dr hab. Krzysztof Mielcarek (prof. KUL)

Wydział Teologii - Instytut Nauk Teologicznych
Katedra Egzegezy Ewangelii i Pism Apostolskich

Stanowisko: Profesor nadzwyczajny posiadający stopień naukowy dr lub dr hab.


Biblia - istota i rola w kulturze - wykład

Cele przedmiotu:
C1 Zapoznanie studenta z procesem i środowiskiem powstania Biblii, językami biblijnymi oraz kanonem ksiąg biblijnych.
C2 Bliższe zaznajomienie studenta z wielkimi toposami biblijnymi i tekstami, które są ich nośnikami
C3 Umieszczenie tekstów biblijnych w kontekście kultury starożytnej oraz ukazanie ich roli w inspirowaniu wielkich dzieł sztuki kultury Zachodniej

C4 Ukazanie Biblii jako wciąż aktualnej odpowiedzi na wielkie pytania egzystencjalne i poszukiwania współczesnego człowieka
Wymagania wstępne:
W1: Podstawowe wiadomości o Biblii, środowisku powstania Starego i Nowego Testamentu, podziale ksiąg biblijnych oraz ich natchnionym charakterze

W2: Ogólna znajomość najważniejszych postaci biblijnych oraz tematów dominujących w Starym i Nowym Testamencie
Efekty kształcenia:
WIEDZA
a) student zna najważniejsze tematy Starego i Nowego Testamentu
b) student zna teksty starożytne stanowiące tło i paralelę do tekstów biblijnych
c) student zna dzieła kultury i sztuki Zachodniej, w których pojawiają się odniesienia do analizowanych toposów biblijnych

UMIEJĘTNOŚCI
a) student potrafi analizować teksty biblijne
b) student potrafi wskazać na różnice i podobieństwa pomiędzy obrazem Boga, godności człowieka oraz ujęciem wielkich tematów egzystencjalnych w Biblii i innych tekstach starożytnych
c) student potrafi wskazać i zinterpretować inspiracje biblijne w dziełach kultury zachodniej i odpowiedzieć na zagadnienia stawiane przed Biblią przez współczesną kulturę i naukę

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
a) student docenia i dostrzega dziedzictwo kulturowe wniesione przez Biblię w kulturę Zachodu
b) student otwiera się na dialog i poszanowanie dziedzictwa kulturowego chrześcijaństwa oraz innych religii i cywilizacji
c) student wyrabia w sobie postawę krytyczną, uczy się stawiać pytania i szukać odpowiedzi dotyczących wielkich kwestii egzystencjalnych (Bóg, sens wszechświata, oraz godność osoby ludzkiej)
Metody dydaktyczne:
wykład problemowy / wykład konwersatoryjny / wykład z prezentacją multimedialną / analiza tekstów z dyskusją /
Treści programowe:
1. Wprowadzenie w Stary Testament i Pięcioksiąg (środowisko, czas powstania, język, autorzy). Stworzenie świata i człowieka (Rdz 1 – 2).
2. Upadek człowieka i grzech pierworodny (Rdz 3). Natchnienie i nieomylność tekstów biblijnych oraz pytania, jakie stawia przed nimi nauka.
3. Potop (Rdz 6 – 9)
4. Historyczność patriarchów. Historia Abrahama (Rdz 12 – 24)
5. Exodus i jego tło historyczne (Wyjście z Egiptu, Przymierze, Dekalog, postać Mojżesza)
6. Wprowadzenie w Księgi Historyczne Starego Testamentu. Historia królów: cz.1 - Samuel i Saul
7. Historia królów: cz.2 -Dawid
8. Prorocy. Historia spisywania ksiąg biblijnych i formowania się kanonu Starego Testamentu.
9. Hiob i problem cierpienia
10. Wprowadzenie do Nowego Testamentu (środowisko powstania, podział ksiąg, autorzy). Ewangelia dzieciństwa (Łk 1 – 2 ; Mt 1 – 2). Historyczność tekstów Nowego Testamentu
11. Jezus głosi Królestwo Boże: Cz.1: kuszenie na pustyni.
12. Jezus głosi Królestwo Boże: Cz.2: cuda i przypowieści
13. Opis Męki Pana
14. Opis Zmartwychwstania Pana
15. Apostoł Paweł. Jego listy, życie i myśl
16. Księga Apokalipsy
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ndst –
a) (W) student nie zna najważniejszych tematów i omawianych tekstów Starego i Nowego Testamentu, nie zna paralelnych tekstów starożytnych oraz związanych z nimi dzieł kultury i sztuki Zachodniej.
b) (U) student nie potrafi dokonać analizy omawianych tekstów biblijnych, wskazać różnicy między nimi i innymi dziełami starożytnymi, nie potrafi zinterpretować paraleli biblijnych w dziełach sztuki i kultury Zachodniej;
c) (K) student nie wykazuje szacunku i znajomości dziedzictwa kulturowego Zachodu oraz innych religii i cywilizacji

Dst –
a) (W) student orientuje się ogólnie w omawianych tekstach i tematach Starego i Nowego Testamentu, zna niektóre paralelne do nich teksty starożytne oraz niektóre z omawianych dzieł kultury i sztuki Zachodniej, gdzie pojawiają się odniesienia biblijne
b) (U) student potrafi dokonać analizy niektórych omawianych tekstów biblijnych, wskazać pewne różnice między nimi i innymi dziełami starożytnymi, potrafi zinterpretować niektóre paralele biblijne w dziełach sztuki i kultury Zachodniej
c) (K) student wykazuje podstawowy szacunek i znajomość dziedzictwa kulturowego Zachodu oraz innych religii i cywilizacji

Dbr –
a) (W) student orientuje się w większości omawianych tekstów i tematów Starego i Nowego Testamentu, zna większość przytoczonych paralelnych do nich tekstów starożytnych oraz zna większość z omawianych dzieł kultury i sztuki Zachodniej, gdzie pojawiają się odniesienia biblijne
b) (U) student potrafi dokonać analizy większości omawianych tekstów biblijnych, wskazać co najmniej kilka różnic między nimi i innymi dziełami starożytnymi, potrafi zinterpretować głębiej paralele biblijne w dziełach sztuki i kultury Zachodniej
c) (K) student wykazuje szacunek i głębszą znajomość dziedzictwa kulturowego Zachodu oraz innych religii i cywilizacji

Bdb – wszystkie, wymagane daty, podłoże słówka języki oryginalne, wyczerpująca analiza dzieł literackich i sztuki
a) (W) student zna wszystkie z omawianych tekstów i tematów Starego i Nowego Testamentu, zna wszystkie paralelne do nich teksty starożytne wraz z datami ich powstania, zna wszystkie z omawianych dzieł kultury i sztuki Zachodniej, gdzie pojawiają się odniesienia biblijne
b) (U) student potrafi dokonać dogłębnej analizy wszystkich omawianych tekstów biblijnych (z uwzględnieniem analizy najważniejszych pojęć z odniesieniem do języków oryginalnych), potrafi wskazać wyczerpująco różnice między nimi i innymi dziełami starożytnymi, potrafi zinterpretować dogłębnie paralele biblijne we wszystkich omawianych dziełach sztuki i kultury Zachodniej
c) (K) student wykazuje szacunek i głęboką znajomość dziedzictwa kulturowego Zachodu oraz innych religii i cywilizacji. Charakteryzuje się zdolnością krytycznego stawiania pytań i otwartością w szukaniu odpowiedzi.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa
1) Marek Starowiejski, Tradycje biblijne. Biblia w kulturze europejskiej (Petrus 2011)
2) T. Jelonek, Biblia jako fenomen kulturowy (Petrus 2012)
3) L. Stachowiak (red.), Wstęp do Starego Testamentu (Pallotinum 1990)
4) Gryglewicz F. (red.), Wstęp do Nowego Testamentu (Wstęp do Pisma Świętego 3), Poznań-Warszawa: Pallottinum 1969 (nowe, zmienione wydanie: red. R. Rubinkiewicz, 1996).

Literatura uzupełniająca

1) Roncace M. – Gray P. (eds.), Teaching the Bible through Popular Culture and the Arts (SBL Atlanta 2007).
2) J.F.A. Sawyer, The Blackwell Companion to the Bible and Culture (Blackwell 2006).
3) Brown R.E., An Introduction to the New Testament (Doubleday 1997).
4) Świderkówna A., Rozmowy o Biblii (PWN 1999).
5) Świderkówna A., Biblia a człowiek współczesny (Znak 2000).
6) Kodell J., Klucz do Pisma Świętego (WAM 2003).
7) Lapple A., Od Księgi Rodzaju do Ewangelii (Znak 1983).
8) Barton J. (red.), The Biblical World. I-II (Routledge 2002).
9) Huber R.V., Miller S.M., Historia Biblii. Dzieje powstania i odczytywania Pisma Świętego (Vocatio 2005).
10) Szlaga J. (red.), Wstęp ogólny do Pisma Świętego (Wstęp do Pisma Świętego 1), Poznań – Warszawa: Pallottinum 1986 (wznowione i poprawione wyd. Wstępu pod red. J. Homerskiego z 1973).
11) Dawes G.W., Introduction to the Bible (Liturgical Press 2007).
12) Soggin J.A., Coggins R.J., Introduction to the Old Testament (Westminster John Knox Press 1989)


Egzegeza Ewangelii i Pism Apostolskich - seminarium

Cele przedmiotu:
Seminarium naukowe ma przygotować jego uczestników do napisania pracy (magisterskiej i/lub doktorskiej) z Pisma świętego (Nowy Testament).
Cele szczegółowe:
C1. Zapoznanie studenta z podstawowymi narzędziami biblijnymi i zasadami ich wykorzystania.
C2. Wprowadzenie studenta w najważniejsze metody badań biblijnych.
C3. Zaznajomienie studenta z głównymi krokami pracy biblijnej.
C4. Ukierunkowanie studenta na wszystkich etapach pracy nad tezą magisterską/doktorską
Wymagania wstępne:
W1. Ogólna znajomość orędzia ksiąg Nowego Testamentu.
W2. Minimalna znajomość greckiego języka biblijnego (mgr); dobra znajomość greckiego języka bilblijnego (dr)
W3. Wstępne zapoznanie się z zasadami pisania pracy naukowej.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
a) student zna ogólne orędzie Nowego Testamentu
b) student zna podstawowe słownictwo greckie potrzebne w jego badaniach.
c) student zna podstawowe narzędzia biblijne, zasady ich wykorzystania i metody badań biblijnych.

UMIEJĘTNOŚCI
a) student potrafi analizować teksty biblijne.
b) student zna podstawowe narzędzia biblijne i zasady ich wykorzystania.
c) student orientuje się w najważniejszych metodach badań biblijnych.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
a) student wykazuje zainteresowanie innymi uczestnikami seminarium
b) student przejawia wolę wchodzenia z nimi w pozytywną interakcję na podstawie omawianej tematyki biblijnej. c) student wykazuje postawę krytyczną wobec badanych treści i potrafi umiejętnie aplikować je do aktualnej sytuacji.
Metody dydaktyczne:
Główną metodą seminarium jest praca o charakterze warsztatu naukowego, która zakłada elementy wprowadzenia (wykładu) ze strony prowadzącego i naukowej wymiany w toku dyskusji uczestników. Elementem koniecznym są także uprzednie przygotowania tematyki do dyskusji ze strony studentów i ewentualne prezentacje osiągniętych przez nich wyników badań, poddawanych krytyce ze strony pozostałych uczestników seminarium.
Treści programowe:
1. Wprowadzenie ogólne w metodologię pracy naukowej.
2. Specyfika pracy z tekstem biblijnym (szczególnie Nowego Testamentu).
3. Metody badań biblijnych.
4. Wykorzystanie narzędzi i pomocy do badań biblijnych (w tym elektronicznych).
5. Szczegółowe zagadnienia z zakresu pisania pracy magisterskiej i doktorskiej.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ndst –
a) (W) student nie zna podstawowych narzędzi biblijnych, zasad ich wykorzystania, ani metod badań biblijnych.
b) (U) student nie potrafi korzystać z narzędzi biblijnych, nie umie stosować metod, ani opracować redakcyjnie materiału do swojej pracy.
c) (K) student nie wykazuje szacunku wobec innych uczestników seminarium, ani woli wchodzenia z nimi w pozytywną interakcję na podstawie omawianej tematyki biblijnej.

Dst –
a) (W) student nie zna podstawowych narzędzi biblijnych, zasad ich wykorzystania, ani metod badań biblijnych.
b) (U) student słabo wykorzystuje narzędzia biblijne i metod badawcze, a redakcja przygotowywanych przez niego/nią materiału do pracy jest na niskim poziomie.
c) (K) student wykazuje małe zainteresowanie innymi uczestnikami seminarium, niewielką wolę wchodzenia z nimi w pozytywną interakcję na podstawie omawianej tematyki biblijnej.

