Ikonografia świąt maryjnych (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Aneta Kramiszewska
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Historii Sztuki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1. Ukazanie różnorodności ikonografii Najświętszej Maryi Panny w perspektywie heortologicznej.
C2. Wskazanie kluczowych problemów ikonograficznych związanych z obrazowym wykładem mariologii i funkcjonowaniem wizerunków w liturgii i praktykach dewocyjnych.
Wymagania wstępne
Znajomość podstawowych typów ikonografii maryjnej na poziomie zajęć z ikonografii chrześcijańskiej na studiach historii sztuki I stopnia.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student identyfikuje tematy ikonografii chrześcijańskiej ilustrujące treści świąt maryjnych. K_W05
2. Student wylicza święta maryjne i wskazuje ich miejsce w heortologii Kościoła. K_W07
3. Student objaśnia wzajemne relacje liturgicznego kultu Maryi i sztuki powstającej z inspiracji Kościoła na potrzeby wiernych. K_W07
UMIEJĘTNOŚCI
1. Student przeprowadza analizę ikonograficzną wybranych typów przedstawień, omawianych na wykładzie. K_U03
2. Student wykorzystuje treści dogmatyczne do właściwego odczytania przedstawień maryjnych. K_U03
3. Student identyfikuje i analizuje programy ikonograficzne, których podstawą są święta maryjne. K_U03
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student ma świadomość wagi dziedzictwa kulturowego i skomplikowanych powiązań tworzących w przeszłości tkankę kulturową, postrzega sztukę w jej relacjach do religii. K_K05
Metody dydaktyczne
Wykład z prezentacją multimedialną.
Treści programowe przedmiotu
1. Podstawy teologiczne kultu Maryi w Kościele katolickim.
2. Maryja w roku liturgicznym (w perspektywie historycznej).
3.Święta maryjne jako samodzielny temat ikonografii chrześcijańskiej (np. \"Zodiacus Festorum Marianorum\").
4. Ikonografia ilustrująca treść poszczególnych wybranych świąt maryjnych:
- Niepokalane Poczęcie NMP, Zwiastowanie Pańskie, Wniebowzięcie NMP, Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Najświętszego Imienia Maryi
- Ofiarowanie Pańskie, Nawiedzenia NMP, Narodzenie NMP, Ofiarowania NMP
- NMP Wspomożycielki Wiernych, Matki Bożej Bolesnej, Matki Bożej Miłosierdzia, NMP Królowej, Niepokalanego Serca NMP
- NMP Różańcowej, NMP z Góry Karmel
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Obecność na zajęciach (możliwe dwie nieusprawiedliwione nieobecności). Pisemne kolokwium na koniec semestru, w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej - poprawa ustna.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Defensorium czyli średniowieczny traktat o \"Obronie nienaruszonego i trwałego dziewictwa najczystszej Rodzicielki Maryi\", przekład i opracowanie S. Kobielus, Poznań 2012.
Gronowski M. T., Matka Boża Śnieżna (Sancta Maria Maior/Salus Populi Romani) w Polsce. Prolegomena do badań nad rozwojem kultu i wizerunków, [w:] Kościół w Polsce. Dzieje i kultura, t. XVII, red. J. Walkusz, Lublin 2018, s.197-264.
Kapustka M., Mater omnium viventium. Symbolika obrazu Wniebowzięcia Marii ze zbiorów wrocławskiego muzeum, \"Dzieła i Interpretacje\" 4:1996, s. 131-154.
Kiszkowiak K., Wątki Maryjne w apokryfach staropolskich. Wybrane zagadnienia, Gdańsk 2013.
Knapiński R., Narodzenie Najświętszej Maryi Panny, [w:] tegoż, Titulus ecclesiae. Ikonografia wezwań współczesnych kościołów katedralnych w Polsce, Warszawa 1999, s. 217-233.
Knapiński R., Różaniec w ikonografii, [w:] Różaniec - skarb, który trzeba odkryć, red. J. Królikowski, Kraków 2004, s. 145-183.
Kościółko I., Zwiastowanie z Mądrego jako przykład ikonografii Wcielenia, \"Roczniki Humanistyczne\" 52:2004, z. 4, s. 233-262.
Kramiszewska A., Ikonografia Niepokalanego Poczęcia jako wyraz kultu Maryi Imakulaty, [w:] Święty wyjątek. Niepokalane Poczęcie Maryi, Kraków 2004, s. 127-155.
Królikowski J., Maryja Królowa. Sens teologiczny tytułu w kontekście praktyki koronacji obrazów maryjnych, [w:] Maria Regina. Koronacje wizerunków maryjnych w II Rzeczypospolitej, red. A. Witkowska, Tarnów 2011, s. 9-27.
Laurentin R., Matka Pana. Krótki traktat teologii maryjnej, Warszawa 1989.
Maria Mater Misericordiae, Kraków 2016.
Mastalska D., Dziewictwo Matki Zbawiciela. Teologia i duchowość, Licheń Stary 2013.
Mączyński R., Mater Gratiarum Varsaviensis. Wizerunki Madonny Łaskawej w sztuce polskiej, \"Rocznik Historii Sztuki\" 21:1995, s. 249-315.
Moisan-Jabłońska K., Obrazowanie idei Compassio i Corredemptio na polskich barokowych przedstawieniach dusz czyśćcowych, \"Saeculum Christianum\" 10:2003, nr 2, s. 129-143.
Moisan-Jabłońska K., Przedstawienia maryjne eksponujące motyw walki ze złem, [w:] taż, Obrazowanie walki dobra ze złem, Kraków 2002, s. 59-112.
Pelikan J., Maryja przez wieki, Kraków 2012.
Pielas M., Matka Boska Bolesna, Kraków 2000.
Rybicki A., Compassio Mariae w chrześcijańskim życiu duchowym. Studium na przykładzie polskiej średniowiecznej literatury i sztuki religijnej, Lublin 2009.
Zawada M., Tren królewskiej szaty. Teologiczne aspekty szkaplerza karmelitańskiego, Kraków 2000.
Kierunek studiów: Historia Sztuki (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę