Andragogika i geragogika specjalna (ćwiczenia) - 2019/2020

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Ewa Domagała-Zyśk prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
Celem przedmiotu jest wyposażenie uczestnika zajęć w podstawowy zasób wiedzy i umiejętności dotyczących wsparcia dla dorosłych i starszych osób z niepełnosprawnością intelektualną: nabycie wiedzy o specyfice ich funkcjonowania w wymiarach fizycznym i psychospołecznym a także o szczególnych wyzwaniach, jakie pojawiają się w ich codziennym życiu – aktualnym i przyszłym. Realizacja programu zajęć służy również nabyciu umiejętności projektowania wsparcia dla osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną.
Wymagania wstępne
Efekty kształcenia dla przedmiotu
a) w zakresie wiedzy:
K_W02 – ma uporządkowaną wiedzę na temat integralnego rozwoju człowieka w cyklu życia w aspekcie rozwoju fizycznego, intelektualnego, społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz wyzwań z nimi związanych
K_W06 – ma uporządkowaną wiedzę o metodyce wsparcia dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną
K_W10 – ma uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki funkcjonowania dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną w rodzinie, szkole i innych instytucjach terapeutycznych oraz sposobów pracy z nimi.
b) w zakresie umiejętności:
K_U02 – potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną w celu analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych i pomocowych, specyficznych dla okresu dorosłości
K_U06 – potrafi ocenić przydatność poznanych metod działania/wsparcia dla rozwiązania rozpoznanego problemu dorosłej osoby z niepełnosprawnością intelektualną
K_U07 – potrafi wspierać rozwój i edukację dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną, kierować procesem terapeutycznym/rewalidacyjnym.
c) posiada kompetencje (postawy):
K_K01 – posługuje się zasadami i normami etycznymi w pracy pedagoga specjalnego
K_K03 – odpowiedzialnie przygotowuje się do swojej pracy, planuje i wykonuje różne działania pedagogiczne
K_K05 – ma świadomość konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z niepełnosprawnością intelektualną.
Metody dydaktyczne
Praca indywidualna i grupowa: dyskusja, ćwiczenia praktyczne, analiza tekstów i materiałów multimedialnych.
Treści programowe przedmiotu
1. Dorosłość i starość z niepełnosprawnością intelektualną – specyfika i wyzwania:
a) aspekt biomedyczny – specyfika dorosłości, zmiany fizyczne i fizjologiczne postępujące z wiekiem, kumulacja czynnika niepełnosprawności i starości,
b) aspekt psychospołeczny – przeżywanie i świadomość niepełnosprawności; praca zawodowa i możliwość samodzielnej egzystencji; uczestnictwo i aktywność społeczna; tworzenie bliskich relacji międzyosobowych (przyjaźń, małżeństwo, seksualność, rodzicielstwo); relacja rodzice – dorosła osoba z niepełnosprawnością intelektualną, starzenie się rodziców i opiekunów; bariery mentalne i społeczne dotyczące dorosłych osób z niepełnosprawnością.
2. Główne kierunki, zasady wspierania dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną: budowanie autonomii i odpowiedzialności, poczucia własnej wartości, świadomości własnej niepełnosprawności, utrzymanie aktywności, normalizacja środowisk życia.
3. Wybrane formy wsparcia i terapii dla dorosłych i starszych osób z niepełnosprawnością intelektualną
a) wymiar instytucjonalny (opieka, edukacja zawodowa, terapia zajęciowa, trening pracy, samoobsługi, ekonomiczny – Warsztaty Terapii Zajęciowej, Zakłady Aktywizacji Zawodowej, Zakłady Pracy Chronionej, Domy Pomocy Społecznej),
b) środowiskowy i nieformalny (Domy Dziennego Pobytu, Rodzinne Domy Pomocy, mieszkania treningowe i chronione, farmy życia, działalność organizacji pozarządowych, wspólnoty życia i spotkania, wsparcie w rodzinie – osób z niepełnosprawnością i ich opiekunów).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Przygotowanie i aktywny udział w dyskusji w trakcie zajęć, przygotowanie pracy zaliczeniowej -prezentacji dotyczącej wybranej formy wsparcia dla dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
a) podstawowa:
Dorosłość, niepełnosprawność, czas współczesny. Na pograniczach pedagogiki specjalnej, red. K. D. Rzedzicka, A. Kobylańska, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2003.
Dorośli z niepełnosprawnością intelektualną w labiryntach codzienności. Analiza badań – krytyka podejść – propozycje rozwiązań, red. B. Cytowska, Adam Marszałek, Toruń 2011.
Gutowska A., (Nie)pełnosprawna starość – przyczyny, uwarunkowania, wsparcie, „Interdyscyplinarne Konteksty pedagogiki Specjalnej” 2015, nr 1, s. 9-33.
Krause A., Dorosłość w niepełnosprawności intelektualnej, „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej” 2016, nr 24, s. 10-19
Pisula E., Dorosłość osób z niepełnosprawnością intelektualną – szanse i zagrożenia, Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Warszawa 2008.
b) uzupełniająca:
Grzesiak H., Rozważania o starości osób niepełnosprawnych intelektualnie „Niepełnosprawność i Rehabilitacja” 2012, T. 2, nr 2, s. 82-90.
Niepełnosprawność – w zwierciadle dorosłości, red. R. J. Kijak, Impuls, Kraków 2012.
Kruk-Lasocka J., Wawrzyniak A., Co zrobić z tą miłością? Refleksje nie tylko nad dorosłością osób upośledzonych umysłowo, red. Rehabilitacja, opieka i edukacja specjalna w perspektywie zmiany, red. Cz. Kosakowski, A. Krause, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2004, s. 61–66.
Mariańczyk K., Otrębski W., Edukacja zawodowa i zatrudnienie osób niepełnosprawnych umysłowo W Polsce. Czy jest szansa na pomyślne przejście ze szkoły na rynek pracy?, w: Dalej w tę samą stronę, red. I. Ulfik-Jaworska, A. Gała, Wyd. KUL, Lublin 2012, s. 315-332.ƒ
Mathieu M. H., Vanier J., Nigdy więcej sami. Przygoda Wiary i Światła, Kraków 2014.
Trudna dorosłość osób z zespołem Downa. Jak możemy wspomóc?, red. B. Kaczmarek, Impuls, Kraków 2010.
Żyta A., Małżeństwo i rodzicielstwo osób z niepełnosprawnością intelektualną – wyzwania współczesności, „Edukacja dorosłych” 2013, nr 2, s. 59-71.
Kierunek studiów: Pedagogika specjalna (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok III - Semestr 5
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę