Pedagogika wczesnoszkolna i przedszkolna (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:S. dr hab. Maria Opiela prof. KUL
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 1/15
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Przekazanie wiedzy istotnych elementach wczesnej edukacji i sposobach konstruowania środowiska wychowawczego oraz o czynnikach, które sprzyjają lub utrudniają ten proces.
C2 - Zapoznanie studentów z wymaganiami podstawy programowej wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej w odniesieniu do programów wychowania, pracy wychowawczo - dydaktycznej i opiekuńczej z dzieckiem.
C3 – Rozwinięcie twórczych nastawień i dążeń studentów jako przyszłych nauczycieli małego dziecka oraz zainspirowanie do dyskusji wokół wybranych problemów współczesnej edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, w działalności pedagogicznej.
Wymagania wstępne
W1 - wiedza dotycząca potrzeb i możliwości rozwojowych dziecka oraz w zakresie teoretycznych podstaw procesu wspomagania rozwoju i wczesnej edukacji dziecka.
W2 - znajomość zagadnień z przedmiotów: wprowadzenie do pedagogiki, psychologia rozwoju człowieka, teoretyczne podstawy wychowania, teoria nauczania i uczenia się dziecka we wczesnej edukacji.
W3 – gotowość i umiejętność wykorzystywania wiedzy z pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej stanowiące podstawy do twórczej refleksji nad teorią, uwarunkowaniami i możliwościami organizowania go we własnej praktyce pedagogicznej.
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student ma uporządkowaną wiedzę na temat wychowania i kształcenia w wieku przedszkolnym i na I etapie edukacji wczesnoszkolnej - K_W21
2. Student zna najważniejsze tradycyjne i współczesne nurty i systemy wychowawczo - dydaktyczne oraz opiekuńcze w pedagogice przedszkolnej i wczesnoszkolnej - K_W25
3. Student ma podstawową wiedzę o strukturze i funkcjach opieki w żłobkach, wychowania w przedszkolu i edukacji wczesnoszkolnej; celach, podstawach prawnych, organizacji i funkcjonowaniu tych instytucji - K_W27
UMIEJĘTNOŚCI
1. Student potrafi wykorzystywać podstawową wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej oraz powiązanych z nią subdyscyplin w celu analizowania i interpretowania sytuacji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, kulturalnych i pomocowych, a także motywów i wzorów dziecięcych zachowań i zachowań innych podmiotów, w której planuje podjąć pracę - K_U15
2. Student umie posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi - K_U16
3. Student potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej, korzystając z różnych źródeł (w języku rodzimym i obcym) i nowoczesnych technologii (ICT) - K_U17
KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student zachowuje się w sposób profesjonalny, refleksyjny na tematy etyczne i przestrzegania zasad etyki w zawodzie nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej - K_K11
2. Student jest gotowy do podejmowania wyzwań zawodowych i doskonalenia swoich kompetencji - K_K16
Metody dydaktyczne
Ćwiczenia – wykorzystujące aktywność własną studentów: praca z całą grupą i w zespołach, praca z programem i dokumentem, metoda dialogowa i doboru treści edukacyjnych, metody projekcyjne: projektowania okazji edukacyjnych, projektowanie przestrzeni edukacyjnej i jej aranżacji.
Wprowadzenie studentów w poszczególne zagadnienia poprzez prezentację multimedialną, pakiet podstaw prawnych i zestaw pomocy dydaktycznych.
Prezentacja przez studentów opracowanych projektów planów w zakresie kształcenia zintegrowanego oraz urządzenia sali/klasy. Na tej podstawie analiza wytworu i dyskusja w grupie dotycząca oceny zastosowania kryteriów wynikających z podstaw teoretycznych, podstawy programowej i względów praktycznych. Zajęcia praktyczne - urządzenie sali przedszkolnej (zmiana dekoracji dostosowanej do pory roku) w ramach zajęć w laboratorium edukacji przedszkolnej.
Treści programowe przedmiotu
1. Problematyka edukacji dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
2. Podstawy prawne i organizacyjne edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, funkcjonowania placówek, organizacji pracy, nadzoru i realizacji działań edukacyjnych.
3. Specyfika pracy nauczyciela – wychowawcy małego dziecka, relacja interpersonalna nauczyciel – uczeń, potrzeby dzieci i sposoby ich zaspokajania współpraca z rodziną.
