Prawo rzymskie (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Maciej Jońca prof. KUL
Organizator:Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji - Instytut Prawa Kanonicznego
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - zapoznanie studentów:
- ze znaczeniem rzymskiego prawa prywatnego, relacji rzymskiego prawa prywatnego do norm stosowanych w starożytnym Rzymie, relacji prawa rzymskiego do innych historycznych systemów prawnych;
- z podstawowymi pojęciami z zakresu rzymskiego prawa prywatnego oraz ich ewolucji w czasie istnienia państwa rzymskiego.
- z oddziaływaniem prawa rzymskiego na współczesne systemy prawa;
- ze sposobami wykładni prawa stosowanymi przez rzymskich jurystów, wskazanie reguł stosowanych przy interpretacji prawa, co bezpośrednio łączy się z zapoznaniem studentów z zasadami prawa wypracowanymi przez rzymskich jurystów w formie paremii i sentencji łacińskich, stosowanych we współczesnym prawie prywatnym

C2 - wyrobienie u studentów umiejętności w zakresie:
- posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu rzymskiego prawa prywatnego; poznania i zrozumienia roli prawa w starożytności; zrozumienia i docenienia roli instytucji prawnych powstałych w rzymskim prawie prywatnym, sposobów ich realizacji i ochrony; umiejętność powiązania zjawisk prawnych ze zjawiskami społecznymi i gospodarczymi.
- korzystania z różnych źródeł prawa i innych dokumentów w celu analizy i interpretacji zjawisk i procesów społecznych i gospodarczych, w tym interpretacji przepisów prawnych i innych dokumentów; wyrobienie umiejętności samodzielnego rozwiązywania prostych problemów prawnych; zdobywania informacji dotyczących różnych wydarzeń i weryfikowania ich, korzystając z różnych źródeł przekazu; wyrobienie umiejętności ustalania prawa właściwie obowiązującego dla konkretnych kazusów z zakresu rzymskiego prawa prywatnego.

C3 - student udoskonali umiejętności posługiwania się terminologią prywatnoprawną pochodzącą z prawa rzymskiego, potrafi wykorzystywać poznaną terminologię w dalszym kształceniu;

C4 - student nauczy się rzetelnie i umiejętnie rozwiązywać problematyczne kwestie, odpowiednio ocenia stopień swojej wiedzy i potrafi odpowiedzialnie określić zakres swojej pracy
Wymagania wstępne
Brak
Efekty kształcenia dla przedmiotu
W zakresie WIEDZY Student:
K _W02 Ma podstawową wiedzę o kształtowaniu się i genezie instytucji prawnych w starożytnym Rzymie, głównych kierunkach ewolucji i najważniejszych osiągnięciach w zakresie ustroju i prawodawstwa. Rozumie oddziaływanie historycznie ukształtowanych instytucji prawnych na współczesne systemy prawa
K_W03 Zna i rozumie terminologię prawniczą z zakresu poszczególnych dziedzin prawa rzymskiego
K_W06 Zna podstawowe cechy i funkcje podstawowych dziedzin prawa rzymskiego i rozumie zasady ich funkcjonowania. Ma wiedzę o podmiotach uczestniczących w stosunkach prawnych właściwych dla poszczególnych dziedzin
K_W07 Ma podstawową wiedzę o różnych rodzajach instytucji prawnych oraz pogłębioną w odniesieniu do wybranych instytucji prawnych. Zna i rozumie sposoby funkcjonowania wybranych instytucji prawa
K_W09 Ma podstawową wiedzę o rodzajach więzi społecznych i rządzących nimi prawidłowościami i ich wpływie na poszczególne dziedziny prawa. Pogłębioną w odniesieniu do wybranych kategorii więzi społecznych na tle prawnym.
K_W11 Ma wiedzę o normach prawnych organizujących struktury i instytucje prawne oraz rządzące nimi prawidłowości. Identyfikuje w tym zakresie kierunki rozwoju poszczególnych dziedzin prawa
K_W12 Ma wiedzę uporządkowaną w zakresie norm proceduralnych i rozumie proces ich stosowania (m.in. administracyjnego, karnego, cywilnego)
K_W13 Zna i rozumie normatywne i praktyczne aspekty przedsiębiorczości

W zakresie UMIEJĘTNOŚCI Student
K_U01 Potrafi dokonywać obserwacji i interpretacji zjawisk społecznych, gospodarczych oraz prawnych, analizuje ich powiązanie z różnymi obszarami wiedzy prawniczej
K_U03 Posiada umiejętność posługiwania się pojęciami prawnymi w celu rozumienia i analizy zjawisk prawnych
K_U06 Potrafi właściwie analizować przyczyny i przebieg wybranych procesów i zjawisk społecznych , gospodarczych, politycznych, oraz prognozować ich skutki prawne
K_U08 Potrafi używać specjalistycznego języka prawnego i porozumiewać się w sposób precyzyjny i spójny przy użyciu różnych technik komunikacyjnych ze specjalistami w zakresie prawa jak i odbiorcami spoza grona specjalistów
K_U09 Posiada umiejętność samodzielnego merytorycznego argumentowania z wykorzystaniem poglądów innych autorów w tym stawiać tezy, trafnie formułować wnioski oraz tworzyć syntetyczne podsumowania i oceny wybranych problemów
K_U10 Posiada umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy w różnych zakresach i formach do rozstrzygania dylematów pojawiających się w pracy zawodowej w szczególności krytycznej analizy skuteczności i przydatności stosowanej wiedzy
K_U11 Posiada umiejętność przygotowywania typowych prac pisemnych w języku polskim dotyczących szczegółowych zagadnień z różnych dziedzin
K_U12 Potrafi posługiwać się zasadami i normami etycznymi w podejmowanej działalności, dostrzega i analizuje dylematy etyczne, przewiduje skutki konkretnych działań w obszarze poszczególnych dziedzin prawa


W zakresie KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH Student
K_K01 Ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę kształcenia się przez całe życie
K-K02 Potrafi pracować w zespole pełniąc różne role (prelegenta, dyskutanta, doradcy, krytycznego analityka, komentatora efektów), umie przyjmować i wyznaczać zadania, ma elementarne umiejętności organizacyjne pozwalające na realizację zakładanych celów. Bierze odpowiedzialność za powierzone mu zadania
K_K03 Potrafi odpowiednio ocenić priorytety służące realizacji określonego lub narzuconego zadania, dba o terminową i efektywną realizację zadań
K_K06 Potrafi uzupełniać i doskonalić nabyta wiedzę i umiejętności
K_K07 Odpowiedzialnie przygotowuje się do swojej pracy.
K_K08 Umie myśleć i działać w sposób przedsiębiorczy
Metody dydaktyczne
Słowne: wykład, dyskusja

Oglądowe: prezentacje multimedialne, tablice, źródła prawa, tłumaczenia

Praktyczne: kazusy do rozwiązania, praca w grupach, studium przypadku, dyskurs; analiza prawna
Treści programowe przedmiotu
Pojęcie prawa rzymskiego. Pojęcie i podział prawa w tekstach źródłowych. Systematyka rzymskiego prawa prywatnego. Źródła prawa rzymskiego. Rozwój i organizacja procesu rzymskiego. Właściwość sądowa. Strony procesowe i zastępcy procesowi. Postępowanie w fazie procesowej in iure i apud iudicem. Środki ochrony pozaprocesowej. Zdolność prawna. Status. Capitis deminutio. Status libertatis. Sytuacja prawna niewolników i osób wolnych. Zdolność do czynności prawnych. Rodzaje ograniczeń zdolności do czynności prawnych. Wady oświadczenia woli. Pojęcie rzymskiej rodziny. Agnacja, kognacja. Prawo małżeńskie. Pojęcie i zakres patria potestas. Opieka i kuratela. Pojęcie i podział rzeczy. Possessio. Elementy i rodzaje posiadania. Pojęcie i rodzaje własności w prawie rzymskim. Pierwotne i pochodne sposoby nabycia własności. Środki ochrony petytoryjnej. Iura in re aliena. Pojęcie i podział zobowiązań. Źródła powstania zobowiązań w prawie rzymskim. Podstawy odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Szkoda i wina. Obligationes ex contractu, quasi ex contractu. Obligationes ex delicto, quasi ex delicto. Umocnienie i umorzenie zobowiązań. Pojęcie i podstawy dziedziczenia. Testament - pojęcie, rodzaje i treść. Dziedziczenie ab intestato. Skutki nabycia spadku. Zapisy.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena niedostateczna
(W) - Student nie zna terminów z zakresu rzymskiego prawa prywatnego, nie zna ich sposobów wykładni i interpretacji, nie zna paremii łacińskich
(U) - Student nie potrafi posługiwać się terminologią prywatnoprawną pochodzącą z prawa rzymskiego, nie potrafi zastosować poznanych instytucji w konkretnych przypadkach
(K) - Student nie potrafi zorganizować własnego warsztatu pracy, nie potrafi pracować w grupie

Ocena dostateczna
(W) - Student zna wybrane terminy z zakresu rzymskiego prawa prywatnego, zna niektóre sposoby wykładni i interpretacji prawa rzymskiego, zna wybrane paremie łacińskie
(U) - Student potrafi zastosować część terminologii prywatnoprawnej pochodzącej z prawa rzymskiego, potrafi zastosować niektóre poznane instytucje w konkretnych przypadkach
(K) - Student rozumie potrzebę organizacji własnego warsztatu pracy ale nie potrafi jej skutecznie zrealizować


Ocena dobra
(W)- Student zna większość terminów z zakresu rzymskiego prawa prywatnego, zna większość sposobów wykładni i interpretacji prawa rzymskiego, zna większość paremii łacińskich
(U)- Student potrafi zastosować większość terminologii prywatnoprawnej pochodzącej z prawa rzymskiego, potrafi zastosować większość poznanych instytucji w konkretnych przypadkach
(K)- Student zna sposoby pracy w grupie


Ocena bardzo dobra
(W)- Student zna wszystkie wymagane terminy z zakresu rzymskiego prawa prywatnego, zna sposoby wykładni i interpretacji prawa rzymskiego, zna wymagane paremie łacińskie
(U)- Student potrafi zastosować wymaganą terminologię prywatnoprawną pochodzącą z prawa rzymskiego, potrafi zastosować wszystkie poznane instytucje w konkretnych przypadkach
(K)- Student potrafi zorganizować pracę własną oraz zespołu, do którego należy

Ocena końcowa: warunkiem zaliczenia przedmiotu jest właściwa frekwencja (max. 2 nieobecności) oraz uzyskanie pozytywnego zaliczenia kolokwiów.
Podstawą wystawienia oceny są wyniki uzyskane na kolokwiach:
W czasie trwania semestru studenci podejdą do minimum 4 kolokwiów (pisemnych i/lub ustnych), ocenianych w skali 2,0 do 5,0. Warunkiem uzyskania oceny 3.0 jest udzielenie z każdego kolokwium min. 50% prawidłowych odpowiedzi. Każde kolokwium sprawdza posiadaną przez studenta wiedzę oraz umiejętności.

Wymagania obowiązkowe do otrzymania zaliczenia końcowego:
2,0 (ndst): więcej niż dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen poniżej 2,75.
3,0 (dst): maksymalnie dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen pomiędzy 2,75 a 3,25.
3,5 (dst+): maksymalnie dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen pomiędzy 3,26 a 3,75.
4,0 (db) : maksymalnie dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen pomiędzy 3,76 a 4,25.
4,5 (db+): maksymalnie dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen pomiędzy 4,26 a 4,75.
5,0 (bdb): maksymalnie dwie nieobecności w semestrze, średnia ocen pomiędzy 4,76 a 5,0.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
LITERATURA PODSTAWOWA:
1. A. Dębiński, Rzymskie prawo prywatne. Kompendium, wyd. 6, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2017.
2. A. Dębiński, J. Misztal-Konecka, M. Wójcik, Rzymskie prawo prywatne. Kazusy i ćwiczenia, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2011.
3. K. Kolańczyk, Prawo rzymskie, Wyd. 5, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1997;
4. W. Litewski, Rzymskie prawo prywatne, Wyd. 5, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2003

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1. W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Bérier, Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
2. K. Burczak, A. Dębiński, M. Jońca, Łacińskie sentencje i powiedzenia prawnicze, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2007.
3. M. Kuryłowicz, Prawo rzymskie. Historia, tradycja, współczesność, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej, Lublin 2003.
4. M. Kuryłowicz, Prawa antyczne. Wykłady z historii najstarszych praw świata, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej, Lublin 2006.
5. H. Kupiszewski, Prawo rzymskie a współczesność, Warszawa 1988.

Teksty źródłowe: Ustawa XII Tablic,Gai Institutiones, Codex Theodosianus, Corpus Iuris Civilis (Teksty prawne obrazujące rozwój prawa rzymskiego począwszy od pierwszej rzymskiej kodyfikacji z V w. przed Chr. do zbiorów prawa justyniańskiego z VI w.)
Kierunek studiów: Prawo Kanoniczne (stacjonarne jednolite magisterskie)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 0
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę
Lokalizacja w programie modułowym:
Moduł programowy:Moduł 4 – przedmioty kształcenia ogólnego » Prawo rzymskie
Efekty kształcenia:
K2A_K03docenia znaczenie prawa kanonicznego w funkcjonowaniu społeczności Kościoła, jego rolę w zachowywaniu porządku tej społeczności w wymiarze doczesnym, a szczególnie, jego ukierunkowanie na zbawienie człowieka
K2A_K06odznacza się odpowiedzialnością za własne przygotowanie do pracy, podejmowane decyzje i prowadzone działania oraz ich skutki, czuje się odpowiedzialny wobec ludzi, dla których dobra stara się działać, wyraża taką postawę w środowisku specjalistów, jak też modeluje taką postawę u osób obserwujących jego pracę
K2A_K07jest przekonany o konieczności i doniosłości zachowania się w sposób profesjonalny, przestrzegania etyki zawodu prawniczego, dostrzegania problemów moralnych i etycznych dylematów także swojego środowiska, poszukuje optymalnych rozwiązań i możliwości korygowania nieprawidłowości
K2A_K08ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa Kościoła we wszystkich jego wymiarach
K2A_U01potrafi wskazać i w pogłębiony sposób wyjaśnić źródła prawa kanonicznego oraz ich wzajemne relacje
K2A_U03potrafi właściwie analizować rozwój prawa kanonicznego i ukazywać jego związek z procesami zachodzącymi w społeczności Kościoła wywołującymi potrzebę normatywnych regulacji
K2A_U04potrafi sprawnie porozumiewać się za pomocą zwrotów prawniczych bezpośrednio i z wykorzystaniem współczesnych technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu prawa, jak też z odbiorcami spoza grona specjalistów
K2A_U08potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi i aplikować posiadane umiejętności w rozstrzygnięciach praktycznych określonych problemów prawnych w zakresie administracyjnym i procesowym
K2A_U11posiada pogłębioną umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w dziedzinie nauk prawnych, szczególnie w dyscyplinie prawa kanonicznego, wykazując się oryginalnością prezentacji problemu i umiejętnością oceny logicznej norm prawnych oraz wyciągania właściwych wniosków
K2A_W01zna w zakresie rozszerzonym terminologię prawa kanonicznego oraz jej zastosowanie w innych pokrewnych dyscyplinach
K2A_W02ma rozszerzoną wiedzę o charakterze prawa kanonicznego, jego historycznych uwarunkowaniach, miejscu w systemie nauk i relacjach do innych nauk
K2A_W03ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej prawa kanonicznego
K2A_W04zna w zakresie pogłębionym aksjologię, sposoby i zasady stanowienia prawa, strukturę normy prawnej, typy wykładni prawnych i sposoby interpretacji prawa
K2A_W07ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat celu, organizacji i funkcjonowania instytucji Kościoła
K2A_W08ma pogłębioną wiedzę na temat relacji Kościoła do państwa i świeckich systemów prawnych
K2A_W09zna w zakresie pogłębionym akty normatywne powszechne i partykularne oraz sposoby ich aplikacji w wymiarze administracyjnym i sądowniczym
K2A_W11ma pogłębioną wiedzę o wrodzonym i własnym prawie Kościoła do karania za przestępstwa, podmiocie sankcji karnych, karach, sposobach ich wymierzania i ustania
K2A_W12zna w zakresie pogłębionym prawo publiczne Kościoła, zasady wolności religijnej w wymiarze wspólnotowym, działalność Stolicy Apostolskiej w stosunkach międzynarodowych
K2A_W13ma pogłębioną wiedzę na temat uwarunkowań prawnych poszczególnych stanów życia w Kościele, osób duchownych, zakonnych i świeckich
K2A_W14ma pogłębioną wiedzę na temat kanonicznego procesu karnego, instytucji procesowych, procedury wymierzania i deklarowania kar kanonicznych i środków karnych
K2A_W15zna w stopniu pogłębionym uprawnienia majątkowe Kościoła, kościelne podmioty prawne, legalne sposoby pozyskiwania dóbr i ich alienacji