Teorie i metodyka profilaktyki społecznej (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:Ks. dr hab. Kazimierz Pierzchała prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
1. Przedmiot poświęcony jest prezentacji zagadnień z zakresu szeroko rozumianej profilaktyki społecznej. Studentom zostanie przekazana wiedza o podstawowych pojęciach, celach, poziomach i strategiach profilaktyki społecznej, a także przykłady wybranych programów profilaktycznych.
2. Przedmiot służyć będzie również kształceniu umiejętności właściwego i trafnego rozpoznawania przejawów zachowań nieakceptowanych społecznie przy zastosowaniu teorii czynników ryzyka i czynników chroniących oraz interakcyjnej teorii zachowań dysfunkcjonalnych. Zaprezentowane będą także propozycje działań zmierzających do optymalizacji procesu wychowania i resocjalizacji.
3. Poznanie podstaw metodyki działania profilaktyki społecznej.
Wymagania wstępne
1. Podstawowa wiedza z zakresu psychologii i pedagogiki dotycząca psychospołecznych uwarunkowań funkcjonowania człowieka w społeczeństwie.
2. Umiejętność wyszukiwania informacji w literaturze przedmiotu oraz syntetycznego przedstawiania w formie wypowiedzi lub pisemnej najważniejszych treści.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA (W)
Po zakończeniu procesu uczenia student, na podstawie zgromadzonej wiedzy
W1. Opisuje założenia profilaktyki społecznej i jej związki z wychowaniem
W2. Definiuje cele, poziomy i strategie współczesnej profilaktyki
W3. Opisuje mechanizmy kształtowania się współczesnego ujęcia działań profilaktycznych

UMIEJĘTNOŚCI (U)
Po zakończeniu procesu uczenia student posiada następujące umiejętności
U1. Dokonuje prawidłowej analizy zachowań nieakceptowanych społecznie przy zastosowaniu teorii czynników ryzyka i czynników chroniących oraz interakcyjnej teorii zachowań dysfunkcjonalnych
U2. Projektuje działania profilaktyczne adekwatne do problemów wychowanka i potrzeb społeczeństwa
U3. Adoptuje projekty profilaktyczne do lokalnego środowiska wychowawczego i społecznego

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (K)
Po zakończeniu procesu uczenia student posiada następujące kompetencje społeczne
K1. Organizuje racjonalną działalność profilaktyczną, stanowiącą spójny system
K2. Weryfikuje działania profilaktyczne w zależności od zmieniających się potrzeb indywidualnych i społecznych
Metody dydaktyczne
Metody kształcenia:
- pogadanka
- wykład informacyjny (konwencjonalny), realizowany tradycyjną metodą
- dyskusja
- burza mózgów
- mapa myśli.

Metody dydaktyczne poszukujące:
- doświadczeń
- obserwacji
- projektu
- referatu
- studium przypadku
Treści programowe przedmiotu
Zadaniem przedmiotu jest przedstawienie zagadnień z zakresu szeroko rozumianej profilaktyki społecznej oraz form działań spełniających wymagania współczesnego społeczeństwa. w tym
1. Podstawowych pojęć z zakresu profilaktyki społecznej.
2. Celów, poziomów i strategii profilaktyki społecznej.
3. Wybranych teorii wyjaśniających etiologię i funkcje zachowań społecznie nieakceptowanych (teorii czynników ryzyka i czynników chroniących oraz interakcyjnej koncepcji zachowań dysfunkcjonalnych).
4. Wybranych modele i przykładów działań profilaktycznych.
5. Mankamentów i słabych stron podejmowanych działań profilaktycznych.
6. Założeń i standardów profesjonalnej profilaktyki, spełniającej wymagania współczesnego społeczeństwa.

W części wstępnej zaprezentowane zostaną podstawowe zagadnienia z zakresu profilaktyki społecznej, w tym pojęcie, związek z wychowaniem, pojęcie profilaktyki problemowej oraz struktura systemu profilaktyki i resocjalizacji. Następnie omówione będą cele, poziomy i strategie profilaktyki, w tym strategie w ujęciu Hansena i Gasia. Pogłębieniu znajomości materiału służy prezentacja wybranych programów profilaktycznych i przykładów działań podejmowanych w konkretnych placówkach. Przedstawiona zostanie ponadto ewolucja podejścia do profilaktyki oraz jej aktualne ujęcie, spełniające wymagania stawiane przez rozwój społeczny w aktualnej fazie. Akcentowana będzie również umiejętność trafnego rozpoznawania przejawów, etiologii i funkcji zachowań nieakceptowanych społecznie w oparciu o wybrane, wiodące teorie w tym zakresie, a także adekwatne stosowanie działań profilaktycznych.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Wiedza
• test
• stopień opanowania materiału do przygotowania przez studentów na każde zajęcia

Umiejętności
• egzamin
• aktywność na zajęciach

Kompetencje społeczne
• egzamin

Podstawą zaliczenia jest otrzymanie określonej liczby poprawnych odpowiedzi:
na ocenę 3 student udziela od 55 % do 65 %,
na ocenę 3.5 student udziela od 66% do 75%,
na ocenę 4 student udziela od 76% do 85%,
na ocenę 4.5 student udziela od 86% do 90%,
na ocenę 5 student udziela od 91% do 100%.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
LITERATURA PODSTAWOWA
1. Bielecka E. (red.), Profilaktyka i readaptacja społeczna, Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana, Białystok 2007.
2. Gaś Z. B., Profilaktyka w szkole, WSiP, Warszawa 2006.
3. Hawkins J. D. Podręcznik ewaluacji programów profilaktycznych, Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Pracownia Wydawnicza, Warszawa-Olsztyn 1994.
4. Kmiecik-Jusięga K., Laurman-Jarząbek E. Profilaktyka społeczna : kontekst teoretyczny i dobre praktyki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2016.
5. Kwaśniewski J., (red.), Profilaktyka społeczna i resocjalizacja, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.
6. Michel M. Profilaktyka w środowisku lokalnym. w: Urban B.: Profilaktyka społeczna i resocjalizacja młodzieży, Wydawnictwo Górnośląskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Kardynała Augusta Hlonda, Mysłowice 2004.
7. Moczydłowska J., Pełszyńska I. Profilaktyka w szkole dla młodzieży niedostosowanej społecznie, Wydawnictwo: Fosze, Rzeszów 2004.
8. Pytka L. Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne diagnostyczne i metodyczne, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2006.
9. Szpringer M., Profilaktyka społeczna. Rodzina, szkoła, środowisko lokalne, Wydaw. Akademii Świętokrzyskiej, Kielce 2004.
10. Wojcieszek K. A. Na początku była rozpacz. Antropologiczne podstawy, Wydawnictwo Rubikon, Kraków 2005.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA
1. Kamińska- Buśko B., Szymańska J. Profilaktyka w szkole. Poradnik dla nauczycieli. Wyd. CMMP-P, Warszawa 2005.
2. Stanik J. (red.) Problemy profilaktyki oraz interwencji społecznej i prawnej wobec zjawisk para przestępczych i przestępczych. Wyd. TWP, Warszawa 2007.
3. Urban B. Zachowania dewiacyjne młodzieży w interakcjach rówieśniczych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Egzamin