiedzę na temat rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Ma ograniczoną znajomość aktualnie dyskutowanych kwestii z zakresu filozofii nauk przyrodniczych.
Na ocenę 4: Student posiada uporządkowaną wiedzę nt. stosowanych w nauce rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Ma rozeznanie w aktualnie dyskutowanych problemach z zakresu filozofii nauk przyrodniczych.
Na ocenę 5: Student ma usystematyzowaną i ugruntowaną wiedzę nt. stosowanych w nauce rozumowań, historycznego rozwoju refleksji nad nauką oraz podstawowych procesów naukotwórczych. Potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę oraz samodzielnie rozwiązywać zadane problemy z jednoczesnym uzasadnieniem wyboru ich rozwiązań oraz odniesieniem do dostępnej literatury przedmiotu.

W kategorii umiejętności:
Na ocenę 2: Student nie potrafi analizować i nie rozumie podstawowych treści zajęć; nie potrafi wyprowadzać wniosków ani rozwiązywać stawianych problemów.
Na ocenę 3: Student w stopniu minimalnym analizuje i rozumie treści zajęć. Z pomocą prowadzącego rekonstruuje treść tekstu źródłowego oraz dokonuje jego analizy.
Na ocenę 4: Student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób poprawny z niej korzysta w sytuacji problemowej. Czyta ze zrozumieniem teksty naukowe, z pomocą prowadzącego rozwiązuje stawiane mu problemy.
Na ocenę 5: Student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy posiadanej wiedzy (z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu) oraz poprawnie, samodzielnie z nich korzysta w sytuacjach problemowych.

W kategorii kompetencje społeczne:
Na ocenę 2: Student nie potrafi analizować i nie rozumie podstawowych treści zajęć; nie potrafi wyprowadzać wniosków ani rozwiązywać stawianych problemów.
Na ocenę 3: Student w stopniu minimalnym analizuje i rozumie treści zajęć. Z pomocą prowadzącego rekonstruuje treść tekstu źródłowego oraz dokonuje jego analizy.
Na ocenę 4: Student potrafi zaprezentować posiadaną wiedzę, a także w sposób poprawny z niej korzysta w sytuacji problemowej. Czyta ze zrozumieniem teksty naukowe, z pomocą prowadzącego rozwiązuje stawiane mu problemy.
Na ocenę 5: Student ma opanowane narzędzia analizy i syntezy posiadanej wiedzy (z odniesieniem do aktualnej literatury przedmiotu) oraz poprawnie, samodzielnie z nich korzysta w sytuacjach problemowych.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
BIBLIOGRAFIA PODSTAWOWA
1. Lektura obowiązkowa: A.F. Chalmers, Czym jest to, co zwiemy nauką?, Wrocław 1997.
2. Z. Hajduk, Ogólna metodologia nauk, wyd. 6 uzup., Lublin 2012.
3. Z. Hajduk, Filozofia nauk przyrodniczych. Uaktualniony wybór elementarnych kwestii, Lublin 2012.
4. Z. Ziembiński, Logika praktyczna, wyd. 25, Warszawa 2002.
5. Ch. Frankfort-Nachmias, D. Nachmias, Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań 2001.
BIBLIOGRAFIA UZUPEŁNIAJĄCA
1. A. Grobler, Metodologia nauk, Kraków 2006.
2. M. Heller, Filozofia nauki. Wprowadzenie, Kraków 2011.
3. E. Nagel, Struktura nauki. Zagadnienia logiki wyjaśnień naukowych, Warszawa
4. J. Such, M. Szcześniak, Filozofia nauki, Poznań 1999.
5. J. Such, Wstęp do ogólnej metodologii nauk, Poznań 1969.
6. R. Wójcicki, Wykłady z metodologii nauk, Warszawa 1982.
7. J. Życiński, Elementy filozofii nauki, Tarnów 1996.
Kierunek studiów: Kognitywistyka (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę