Psychologia różnic indywidualnych (ćwiczenia)

Opis przedmiotu
Informacje ogólne
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Psychologii
Kod ECTS:14400-XXXX-0502CWI0075
Kierunek studiów: Psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zaliczenie na ocenę
Rozkład zajeć
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Zaliczenie na ocenę
Rozkład zajeć
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł PS_2 - Przedmioty kierunkowe
Efekty kształcenia:
K_K01rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie oraz rozwoju własnych kompetencji związanych z pracą psychologa w różnych obszarach
K_K02jest świadomy znaczenia zasad etycznych i uczciwości intelektualnej w działaniach naukowych oraz praktyce zawodowej psychologa.
K_K03wykazuje gotowość do realizacji celów zawodowych oraz dbałość o prestiż zawodu psychologa
K_K04ma świadomość znaczenia sfery psychicznej człowieka dla jakości jego funkcjonowania we wszystkich obszarach życia; posiada przekonanie o potrzebie wspierania jednostek i grup w aspekcie ich kompetencji psychospołecznych. Dostrzega potrzebę odpowiedzialnego popularyzowania wiedzy z zakresu psychologii
K_K05przyjmuje postawę szacunku wobec osób o różnych potrzebach w zakresie różnych form pomocy psychologicznej; okazuje zrozumienie dla sytuacji ludzi z różnymi problemami i trudnościami
K_K06ma świadomość specyfiki relacji interpersonalnej w sytuacji pomocy psychologicznej. Wykazuje troskę o prawidłowy przebieg diagnozy i interwencji psychologicznej, tak by nie przyniosła jakiejkolwiek szkody badanym osobom. Jest otwarty na pomoc ekspertów i superwizorów.
K_K07wykazuje krytyczną postawę wobec stosowanych metod badawczych i uzyskanych dzięki nim wyników, a także wobec różnych poglądów i praktyk w zakresie psychologii.
K_K08potrafi współpracować w grupie, podejmując aktywne role w zespole (w tym rolę lidera), inspirować i organizować uczenie się innych osób
K_K09ma świadomość znaczenia dbałości o zdrowie psychiczne i fizyczne, identyfikuje indywidualne, społeczne i środowiskowe zagrożenia dla zdrowia psychicznego i somatycznego.
K_K10wykazuje gotowość do współpracy z profesjonalistami, których działalność koncentruje się na wspieraniu jakości życia w różnych warunkach społecznych i środowiskowych
K_U01potrafi wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii oraz powiązanych z nią dyscyplin do analizowania i interpretowania ludzkich zachowań, potrafi wskazać i opisać uwarunkowania (osobowe, społeczne oraz kulturowe) różnych zachowań człowieka oraz funkcjonowania określonych grup społecznych i organizacji posługując się wybranymi podejściami teoretycznymi
K_U02integruje wiedzę z zakresu różnych subdyscyplin psychologicznych na temat prawidłowego i zaburzonego funkcjonowania człowieka, grup społecznych oraz organizacji
K_U03ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej; potrafi przygotować pracę pisemną, prezentację multimedialną i wystąpienie ustne z zakresu psychologii oraz porozumiewać się ze specjalistami z zakresu psychologii oraz innymi grupami docelowymi używając różnych technik i kanałów komunikacji; potrafi wypowiadać się i argumentować swoje poglądy w sposób precyzyjny, wykorzystując terminologię psychologiczną oraz integrując różne ujęcia i koncepcje psychologiczne
K_U04potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności, korzystając z różnych źródeł informacji (w języku rodzimym i obcym) i nowoczesnych technologii (ICT) oraz szanując zasady własności intelektualnej
K_U05potrafi zaplanować oraz przeprowadzić proces diagnostyczny dotyczący różnych sfer funkcjonowania człowieka oraz jakości środowiska społecznego i organizacji oraz wskazać ograniczenia przeprowadzonej diagnozy; potrafi interpretować uzyskane wyniki i integrować dane pochodzące z różnych metod badawczych oraz wskazać kierunki dalszych działań psychologicznych uwzględniające indywidualne (środowiskowe) potrzeby oraz zasoby jednostki (grupy społecznej)
K_U06wskazuje i proponuje kierunki i sposoby podnoszenia jakości życia jednostki, optymalizacji funkcjonowania grup społecznych i organizacji oraz opracowywania interwencji (profilaktycznych, pomocowych, szkoleniowych) wobec osób z grup ryzyka zaburzeń funkcjonowania w różnych kontekstach środowiskowych i życiowych
K_U07potrafi analizować przyczyny i źródła zachowań człowieka oraz przewiduje ich konsekwencje zdrowotne i społeczne; umie opracować propozycje oddziaływań ukierunkowanych na zmianę postaw i zachowań w różnych obszarach praktyki psychologicznej
K_U08potrafi kompetentnie posługiwać się testami oraz innymi technikami badań psychologicznych z poszanowaniem aspektów prawnych i etycznych
K_U09posiada rozwinięte umiejętności badawcze: formułuje problemy badawcze, dobiera adekwatne metody, techniki i konstruuje narzędzia badawcze; posługuje się pakietem statystycznym, opracowuje, prezentuje i interpretuje wyniki badań, wyciąga wnioski, wskazuje kierunki dalszych badań, w obrębie wybranej subdyscypliny psychologii
K_U10potrafi krytycznie ocenić przydatność metod, procedur, programów pomocy oraz innych form oddziaływania skierowanych do osób, grup społecznych i organizacji
K_U11stosuje się do norm i zasad etycznych w badaniach naukowych, w procesie diagnostycznym, w projektowaniu działań pomocowych oraz szkoleniowych dostrzega i analizuje dylematy etyczne związane z podejmowaniem konkretnych działań i interwencji psychologicznych
K_U13potrafi podejmować działania wspierające własny rozwój osobowy i zawodowy oraz aktywności na rzecz uczenia się przez całe życie
K_W01ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę na temat przedmiotu, metodologii i celów psychologii oraz jej subdyscyplin; zna i rozumie terminologię używaną na gruncie psychologii i jej subdyscyplin; posiada pogłębioną wiedzę o historii psychologii oraz jej współczesnych głównych nurtach i koncepcjach
K_W03posiada wiedzę o powiązaniach psychologii z innymi dyscyplinami naukowymi (filozofią, medycyną, socjologią, pedagogiką i in.) zna podstawowe zagadnienia z zakresu dyscyplin bazowych dla psychologii: biologicznych podstaw zachowania, logiki, filozofii, technologii informacyjnej;
K_W04rozumie specyfikę, istotę i cele poznania naukowego, zna zasady metodologii psychologii; posiada wiedzę na temat projektowania i prowadzenia badań empirycznych w psychologii
K_W05ma pogłębioną wiedzę na temat rozwoju człowieka w cyklu życia w różnych kontekstach społecznych oraz czynników stymulujących/ utrudniających ten rozwój; posiada pogłębioną wiedzę na temat roli podstawowych środowisk (rodzina, szkoła, media masowe, rówieśnicy, praca) dla funkcjonowania jednostki;
K_W06ma wiedzę dotyczącą społeczno-kulturowych podstaw zachowania człowieka i relacji społecznych, funkcjonowania grup społecznych, wpływu społecznego, kształtowania się postaw; ma pogłębioną wiedzę dotyczącą procesów komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłóceń;
K_W08ma wiedzę na temat procesów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych; zna terminologię, różnorodne uwarunkowania tych procesów oraz współczesne osiągnięcia badań w tym zakresie
K_W09zna terminologię oraz ma uporządkowaną wiedzę w zakresie teorii, badań oraz prawidłowości rozwoju osobowości, ma wiedzę o wpływie osobowości oraz różnic indywidualnych dla funkcjonowania osób w różnych środowiskach życia i prac
K_W10zna psychologiczne koncepcje zdrowia i choroby, czynniki wspierające jakość życia i warunkujące zachowania zdrowotne oraz rolę aktywności własnej w utrzymaniu zdrowia i poprawie jakości życia posiada wiedzę na temat specyfiki psychospołecznego funkcjonowania osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz metod stosowanych w procesie rehabilitacji
K_W11posiada wiedzę na temat różnych form patologii społecznych, zachowań ryzykownych oraz możliwości oddziaływań psychoprofilaktycznych w tym zakresie
K_W13ma uporządkowaną wiedzę na temat różnego rodzaju zaburzeń funkcjonowania jednostki i metod ich diagnozowania; zna koncepcje (psychologiczne, biologiczne, interakcyjne i społeczne) wyjaśniające powstawanie i utrzymywanie się tych zaburzeń oraz różne formy udzielania pomocy psychologicznej (psychoprofilaktyka, psychoterapia, rehabilitacja, psychoedukacja, poradnictwo etc.);
K_W14zna etapy i zasady realizowania procesu diagnostycznego dla różnych celów oraz sposoby integracji rezultatów uzyskanych za pomocą różnych narzędzi badawczych
K_W15zna i rozumie zasady etyki zawodowej psychologa w zakresie prowadzenia badań naukowych, postępowania diagnostycznego oraz udzielania pomocy psychologicznej oraz działań praktycznych psychologa w różnych obszarach życia społecznego; zna podstawowe zasady ochrony własności intelektualnej oraz prawa autorskiego
Cele przedmiotu
Wymagania wstępne
Wymagania wstępne równoległe uczestnictwo w wykładzie
Założenia i cele przedmiotu
Cel zajęć:
Zdobycie orientacji w podstawowych koncepcjach psychologicznych dotyczących inteligencji, zdolności, twórczości i temperamentu oraz opanowanie umiejętności interpretowania zachowań człowieka w oparciu o poznane teorie.

Zamierzone efekty kształcenia
Wiedza Student: potrafi wskazać główne obszary badawcze psychologii różnic indywidualnych, potrafi definiować następujące terminy psychologiczne: inteligencja, zdolności, twórczość, temperament, style poznawcze, mądrość i zna założenia teoretyczne przytaczanych definicji, potrafi porównać poznane teorie inteligencji, zdolności i twórczości i poddać je krytyce, wskazując na mocne i słabe strony tych koncepcji, jest w stanie wyjaśnić związki mądrości i stylów poznawczych z inteligencją i osobowością i omówić interdyscyplinarny charakter tych zagadnień, umie opisać i porównać ujęcie temperamentu w regulacyjnej teorii temperamentu i formalnej charakterystyce zachowania.
Umiejętności: Student potrafi krytycznie analizować stanowiska prezentowane w dyskusjach naukowych i jest w stanie wygenerować własne zdanie w sporze poparte racjonalnymi argumentami. Student powinien opanować umiejętność projektowania prostych narzędzi badawczych na podstawie poznanych teorii inteligencji, twórczości i zdolności celem zweryfikowania ich możliwości aplikacyjnych.
Inne kompetencje: Student potrafi podejmować dyskusję z argumentami zawartymi w tekstach naukowych, poprzez udział w dyskusjach kształtuje wrażliwość i otwartość na odmienne sądy.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
Metody dydaktyczne
Treści programowe przedmiotu
Treści programowe
Zajęcia 1. Przedmiot materialny i formalny psychologii różnic indywidualnych. Źródła psychologii różnic indywidualnych i główne obszary badawcze.
Zajęcia 2. Naiwne koncepcje inteligencji a koncepcje psychologiczne (hierarchiczne, czynników równorzędnych, biologiczne). Natura czynnika g.
Zajęcia 3. Determinanty inteligencji - natura czy kultura?
Zajęcia 4. Psychologiczne kryteria twórczości. Egalitarne vs elitarne podejście do twórczości.
Zajęcia 5. Twórczość jako transgresja - podejście J. Kozieleckiego. Koncepcja interakcji twórczej E. Nęcki.
Zajęcia 6. Charakterystyka procesów poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych towarzyszących twórczości.
Zajęcia 7. Metody pomiaru poziomu twórczości. Kolokwium z zakresu tematycznego zajęć: 1-6.
Zajęcia 8. Wybrane koncepcje i modele wybitnych zdolności.
Zajęcia 9. Problemy endogenne i egzogenne uczniów wybitnie zdolnych. Kształcenie egalitarne vs elitarne - dyskusja.
Zajęcia 10. Temperament - ujęcie historyczne a ujęcie współczesne. Regulacyjna teoria temperamentu a formalna charakterystyka zachowania.
Zajęcia 11. Koncepcja stylów poznawczych. Związki stylów poznawczych z inteligencja i osobowością. Charakterystyka podstawowych wymiarów stylów poznawczych: refleksyjność-impulsywność, zależność-niezależność od pola, abstrakcyjność-konkretność.
Zajęcia 12. Metody pomiaru stylów poznawczych. Projektowanie metod własnych.
Zajęcia 13. Psychologia mądrości: związki mądrości z inteligencją, zdolnościami, twórczością, osobowością. Berliński model mądrości. Koncepcja "mądrości jako równowagi" R. Sternberga.
Zajęcia 14. Projektowanie metod pomiaru mądrości.
Zajęcia 15. Kolokwium z zakresu tematycznego zajęć: 7-14.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Metody i pomoce dydaktyczne
metody warsztatowe, wykład, prezentacja multimedialna, metody dialogowe, praca w grupach, gry dydaktyczne.
Pomoce dydaktyczne: prezentacja multimedialna i materiały audiowizualne.

Forma i warunki zaliczenia
Aktywne uczestnictwo w zajęciach (25%), zaliczenia dwóch kolokwiów (50%), przygotowanie eseju (25%).
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
1. Nęcka, E. (2001). Psychologia twórczości. Gdańsk: GWP.
2. Sękowski, A. (2001). Osiągnięcia uczniów zdolnych. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
3. Sękowski, A., Klinkosz, W. (red.) (2010). Zdolności człowieka w ujęciu współczesnej psychologii. Lublin: TN KUL.
4. Strelau, J. (2001). Psychologia temperamentu. Warszawa: PWN.
5. Strelau, J., Doliński, D. (2008). Psychologia. Podręcznik akademicki, tom I. Gdańsk: GWP.

Literatura uzupełniająca
1. Klinkosz, W. (2004). Interpersonalne Skale Przymiotnikowe (IAS-R). Polskie tłumaczenie kwestionariusza Jerrego S. Wigginsa. Przegląd Psychologiczny, t. 47 z. 4, s. 379-393.
2. Klinkosz, W., Sękowski A. (2006). H. Schulera i M. Prochaski polska wersja Inwentarza Motywacji Osiągnięć - Leistungsmotivationsinventar (LMI). Czasopismo Psychologiczne, 12, 253-264.
3. Limont, W., Cieślikowska, J. (red.) (2005). Wybrane zagadnienia edukacji uczniów zdolnych. Kraków: Impuls.
4. Nęcka, E. (1999). Proces twórczy i jego ograniczenia. Kraków: Impuls.
5. Nosal, Cz. (2003). Temporalność a temperament. W: M. Marszał-Wiśniewska, T. Klonowicz, M. Fajkowska-Stanik (red.), Psychologia różnic indywidualnych. Wybrane zagadnienia, s. 198-211. Gdańsk: GWP.
6. Sękowski, A. (2004). Psychologia zdolności. Współczesne kierunki badań. Warszawa: PWN.
7. Sternberg, R. (2000). Handbook of intelligence. Cambridge: University Press.
8. Sternberg, R., Davidson, J. (red.) (2005). Conceptions of giftedness. Cambridge: University Press.