5. Organizacja środowiska wychowawczego, procesu edukacyjnego i przestrzeni dla realizacji podstawy programowej w przedszkolu i szkole – zasady planowania pracy edukacyjnej i diagnostycznej, projektowania sytuacji, organizacji sali i klasy.
6. Programy edukacyjne (wychowania przedszkolnego, edukacji wczesnoszkolnej) – struktura, kryteria poprawności, cechy dobrego programu i sposoby jego wyboru.
7. Formy pracy z dziećmi w przedszkolu w świetle podstawy programowej (zabawa, zajęcia organizowane – dydaktyczne, spacery, wyjścia, wycieczki, uroczystości, czynności samoobsługowe, kontakty interpersonalne w grupie w przedszkolu).
8. Kształcenie zintegrowane w klasach I-III (sposoby pojmowania idei integracji, podstawy, zasady realizacji kształcenia zintegrowanego, wybrane metody i formy organizacyjne).
9. Praca z grupą przedszkolną (integracja i diagnoza grupy, role indywidualne w grupie, indywidualizacja działań wychowawczo – edukacyjnych).
10. Praca z zespołem klasowym (role indywidualne, relacje i współpraca w klasie, współpraca z rówieśnikami i nauczycielami, rodzicami, diagnoza i wspieranie wychowanka, zasady opracowania założeń pracy edukacyjnej, narzędzia ewaluacji oddziaływań).
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Student otrzymuje oceny: niedostateczną; dostateczną; dobrą; bardzo dobrą, gdy:
(W1) nie zna podstawowych koncepcji edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, nie rozumie uwarunkowań procesów wychowania, uczenia się i nauczania małego dziecka;
zna niektóre koncepcje edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej i uwarunkowania w/w procesów;
zna większość koncepcji edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, rozumie uwarunkowania w/w procesów;
zna wszystkie podstawowe koncepcje edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, rozumie różnorodne uwarunkowania w/w procesów.
(W2) nie wymienia i nie opisuje elementów procesu wychowania integralnego i programu edukacyjnego, ani obszarów edukacyjnych w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej;
wymienia niektóry elementy w/w procesu, programu i obszarów edukacyjnych, ale nie umie opisać;
wymienia i opisuje większość elementów w/w procesu, programu i obszarów edukacyjnych;
wymienia i opisuje wszystkie elementy w/w procesu, programu i obszarów edukacyjnych;
(W3) nie zna struktury i zaleceń podstawy programowej edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, podstaw organizacji i funkcjonowania instytucji;
zna niektóre elementy struktury i zaleceń w/w podstawy programowej, nie zna w/w podstaw organizacyjnych;
zna strukturę i zalecenia w/w podstawy programowej i w/w podstawy organizacyjne;
zna strukturę i wszystkie zalecenia w/w podstawy programowej, zna i rozumie istotę w/w podstaw organizacyjnych.
(U1) nie potrafi analizować i interpretować sytuacji i programów edukacyjnych ze względu na kryterium potrzeb i możliwości dziecka, ich zaspokajania w aspekcie integralnego rozwoju i wychowania;
analizuje sytuacje i programy edukacyjne, ale nie potrafi właściwie uwzględniać w/w kryterium i zakresu;
analizuje i interpretuje sytuacje i programy edukacyjne ze względu na w/w kryterium i zakres;
analizuje, interpretuje i wartościuje sytuacje i programy edukacyjne ze względu na w/w kryterium i zakres.
(U2) nie potrafi zaprojektować warunków wczesnej edukacji - kształcenia zintegrowanego, urządzenie sali przedszkolnej, klasy szkolnej;
projektuje warunki wczesnej edukacji, ale nie potrafi uwzględniać wszystkich elementów w/w zakresu;
projektuje warunki wczesnej edukacji w w/w zakresie;
w sposób twórczy projektuje warunki wczesnej edukacji w w/w zakresie.
(U3) nie potrafi samodzielnie zdobywać wiedzy i ani rozwijać swoich profesjonalnych umiejętności z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej, nie korzysta z różnych źródeł i nowoczesnych technologii (ICT);
potrafi zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności z w/w zakresu, ale jest mało samodzielny i nie umie korzystać z w/w źródeł;
potrafi zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności z w/w zakresu, korzystając z w/w źródeł;
potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać swoje profesjonalne umiejętności z w/w zakresu, umiejętnie korzystając z różnych w/w źródeł.
