Pedagogika osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych (wykład) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Dorota Kornas-Biela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Wyposażenie studentów w niezbędną wiedzę dotyczącą funkcjonowania i problemów osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych.
C3 - Zapoznanie studentów z terminologią związaną z omawianą na wykładzie problematyką, uwrażliwienie na symptomy nieprawidłowości rozwojowych i potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych oraz wyjścia im na przeciw.
C3 - Nabycie przez studentów podstawowych umiejętności udzielania wsparcia osobom z niepełnosprawnością
ruchową i przewlekle chorych oraz ich rodzinom.
Wymagania wstępne
Podstawowa wiedza z zakresu pedagogiki specjalnej i psychologii rozwoju człowieka.
Ciekawość poznawcza i motywacja do nauki w zakresie problematyki podejmowanej na wykładach.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
K_W19 Student ma podstawową wiedzę na temat zasad i norm etycznych, z uwzględnieniem etosu chrześcijańskiego w zawodzie pedagoga specjalnego.
K_W21 Student ma podstawową wiedzę na temat edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych, obejmującą terminologię, teorie, obszary badawcze.
K_W22 Student ma wiedzę na temat integralnego rozwoju człowieka w cyklu życia ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb uczniów z niepełnosprawnością ruchową i chorobami przewlekłymi.
K_W23, K_W29, K_W30 Student ma uporządkowaną wiedzę na temat różnych środowisk wychowawczych, więzi społecznych w tych środowiskach (rodzina, przedszkole, szkoła, inne instytucje o charakterze edukacyjno-terapeutycznym), ich roli w rozwoju dziecka z niepełnosprawnością ruchową i chorobami przewlekłymi (opieka, nauczanie, wychowanie, terapia), funkcjonowania tych dzieci w rodzinie, szkole i w innych instytucjach terapeutycznych oraz sposobów pracy z uczniami.
UMIEJĘTNOŚCI
K_U12, Student potrafi posługiwać się zasadami i normami etycznymi w podejmowanej działalności; przewiduje skutki konkretnych działań pedagoga specjalnego, dostrzega i analizuje dylematy etyczne w świetle nauczania Kościoła katolickiego.
K_U13, K_U22, K_U24 Student ma rozwinięte umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej, potrafi używać języka specjalistycznego koniecznego do współpracy z innymi specjalistami opiekującymi się osobą z niepełnosprawnością/osobą chorą przewlekle; potrafi pracować w zespole specjalistów pełniąc w nim różne role.
K_U15, K_U16, K_U17 Student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki osób z niepełnosprawnością ruchową i uczniów chorych przewlekle w celu dokonania obserwacji i interpretacji sytuacji tych osób oraz pojawiających się problemów wychowawczych i edukacyjnych.
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K05, K_K10, K_K15 Student dostrzega i formułuje problemy moralne i dylematy etyczne (zwłaszcza z punktu widzenia personalizmu chrześcijańskiego) związane z pracą z osobami z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorymi, postępuje zgodnie z normami etycznymi w pracy jako pedagog specjalny.
K_K13, K_K16 K_K18 Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych i doskonalenia swoich kompetencji, jest otwarty na innowacyjną działalność terapeutyczną/rewalidacyjną i rehabilitacyjną.
K_K14 Student ma świadomość konieczności zindywidualizowanych działań pedagogicznych w stosunku do osób z niepełnosprawnością ruchową i osób chorych przewlekle.
Metody dydaktyczne
Wykład z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej. Dyskusja ze studentami.
Treści programowe przedmiotu
1. Zdrowie, jego rozumienie, rodzaje, pojęcie normy, choroba a niepełnosprawność, specyficzne problemy psychopatologii.
2. Paradygmaty podejścia do choroby (biomedyczny, holistyczny).
3. Teoretyczne koncepcje choroby przewlekłej, modele choroby.
4. Konsekwencje utraty pełnej sprawności w sytuacji niepełnosprawności ruchowej i choroby przewlekłej oraz sposoby radzenia sobie z nimi. Czynniki od których zależy funkcjonowanie w warunkach choroby przewlekłej i niepełnosprawności ruchowej.
5. Sytuacje trudne/frustracja/stres w życiu osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych, reakcje, proces defrustracji i odżałowania straty, akceptacji i adaptacji.
6. Dziecko z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chore w rodzinie – konsekwencje dla rodziny (rodziców i rodzeństwa, rodziny jako systemu), zadania i znaczenie rodziny.
7. Dziecko z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chore w instytucjach (przedszkolu, szkole, szpitalu) – konsekwencje dla funkcjonowania dziecka, jego potrzeby i problemy, wyzwania wobec instytucji, ich rola i zadania.
8. Rola pedagoga specjalnego w pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorym oraz jego rodziną, pedagog jako terapeuta, doradca, edukator, mediator.
9. Cierpienie i choroba/niepełnosprawność w świetle nauczania Kościoła katolickiego.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Ocena końcowa jest uzależniona od wyniku egzaminu pisemnego z treści wykładów i lektur obowiązkowych (80%) oraz obecności na wykładach (20%).
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa
1. Obuchowska I. (1999). Dziecko niepełnosprawne w rodzinie. Warszawa, WSIP, s. 379-482.
2. Wolańczyk T., Komender J. (red.), (2014). Zaburzenia emocjonalne i behawioralne u dzieci, rozdz. 19 (Problemy dziecka z chorobą przewlekłą i jego rodziny – s. 335-350). Warszawa, PZWL.
3. Chrzanowska I. (2015). Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności. Kraków, Impuls, s. 284-324.
4. Bidzan M., Budziński W. (2011), (red.). Rozwój poprzez terapię. Interdyscyplinarne aspekty pedagogiki leczniczej. Gdańsk, Wydawnictwo Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej, s. 13-81, 151-179.
5. Kornas-Biela D. (2014). Cierpienie rodziny z osobą z niepełnosprawnością. W: J. Kossewska (red.), Osoba ze stanami ze spektrum autyzmu. Możliwości aktywnego życia. Kraków, Wydawnictwo JAK, s. 125-145.

Literatura uzupełniająca
Arusztowicz B., Bąkowski W. (1989). Dziecko kalekie jakiego nie znamy WSiP, Warszawa.
Bartnikowska U., Kosakowski Cz., Krause A. (2008) – Współczesne problemy pedagogiki
Borkowska M. (1997) (red.). Dziecko niepełnosprawne ruchowo. Warszawa: WSiP.
Cytowska B., Winczura B, (2008). (red.) Dzieci chore, niepełnosprawne i z utrudnieniami w rozwoju. Oficyna Wydawnicza Impuls, Warszawa, 2008.
Domagała - Zyśk E. (2005). Pedagog wobec osoby niepełnosprawnej i chorej w nauczaniu Jana Pawła II. W: M. Nowak. C. Kalita (red.) Pedagogiczna inspiracja w nauczaniu Jana Pawła II. Biała Podlaska, s. 438 - 454.
Domagała-Zyśk E. (2006). Osoba chora, niepełnosprawna, cierpiąca jako wezwanie do poszukiwania sensu. Nauczanie Jana Pawła II w kontekście \"teologii niepełnosprawności\" Jeana Vaniera. W: ks. J. Śledzianowski, T. Sakowicz Jan Paweł II stróżem ludzkiej rodziny. Kielce: Zakład Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Akademii Świętokrzyskiej, s. 149-162.
Heszen I., Sęk H. (2007). Psychologia zdrowia. Warszawa, PWN.
Janeczko R. (1991). Kształcenia dzieci w zakładach leczniczych, WSiP, Warszawa.
Kornas-Biela D. (2000). Osoba niepełnosprawna, chora, cierpiąca: nauczanie Jana Pawła II. W: D. Kornas-Biela (red.), Rodzina: źródło życia i szkoła miłości,. Lublin, Towarzystwo Naukowe KUL, s. 357-384).
Maciarz A. (1998). Dziecko przewlekle chore w roli ucznia, Wyd. Impuls, Kraków.
Maciarz A. (2001). Pedagogika lecznicza i jej przemiany: wybrane problemy, Warszawa.
Mazanek E., red.(1998) Dziecko niepełnosprawne ruchowo. Wychowanie i nauczanie dzieci z mózgowym dziecięcym. WSiP Warszawa, część II.
Nowicka A. (2001). Psychospołeczna integracja dzieci przewlekle chorych w szkole podstawowej, Kraków.
Obuchowska I., Krawczyński, M. (1991). Chore dziecko. Warszawa: NK.
Sęk H., Cieślak R. (2005) (red). Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Warszawa, PWN.
specjalnej., WM Olsztyn.
Wojnarowska B. (2012). Edukacja zdrowotna. Podręcznik akademicki. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kierunek studiów: Pedagogika specjalna (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 2
Forma zaliczenia: Egzamin