Historia nauki (konwersatorium) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący: - VACAT
Organizator:Wydział Filozofii - Instytut Filozofii
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Cele przedmiotu
C1. Rozwijanie zainteresowań poznawczych na temat genezy nauki oraz genezy głównych odkryć naukowych.
C2. Pogłębienie pojęcia odkrycia naukowego i jego roli w rozwoju cywilizacyjnym ludzkości.
C3. Ukazanie roli nauki w formowaniu monistycznej interpretacji przyrody.
Wymagania wstępne
Zainteresowanie genezą i koncepcją odkryć naukowych oraz rolą nauki w kształtowaniu współczesnego obrazu świata i rozwoju cywilizacyjnego ludzkości.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA

1. Student posiada podstawową wiedzę z zakresu wybranej nauki szczegółowej (K_W09).

2. Student posiada wszechstronną i głęboką wiedzę na temat miejsca i roli filozofii w rozwoju nauki oraz roli nauki jako dziedziny kultury (K_W02).

3. Student posiada wszechstronną wiedzę na temat wpływu idei filozoficznych na koncepcję odkrycia naukowego (K_W06).


UMIEJĘTNOŚCI

1. Student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informację z wykorzystaniem różnych sposobów i źródeł (w tym źródeł elektronicznych) (K_U01).

2. Student posługuje się swobodnie metodami dydaktycznymi i nowymi technikami, umożliwiającymi prowadzenie zajęć na poziomie akademickim (K_U11).


KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)

1. Student krytycznie ocenia stan własnej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę nieustannego rozwijania i pogłębiania kompetencji profesjonalnych jest otwarty na nowe idee i gotów do zmiany opinii w świetle dostępnych danych i argumentów (K_K01).

2. Student rozwija w sobie postawę respektu i otwartości na inne poglądy, gotowość do weryfikacji stanowiska pod wpływem rzetelnej argumentacji potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania badawczego (K_K06).
Metody dydaktyczne
Dyskusja naukowa
Treści programowe przedmiotu
1.Wielkie odkrycia naukowe i ich zastosowania w przemyśle (m.in. odwrócona osmoza, gigantyczny magnetoopór, fulereny). 2. Czynniki stymulujące i opóźniające rozwój nauki (wpływ wojen na postęp naukowy, m.in. rozwój optyki /teorie warstw antyrefleksyjnych/ i informatyki /sieci informatyczne/). 3. Postęp naukowy jako główny czynnik uniwersalizacji i globalizacji (naukowa organizacja pracy i produkcja masowa, metrologia). 4. Kontrowersje wokół genezy centralnych idei naukowych (spory o plagiat Darwinowskiej koncepcji ewolucji). 5. Rola astronomii i astrofizyki w kształtowaniu się monistycznej interpretacji kosmosu (m.in. odkrycie pulsarów, magnetarów i związków organicznych w przestrzeni kosmicznej). 6. Odkrycie elektroluminescencji i jego wpływ na techniki oświetleniowe (historia naturalna światła elektrycznego). 7. Odkrycia nowych planet (planetoid) i księżyców w Układzie Słonecznym w nowożytnej i współczesnej astronomii (m.in. Herschel, Galle, d\'Arrest, Le Verrier, Piazzi, Hall, Tombaugh, Jewitt) a filozoficzne koncepcje odkrycia naukowego. 8. Znaczenie odkryć geograficznych dla nowożytnych nauk przyrodniczych (wyprawy badawcze Cooka, Darwina, Humboldta, Speke\'a, Granta, Scotta i Amundsena) oraz wielkich odkryć fizyki i fizjologii dla postępu cywilizacyjnego (insulina, witaminy, promieniowanie rentgenowskie, rezonans magnetyczny, nadciekłość i nadprzewodnictwo, energia atomowa).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena na podstawie pisemnego egzaminu testowego z częścią pytań otwartych oraz przygotowywanych przez studentów prezentacji.

WIEDZA

(ndst) Student nie potrafi przedstawić głównych koncepcji genezy nauki i nie dostrzega decydującej roli wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, nie rozumie związków interteoretycznych pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi.
(dst.) Student potrafi przedstawić w zarysie główne koncepcje genezy nauki, dostrzega decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi.
(dobry) Student potrafi przedstawić w szczegółach główne koncepcje genezy nauk przyrodniczych, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi.
(bdb) Student potrafi przedstawić w szczegółach główne koncepcje genezy nauk przyrodniczych, zna główne metody badawcze i strategie argumentacyjne występujące w nauce, dostrzega wyraźnie i ilustruje oryginalnymi przykładami decydującą rolę wielkich eksperymentów naukowych w rozwoju nauk przyrodniczych, bardzo dobrze rozumie związki interteoretyczne pomiędzy poszczególnymi naukami przyrodniczymi.

UMIEJĘTNOŚCI

(ndst) Student nie potrafi zinterpretować poszczególnych odkryć naukowych w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego, nie potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.
(dst.) Student potrafi zinterpretować niektóre odkrycia naukowe w ramach głównych koncepcji odkrycia naukowego oraz potrafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.
(dobry) tudent potrafi zinterpretować najbardziej znane odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi poprawnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł.
(bdb) Student potrafi zinterpretować odkrycia naukowe w ramach głównych i peryferyjnych koncepcji odkrycia naukowego oraz potafi bezbłędnie wnioskować wykorzystując dane z różnych źródeł, porównując ich wartość i szacując siłę argumentów.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(ndst) tudent nie ma świadomości znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, nie wykazuje otwartości na nowe idee i punkty widzenia, nie potrafi zmienić swojej opnii pod wpływem racjonalnych argumentów.
(dst) Student ma ograniczoną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.
(dobry) Student ma pogłębioną świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.
(bdb) Student ma bardzo głęboką świadomość znaczenia europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia nauk przyrodniczych, wykazuje otwartość na nowe idee i punkty widzenia i potrafi zmienić swoją opnię pod wpływem racjonalnych argumentów.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Z. Roskal, Kosmos chtoniczny. Historyczny rozwój monistycznej interpretacji kosmosu, Lublin: Wydawnictwo KUL 2012.
A. Wróblewski, Historia fizyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2006.
E. Pietruska-Madej, Odkrycie naukowe. Kontrowersje filozoficzne, Warszawa: PWN 1990.

Literatura uzupełniająca:

I. Stasiewicz-Jasiukowa (red.), Wkład polskiej nauki i techniki do dziedzictwa światowego, Warszawa: Kraków: WAM 2009;
M. Kopczyński, Ludzie i technika. Szkice z dziejów cywilizacji przemysłowej, Warszawa 2009;
E. Grant, Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, Warszawa: 2005;
T. Shachtman, Apokalipsa czy cuda techniki, Warszawa: Bellona 2004;
D. Boorstin, Odkrywcy: dzieje ludzkich odkryć i wynalazków, Warszawa: KiW 1998;
J. Favier, Wielkie odkrycia. Od Aleksandra do Magellana, Warszawa: Bellona 1996;
R. Harré, Wielkie eksperymenty naukowe, Warszawa: Wiedza Powszechna 1991.
Kierunek studiów: Filozofia (stacjonarne doktoranckie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok IV - Semestr 8
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok IV - Semestr 8
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Kierunek studiów: Filozofia (stacjonarne doktoranckie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok II - Semestr 4
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok III - Semestr 6
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem
Etap:Rok IV - Semestr 8
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Etap:Rok IV - Semestr 8
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zal. podpisem