Dbr –
a) (W) student zna podstawowe narzędzia biblijne, zasady ich wykorzystania i metody badań biblijnych.
b) (U) student dobrze wykorzystuje narzędzia biblijne i metody badawcze, a redakcja przygotowywanych przez niego/nią materiału do pracy jest na dobrym poziomie.
c) (K) student wykazuje zainteresowanie innymi uczestnikami seminarium, i przejawia wolę wchodzenia z nimi w pozytywną interakcję na podstawie omawianej tematyki biblijnej.

Bdb –
a) (W) student bardzo dobrze zna podstawowe narzędzia biblijne, zasady ich wykorzystania i metody badań biblijnych.
b) (U) student swobodnie i właściwie wykorzystuje narzędzia biblijne i metody badawcze, a redakcja przygotowywanych przez niego/nią materiału do pracy jest na wysokim poziomie merytorycznym i formalnym.
c) (K) student wykazuje żywe zainteresowanie innymi uczestnikami seminarium, i przejawia wyraźną wolę wchodzenia z nimi w pozytywną interakcję na podstawie omawianej tematyki biblijnej.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa:
1) Stanisław Urban, Wiesław Ładoński, Jak napisać dobrą pracę magisterską?, Wrocław 2001.
2) Gianfranco Gambarelli, Zbigniew Łucki, Jak przygotować pracę dyplomową lub doktorską?, Kraków: Universitas 2001.
3) Stanisław Bazyliński, Wprowadzenie do studium Pisma świętego, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2010.
4) Thomas Söding, Christian Münch, Klucz do zrozumienia Nowego Testamentu, Kraków: WAM, 2009.

Literatura uzupełniająca:
1) Raymond E. Brown, An Introduction to the New Testament (The Anchor Yale Bible Reference Library), Yale University Press, 1997.
2) Katolicki Komentarz Biblijny (A. Fitzmyer, Raymond E. Brown, Roland E. Murphy, Waldemar Chrostowski - polska redakcja naukowa), Warszawa: Vocatio 2013.
3. Roman Bartnicki, Ewangelie Synoptyczne, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2012.

Nowy Testament: Ewangelie synoptyczne - wykład

Cele przedmiotu:
C1 Wstępne zapoznanie studenta z środowiskiem i tłem historycznym okresu powstania Ewangelii synoptycznych.
C2 Zaznajomienie studenta z najważniejszymi nurtami biblistyki europejskiej, które doprowadziły do powstania metody historyczno-krytycznej i jej krytycznej recepcji w łonie kościoła katolickiego.
C3 Przedstawienie praktycznego zastosowania metody historyczno-krytycznej na przykładzie tekstów o wyjątkowej wadze teologicznej (Ewangelie dzieciństwa, chrzest Jezusa, kuszenie Jezusa, Przemienienie).
Wymagania wstępne:
W1: Podstawowa znajomość treści ewangelii synoptycznych (znajomość treści Mt i Mk zostanie sprawdzona w formie pisemnego testu).

W2: Ogólna orientacja w geografii Palestyny.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
a) Student zna najważniejsze fakty stanowiące społeczno-religijne tło Ewangelii.
b) Student zna kluczowe tezy morfokrytyków i ich następców, a także treść oficjalnych orzeczeń kościoła katolickiego.
c) Student zapoznał się z konkretynymi zasadami interpretacji tekstu biblijnego zgodnie z metodą historyczno-krytyczną.

UMIEJĘTNOŚCI
a) Student potrafi analizować teksty biblijne z wykorzystaniem metody historyczno-krytycznej.
b) Student potrafi wyjaśnić różnicę pomiędzy ściśle historycznymi wydarzeniami dotyczącymi postaci ewangelicznych, a opisem zawartym w poszczególnych ewangeliach zaopatrzonym w interpretację wiary.
c) Student potrafi wskazać na właściwy sens przesłania Ewangelii, czyli teologię Ewangelii i jej poszczególnych fragmentów.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
a) Student zdaje sobie sprawę i docenia znaczenie Ewangelii dla dziedzictwa chrześcijańskiego.
b) Student potrafi przekazywać właściwy sposób interpretacji fragmentów ewangelicznych osobom wierzącym i niewierzącym i argumentować na rzecz wiarygodności Ewangelii.
c) Student kształtuje w sobie postawę uważnego czytania tekstów ewangelicznych umożliwiającą właściwe odkrywanie ich sensu i aplikacji w życiu.
Metody dydaktyczne:
wykład problemowy / wykład konwersatoryjny / analiza tekstów z dyskusją /
Treści programowe:
Środowisko Nowego Testamentu
Palestyna
1. Dzieje polityczne
2. Życie religijne
3. Życie społeczne, rodzinne i prywatne

Grecja i Rzym
1. Obraz polityczny imperium rzymskiego
2. Prądy filozoficzne
3. Wielość religii
Geneza, historyczność i rodzaj literacki Ewangelii
Tezy morfokrytyków
1. Istota Formgeschichte
2. Postulat socjologiczny
3. Formy literackie i ich historia
4. Historyczność Ewangelii według Formgeschichte
5. Praca ewangelistów w ujęciu Formgeschichte

Krytyczna ocena Formgeschichte
1. Egzegeza protestancka
2. Egzegeza katolicka
3. Nauczanie Kościoła
Współczesna nauka Kościoła na temat genezy, historyczności i gatunku literackiego Ewangelii
1. Trzy okresy formacji Ewangelii
2. Słowa i czyny Jezusa
3. Przepowiadanie Apostołów
4. Redakcja Ewangelistów
5. Historyczność i gatunek literacki
Co to są ewangelie synoptyczne?
1. Fakt synoptyczny
2. Próby rozwiązania problemu synoptycznego
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ndst –
a) (W) Student nie zna najważniejszych tez twórców Formgeschichte, ani reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Nie posiada znajomości tła historycznego Ewangelii ani podstawowych wiadomości o geografii Palestyny.
b) (U) Student nie potrafi dokonać krytycznej oceny tez twórców Formgeschichte, ani przedstawić właściwego nauczania Kościoła na ten temat.
c) (K) Student nie wykazuje zainteresowania ani szacunku wobec przekazu ewangelicznego.

Dst –
a) (W) Student orientuje się ogólnie w najważniejszych tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada ogólnikową znajomość tła historycznego Ewangelii i podstawowych wiadomości o geografii Palestyny.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny przynajmniej niektórych tez twórców Formgeschichte i przedstawić przynajmniej w najogólniejszym zarysie właściwe nauczanie Kościoła na ten temat.
c) (K) Student wykazuje podstawowe zainteresowanie i szacunek wobec przekazu ewangelicznego.

Dbr –
a) (W) Student dobrze orientuje się w najważniejszych tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada znajomość tła historycznego Ewangelii i podstawowych wiadomości o geografii Palestyny.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny większości tez twórców Formgeschichte i przedstawić główne elementy nauczania Kościoła na ten temat.
c) (K) Student wykazuje żywe zainteresowanie i szacunek wobec przekazu ewangelicznego.

Bdb –
a) (W) Student bardzo dobrze orientuje się w tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada dobrą znajomość tła historycznego Ewangelii i wiadomości dotyczących geografii Palestyny.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny wszystkich tez twórców Formgeschichte i przedstawić całość nauczania Kościoła na ten temat. Umie także dokonać właściwej interpretacji wybranych przykładowych tekstów.
c) (K) Student wykazuje żywe zainteresowanie i głęboki szacunek wobec przekazu ewangelicznego, a także potrafi przekazywać go innym.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa

1. J. Kudasiewicz, Ewangelie synoptyczne, w: Wstęp do Nowego Testamentu, Poznań: Pallotinum, 1994.
2. A. Paciorek, Ewangelie synoptyczne. Wprowadzenie ogólne, Tarnów: Biblos 2001;
3. S. Mędala, Ewngelie synoptyczne [WMWKB 8]. Warszawa: Wyd. UKSW, 2006.
4. R. Brown, An Introduction to the New Testament, New York: Doubleday 1997.
5. Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu. Dzieciństwo, Kraków: Znak: 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. A.G. Wright – R.E. Murphy – J.A. Fitzmyer , Historia Izraela, w: Katolicki Komentarz Biblijny, red. R.E. Brown – J.A. Fitzmyer – R.E. Murphy, red. wyd. polskiego W. Chrostowski, Warszawa 2001, 1930-1944 .
2. S.J.D. Cohen, M. Satlow, Dominacja rzymska, w: Starożytny Izrael, red. H. Shanks, Wyd. Vocatio, Warszawa 2007, 385-428.
3. R. Bartnicki, Ewangelie synoptyczne. Geneza i interpretacja, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 20124.
4. A Paciorek, Jezus z Nazaretu. Czasy i wydarzenia, Częstochowa: Edycja św. Pawła, 2015.

Nowy Testament: Ewangelie synoptyczne i Tradycja Janowa - wykład

Cele przedmiotu:
C1 Zapoznanie studenta z środowiskiem i tłem historycznym okresu powstania Ewangelii synoptycznych.
C2 Zaznajomienie studenta z najważniejszymi nurtami biblistyki europejskiej, które doprowadziły do powstania metody historyczno-krytycznej i jej krytycznej recepcji w łonie kościoła katolickiego.
C3 Przedstawienie praktycznego zastosowania metody historyczno-krytycznej na przykładzie tekstów o wyjątkowej wadze teologicznej (Ewangelie dzieciństwa, chrzest Jezusa, kuszenie Jezusa, Przemienienie).

C4: Zapoznanie studenta z najważniejszymi faktami bezpośredniego tła historycznego Ewangelii synoptycznych.

C5: Zapoznanie studenta z najważniejszymi kwestiami literackimi Ewangelii synoptycznych.
C6: Zaznajomienie studenta z kluczowymi tematami teologicznymi poszczególnych Ewangelii synoptycznych.
Wymagania wstępne:
W1: Podstawowa znajomość treści ewangelii synoptycznych (znajomość treści Mt, Mk i Łk zostanie sprawdzona w formie pisemnego testu).

W2: Ogólna orientacja w geografii Palestyny.
Efekty kształcenia:
WIEDZA
a) Student zna najważniejsze fakty stanowiące społeczno-religijne tło Ewangelii.
b) Student zna kluczowe tezy morfokrytyków i ich następców, a także treść oficjalnych orzeczeń kościoła katolickiego i zapoznał się z konkretynymi zasadami interpretacji tekstu biblijnego zgodnie z metodą historyczno-krytyczną.
c) Student posiadł wiedzę na temat podstawowych danych dotyczących autora, adresatów, genezy, literackiego charakteru i teologicznego przesłania poszczególnych Ewangelii synoptycznych.

UMIEJĘTNOŚCI
a) Student potrafi analizować teksty biblijne z wykorzystaniem metody historyczno-krytycznej.
b) Student potrafi wyjaśnić różnicę pomiędzy ściśle historycznymi wydarzeniami dotyczącymi postaci ewangelicznych, a opisem zawartym w poszczególnych ewangeliach zaopatrzonym w interpretację wiary.
c) Student potrafi wskazać na właściwy sens przesłania Ewangelii, czyli teologię Ewangelii i jej poszczególnych fragmentów.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
a) Student zdaje sobie sprawę i docenia znaczenie Ewangelii dla dziedzictwa chrześcijańskiego.
b) Student potrafi przekazywać właściwy sposób interpretacji fragmentów ewangelicznych osobom wierzącym i niewierzącym i argumentować na rzecz wiarygodności Ewangelii.
c) Student kształtuje w sobie postawę uważnego czytania tekstów ewangelicznych umożliwiającą właściwe odkrywanie ich sensu i aplikacji w życiu.
Metody dydaktyczne:
wykład problemowy / wykład konwersatoryjny / analiza tekstów z dyskusją /
Treści programowe:
Środowisko Nowego Testamentu
1. Palestyna
2. Grecja i Rzym
Geneza, historyczność i rodzaj literacki Ewangelii
1. Tezy morfokrytyków
2. Krytyczna ocena Formgeschichte
3. Współczesna nauka Kościoła na temat genezy, historyczności i gatunku literackiego Ewangelii
4. Co to są ewangelie synoptyczne?
5. Ewangelia według św. Marka
a. Treść i struktura
b. Autor, adresaci i czas powstania
c. Zagadnienia literackie
d. Tematy teologiczne
6. Ewangelia według św. Mateusza
a. Treść i struktura
b. Autor, adresaci i czas powstania
c. Zagadnienia literackie
d. Tematy teologiczne
7. Ewangelia według św. Łukasza
a. Treść i struktura
b. Autor, adresaci i czas powstania
c. Zagadnienia literackie
d. Tematy teologiczne
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia:
Ndst –
a) (W) Student nie zna najważniejszych tez twórców Formgeschichte, ani reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Nie posiada znajomości tła historycznego Ewangelii, podstawowych wiadomości o geografii Palestyny, ani wiadomości o poszczególnych Ewangeliach.
b) (U) Student nie potrafi dokonać krytycznej oceny tez twórców Formgeschichte, ani przedstawić właściwego nauczania Kościoła na ten temat. Nie umie scharakteryzować poszczególnych Ewangelii synoptycznych.
c) (K) Student nie wykazuje zainteresowania ani szacunku wobec przekazu ewangelicznego.

Dst –
a) (W) Student orientuje się ogólnie w najważniejszych tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada ogólnikową znajomość tła historycznego Ewangelii i podstawowych wiadomości o geografii Palestyny oraz o poszczególnych Ewangeliach synoptycznych.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny przynajmniej niektórych tez twórców Formgeschichte i przedstawić przynajmniej w najogólniejszym zarysie właściwe nauczanie Kościoła na ten temat. Umie scharakteryzować poszczególne Ewangelie synoptyczne.
c) (K) Student wykazuje podstawowe zainteresowanie i szacunek wobec przekazu ewangelicznego.

Dbr –
a) (W) Student dobrze orientuje się w najważniejszych tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada znajomość tła historycznego Ewangelii i podstawowych wiadomości o geografii Palestyny. Posiada wiedzę na temat istotnych zagadnień dotyczących poszczególnych Ewangelii synoptycznych.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny większości tez twórców Formgeschichte i przedstawić główne elementy nauczania Kościoła na ten temat, a także scharakteryzować poszczególne Ewangelie synoptyczne.
c) (K) Student wykazuje żywe zainteresowanie i szacunek wobec przekazu ewangelicznego.

Bdb –
a) (W) Student bardzo dobrze orientuje się w tezach twórców Formgeschichte i w reakcji egzegezy katolickiej i UNK na ten temat. Posiada dobrą znajomość tła historycznego Ewangelii i wiadomości dotyczących geografii Palestyny. Posiada wszechstronną wiedzę na temat zagadnień dotyczących poszczególnych Ewangelii synoptycznych.
b) (U) Student potrafi dokonać krytycznej oceny wszystkich tez twórców Formgeschichte i przedstawić całość nauczania Kościoła na ten temat. Umie także dokonać właściwej interpretacji wybranych przykładowych tekstów i właściwie scharakteryzować poszczególne Ewangelie synoptyczne.
c) (K) Student wykazuje żywe zainteresowanie i głęboki szacunek wobec przekazu ewangelicznego, a także potrafi przekazywać go innym.
Literatura podstawowa i uzupełniająca:
Literatura podstawowa

1. J. Kudasiewicz, Ewangelie synoptyczne, w: Wstęp do Nowego Testamentu, Poznań: Pallotinum, 1994.
2. A. Paciorek, Ewangelie synoptyczne. Wprowadzenie ogólne, Tarnów: Biblos 2001;
3. S. Mędala, Ewngelie synoptyczne [WMWKB 8]. Warszawa: Wyd. UKSW, 2006.
4. R. Brown, An Introduction to the New Testament, New York: Doubleday 1997.
5. Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu. Dzieciństwo, Kraków: Znak: 2012.
6. A. Paciorek, Jezus z Nazaretu. Czasy i wydarzenia, Częstochowa: Edycja św. Pawła, 2015.
7. J. Kudasiewicz, Ewangelie synoptyczne dzisiaj, Ząbki: Apostolicum, 2006.

Literatura uzupełniająca:

1. A.G. Wright – R.E. Murphy – J.A. Fitzmyer , Historia Izraela, w: Katolicki Komentarz Biblijny, red. R.E. Brown – J.A. Fitzmyer – R.E. Murphy, red. wyd. polskiego W. Chrostowski, Warszawa 2001, 1930-1944 .
2. S.J.D. Cohen, M. Satlow, Dominacja rzymska, w: Starożytny Izrael, red. H. Shanks, Wyd. Vocatio, Warszawa 2007, 385-428.
3. R. Bartnicki, Ewangelie synoptyczne. Geneza i interpretacja, Wydawnictwo Uniwersytetu