Historia Kościoła powszechnego w starożytności i średniowieczu (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr hab. Piotr Szczur
Organizator:Wydział Teologii - Instytut Historii Kościoła i Patrologii
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 – Zapoznanie studentów z dziejami Kościoła od jego założenia do Soboru Laterańskiego V (1512-1517).
C2 – Kształtowanie u studentów umiejętności postrzegania historii Kościoła w szerokim kontekście dziejów politycznych i społecznych oraz jej interpretowania i oceniania w świetle obiektywnych źródeł i najnowszych badań naukowych.
Wymagania wstępne
W1 – Znajomość podstawowych wydarzeń z historii powszechnej.
W2 – Umiejętność posługiwania się mapami i ich czytania.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student posiada podstawową i uporządkowaną znajomość terminologii, metodologii i osiągnięć nauk badających Śródziemnomorze i jego dorobek (humanistycznych, religiologicznych i teologicznych), i ich miejscu w systemie nauk – Md1A_W02
2. Student osiąga świadomość złożoności kultury krajów Śródziemnomorza, jej bogactwa i różnorodności wyrazów, w tym kompleksowej natury języka (szeroko rozumianego: kulturowego, literackiego, filozoficznego i religijnego) wraz z jego złożonością i historyczną zmiennością – Md1A_W08
3. Student posiada ogólną znajomość dziejów i doktryny głównych religii obecnych w Śródziemnomorzu, a także w zakresie ich wzajemnych odniesień w przeszłości i współczesnych – Md1A_W09
4. Student posiada ogólną znajomość dziejów i doktryny głównych Kościołów i wyznań chrześcijańskich obecnych w Śródziemnomorzu, a także w zakresie problematyki ekumenicznej – Md1A_W10

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student umie wyszukiwać, analizować, krytycznie (racjonalnie) oceniać, porządkować, selekcjonować i użytkować naukowe i naukotwórcze informacje z wykorzystaniem różnych źródeł i sposobów w zakresie dziedzin i dyscyplin naukowych badających dorobek Śródziemnomorza – Md1A_U01

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie zważywszy na bogactwo dorobku Śródziemnomorza i jego ciągły rozwój, a także liczne możliwości praktycznego wykorzystywania wiedzy i umiejętności – Md1A_K01
2. Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie i rozwój dziedzictwa kulturowego Śródziemnomorza i Europy – Md1A_K05
3. Student ma świadomość specyficznego znaczenia Śródziemnomorza jako kolebki humanizmu i wzorca kulturowego z akcentem na wkład religii – Md1A_K06
Metody dydaktyczne
Wykład konwencjonalny;
Wykład konwersatoryjny;
Analiza tekstów źródłowych z dyskusją;
Analiza zdarzeń historycznych.
Treści programowe przedmiotu
1. Historyczne początki Kościoła i działalność apostołów;
2. Przyczyny rozszerzania się chrześcijaństwa i postępy ewangelizacyjne w Imperium Rzymskim i poza jego granicami;
3. Kształtowanie się prymatu biskupa Rzymu;
4. Spory natury teologicznej i dyscyplinarnej pierwszych wieków;
5. Przyczyny i przebieg prześladowań;
6. Przełom konstantyński
7. Sobory powszechne niepodzielonego Kościoła;
8. Powstanie i rozwój życia zakonnego;
9. Chrystianizacja narodów celtyckich i germańskich;
10. Powstanie i rozwój Państwa Kościelnego;
11. Kościół państwowy w imperium Karola Wielkiego;
12. Chrystianizacja ludów słowiańskich (misja św. Cyryla i Metodego);
13. Saeculum obscurum – upadek autorytetu papieskiego w X wieku;
14. Wielka schizma wschodnia;
15. Gregoriańska reforma Kościoła;
16. Wyprawy krzyżowe: geneza, przebieg i znaczenie;
17. Herezje XII i XIII wieku oraz walka o czystość wiary – inkwizycja;
18. „Niewola awiniońska” papieży i wielka schizma zachodnia;
19. Papiestwo w okresie renesansu i humanizmu.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
W - student nie zna podstawowej faktografii
U - student nie potrafi wyjaśnić najważniejszych wydarzeń z historii starożytnej i średniowiecznej
K - student nie rozumie znaczenia dziedzictwa kulturowego Kościoła

Ocena dostateczna
W - zna najważniejsze zagadnienia z historii Kościoła
U - student potrafi wyjaśnić najważniejsze zagadnienia z historii Kościoła starożytnego i średniowiecznego, ale nie dostrzega wzajemnych relacji między nimi
K - student rozumie znaczenie dziedzictwa kulturowego Kościoła, ale nie dostrzega potrzeby własnego zaangażowania w jego zachowanie

Ocena dobra
W - student ma pogłębioną wiedzę o poszczególnych zagadnieniach z historii Kościoła
U - student potrafi prawidłowo wyjaśnić poszczególne zagadnienia z historii Kościoła i dostrzega wzajemne relacje między nimi
K - student rozumie potrzebę własnego zaangażowania na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego Kościoła

Ocena bardzo dobra
W - student ma pogłębioną wiedzę o poszczególnych zagadnieniach z historii Kościoła
U - student rozumie i potrafi wyjaśnić procesy historyczne zachodzące w starożytności i średniowieczu oraz udział w nich Kościoła
K - student ma świadomość złożoności rzeczywistości i rozumie potrzebę interdyscyplinarnego podejścia do rozwiązywanych problemów oraz jest gotów do uczestniczenia w działaniach na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego Kościoła
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Banaszak M., Historia Kościoła katolickiego, t. I-II, Warszawa 1986-1987;
Bihlmeyer K., Tuechle H., Historia Kościoła, t. I: Starożytność chrześcijańska, tłum. J. Klenowski, Warszawa 1971;
Kumor B., Historia Kościoła, t. I-IV, Lublin 2001;
Danielou J., Marrou H.I., Historia Kościoła, t. I-II, Warszawa 1984;
Rops D., Kościół pierwszych wieków, Warszawa 1997.

Literatura uzupełniająca:
Brändle R., Problemy działalności społecznej w Kościele starożytnym, „Vox Patrum” 4 (1983), s. 29-47; Chmielecki T.T., Początki chrześcijaństwa w Gruzji (I-VII w.), „Vox Patrum” 17 (1997), z. 32-33, s. 343-358; Derdziuk E., Postawa chrześcijan Afryki rzymskiej wobec aresztowania i uwięzienia, „Vox Patrum” 5(1984) z. 6-7, s. 81-99; Duży L., Polemika Celsusa z chrześcijaństwem jako inwektywa, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 18 (1985) s. 169-180; Grzywaczewski J., Duszpasterska opieka nad więźniami w starożytności chrześcijańskiej, „Vox Patrum” 16 (1996), z. 30-31, s. 249-258; Gurda K., Wspomaganie ubogich i potrzebujących w kościele mediolańskim za czasów św. Ambrożego, „Vox Patrum” 16 (1996), z. 30-31, s. 151-159; Jaczynowska M., Polityka dynastii Sewerów wobec chrześcijaństwa, „Vox Patrum” 11-12 (1991-1992) z. 20-23, s. 195-203; Kieling M., Katechumenat i chrzest na podstawie „Konstytucji Apostolskich”, „Vox Patrum” 52 (2008), z. 1, s. 439-454; Koczwara S., Dzieje schizmy akacjańskiej do 514 roku, „Roczniki Teologiczne” 45 (1998) z. 4, s. 19-38; Krakowiak Cz., Posługiwanie biskupów, prezbiterów i diakonów w pismach Ojców Kościoła do V wieku, „Vox Patrum” 52 (2008), z. 1, s. 513-530; Myszor W., Ad limina Apostolorum. Podróże i pielgrzymki do Rzymu w starożytnym Kościele, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 16 (1983), s. 87-97; Naumowicz J., Instytucje charytatywne św. Bazylego. „Bazyliada”, „Vox Patrum” 16 (1996), z. 30-31, s. 125-138; Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, Warszawa 1986, s. 15-49; Strzelczyk J., Apostołowie Europy, Warszawa 1997; Strzelczyk J., Iroszkoci w kulturze średniowiecznej Europy, Warszawa 1987; Śrutwa J., Ewangelia św. Mateusza (16, 16-19) jako argument papieża Stefana I na rzecz prymatu rzymskiego, „Analecta Cracoviensia”, 27 (1995), s. 323-328.
Kierunek studiów: Teologia kurs B (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 4
Forma zaliczenia: Egzamin