(K1) nie dba o postawę innowacyjną w zakresie praktycznego działania i nie odnosi zdobytej wiedzy do projektowania działań zawodowych;
dba o postawę innowacyjną, ale jest mało twórczy w w/w zakresie i nie potrafi i odnosić zdobytej wiedzy do projektowania działań zawodowych;
dba o postawę innowacyjną w w/w zakresie i odnosi zdobytą wiedzę do projektowania działań zawodowych;
dba o postawę innowacyjną w w/w zakresie i jest kreatywny w wykorzystaniu zdobytej wiedzy do projektowania działań zawodowych.
(K2) nie jest otwarty na indywidualność dziecka i jego integralne wychowanie i nie potrafi uwzględniać świata ich codzienności i tkwiących w nim uwarunkowań ich rozwoju;
stara się być otwarty w w/w zakresie, ale nie potrafi uwzględniać w/w uwarunkowań;
jest otwarty w w/w zakresie z uwzględnieniem w/w uwarunkowań;
jest bardzo otwarty i wrażliwy w w/w zakresie, uwzględniając umiejętnie w/w uwarunkowania.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Bulera M., Żuchelkowska K., Edukacja przedszkolna z partnerskim udziałem rodziców, Toruń 2006.
Ogrodzka-Mazur E., Szuścik U., Zalewska-Bujak M. (red.), Edukacja małego dziecka. Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy, Kraków 2012.
Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna. Podstawa programowa z komentarzami, t.1, MEN 2009.
Włoch S. (red.), Wczesna edukacja dziecka - perspektywy i zagrożenia, Opole 2009.
Kapica G., Optymalizacja systemu edukacji wczesnoszkolnej, „Życie Szkoły” 2009 nr 4, 5.
Karczewska J., Kwaśniewska M. (red.), Dziecko sześcioletnie w szkole, Kielce 2009.
Kiciński A., s. Opiela M. (red.), Katolickie wychowanie dziecka. Rodzina – przedszkole – Kościół, Wydawnictwo KUL, Lublin 2016.
Klim-Klimaszewska A., Pedagogika przedszkolna. Nowa podstawa programowa, Warszawa 2010.
Sowińska H., Michalak R. (red.) Edukacja elementarna jako strategia zmian rozwojowych dziecka, Kraków 2004.
Włoch S., Edukacja przedszkolna w teorii i praktyce, Opole 2006.
Opiela M., Integralna pedagogika przedszkolna w systemie wychowania Edmunda Bojanowskiego, Lublin 2013.
Wybrane aktualne programy edukacyjne, przewodniki metodyczne i zestawy podręczników dla kształcenia zintegrowanego i wychowania przedszkolnego.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty z późn. zmianami (Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, 1954, 1985, 2169, z 2017 r. poz. 60, 949, 1292). Tekst jednolity http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910950425
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017 poz. 356)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 25 sierpnia 2017 r. poz. 1591)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. z 31 sierpnia 2017 r. poz. 1657)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. 2017 Nr 0, poz. 1616)

Literatura uzupełniająca:
Adamek I., Podstawy edukacji wczesnoszkolnej, Kraków 2000.
Adamek I., Muchacka B. (red.), Dziecko-uczeń w systemie edukacyjnym: teraźniejszość i przyszłość, Kraków 2010.
Bałachowicz J., Zbróg Z. (red.), Edukacja (dla) dziecka – od trzylatka do sześciolatka, Kraków 2011.
Dymara B., Dziecko w świecie edukacji. Podstawy uczenia się kompleksowego – nowe kształty i wymiary edukacji, Kraków 2009.
Guz S. (red.), Rozwój i edukacja dziecka. Szanse i zagrożenia. Lublin 2005.
Jarosz E., Wybrane obszary diagnozowania pedagogicznego, Katowice 2006.
Klus – Stańska D., Szczepkowska – Pustkowska M. (red.), Pedagogika wczesnoszkolna - dyskursy, problemy, rozwiązania, Warszawa 2009.
Lubowiecka J., Przystosowanie psychospołeczne dziecka do przedszkola, Warszawa 2000.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok II - Semestr 3
Punkty ECTS: 1
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę