Historia sztuki średniowiecznej powszechnej - analiza i interpretacja dzieła sztuki (ćwiczenia) - 2018/2019

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr Aleksandra Krauze-Kołodziej
Organizator:Wydział Nauk Humanistycznych - Instytut Historii Sztuki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
1. zapoznanie studentów ze sztuką średniowieczną Europy do początku XIII wieku (sztuka bizantyńska, przedromańska i romańska), w zakresie architektury, rzeźby, malarstwa oraz rzemiosła artystycznego
2. zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami dotyczącymi sztuki bizantyńskiej, przedromańskiej i romańskiej
3. poszerzenie wiedzy studentów na temat realiów historyczno-kulturowych oraz uwarunkowań filozoficznych i teologicznych, w tym wpływów tradycji łacińskiej i bizantyńskiej na sztukę średniowieczną, w których rozwijała się sztuka Europy do początku XIII wieku
4. uświadomienie studentom ciągłości i wpływów kulturowych oraz technicznych i technologicznych poprzednich epok w sztuce do początku XIII wieku
Wymagania wstępne
brak
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA
1. Student uzyskuje wiedzę na temat sztuki średniowiecznej Europy do początku XIII wieku (sztuka bizantyńska, przedromańska i romańska), w zakresie architektury, rzeźby, malarstwa oraz rzemiosła artystycznego
2. Student poznaje podstawowe pojęcia dotyczące sztuki bizantyńskiej, przedromańskiej i romańskiej z zakresu architektury, technik rzeźbiarskich, malarskich oraz wybranych technik rzemieślniczych
3. Student zyskuje wiedzę na temat realiów historyczno-kulturowych oraz uwarunkowań filozoficznych i teologicznych, w których rozwijała się sztuka średniowiecznej Europy do początku XIII wieku
4. Student poznaje ciągłości i wpływy kulturowe oraz techniczne i technologiczne poprzednich epok w sztuce bizantyńskiej, przedromańskiej i romańskiej
5. Student poznaje wpływy tradycji łacińskiej i bizantyńskiej na sztukę średniowiecznej Europy do początku XIII wieku
6. Student poznaje pojęcia z zakresu opisu, analizy i interpretacji dzieła sztuki

UMIEJĘTNOŚCI
1. Student rozwija rozpoznaje i datuje dzieła sztuki wybranego okresu i umieszcza je w odpowiednim kontekście kulturowym
2. Student opisuje, analizuje i interpretuje dzieła sztuki na wybranych przykładach sztuki średniowiecznej
3. Student wyszukuje, selekcjonuje i analizuje informacje przy pomocy różnych źródeł i opracowań

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
1. Student rozwija swoje umiejętności komunikacyjnych (dyskusje, formułowanie samodzielnej wypowiedzi ustnej oraz pisemnej)
2. Student zyskuje gruntowne przygotowanie do dalszych studiów z zakresu historii sztuki
3. Student widzi potrzebę ciągłego dokształcania się, rozwijania swoich zainteresowań oraz dalszych studiów z zakresu historii sztuki
4. Student dostrzega różnorodność dziedzictwa kulturowego Europy i jego wpływu na kulturę Polski
5. Student rozwija w sobie podstawy „wrażliwości” konserwatorskiej oraz dbania o potrzebę ochrony zabytków
Metody dydaktyczne
Dyskusja
Indywidualne wypowiedzi ustne i pisemne, dialogi
Wykład połączony z prezentacją multimedialną
Treści programowe przedmiotu
Podczas zajęć poruszone zostaną, między innymi, następujące zagadnienia:

-Wprowadzenie do sztuki średniowiecznej Europy – podstawowe pojęcia z zakresu architektury, malarstwa, rzeźby oraz rzemiosła artystycznego
-Wybrane zagadnienia z zakresu estetyki sztuki średniowiecznej do początku XIII wieku – kontekst historyczno-kulturowy. Wpływy tradycji łacińskiej i bizantyńskiej na sztukę średniowiecza – ciągłość kulturowa, techniczna i technologiczna (architektura, rzeźba, malarstwo, wybrane zagadnienia z zakresu rzemiosła artystycznego, w tym złotnictwo, odlewnictwo, szkło)
-Opis, analiza interpretacja dzieła sztuki – wprowadzenie i podstawowe pojęcia
-Sztuka bizantyńska – architektura i rzeźba.
-Sztuka bizantyńska – mozaiki i freski.
-Sztuka bizantyńska – ikony.
-Sztuka bizantyńska – malarstwo książkowe i rzemiosło artystyczne.
-Sztuka wczesnośredniowiecznych dworów i klasztorów (Longobardowie, Merowingowie, Wizygoci w Hiszpanii).
-Klasztory benedyktyńskie w okresie wczesnego średniowiecza
-Renesans karoliński – architektura, rzeźba, malarstwo i rzemiosło artystyczne
-Renesans ottoński i sztuka około 1000 roku
-Malarstwo wczesnego średniowiecza we Włoszech
-Cluny i sztuka romańska w Europie (wybrane przykłady z obszaru Francji, Normandii, Anglii, Katalonii i w klasztorach alpejskich)
-Sztuka romańska w płn. Włoszech („Styl lombardzki“ i jego wpływ, Modena, Bolonia, Veneto), we Włoszech środkowych oraz południowych (np. Elementy tradycji antycznej w sztuce środkowych Włoch, Piza, Apulia, Kampania, Sycylia)
-Malarstwo włoskie od XI do XIII wieku

Część zajęć przeprowadzona zostanie w terenie (np. w muzeach, świątyniach), co pozwoli Studentom sprawdzić i ugruntować poznaną wiedzę w praktyce.
Państwo Studenci zostaną również poproszeni o przygotowanie prac projektowych :
a) referatów z zakresu kultury średniowiecza – wystąpienie ustne
b) referatów z zakresu znajomości lektur – prezentacja wybranej z 5 obowiązkowych lektur uzupełniających – wystąpienie ustne wraz z materiałem ilustracyjnym
c) pracy pisemnej opracowującej pozostałe wybrane lektury
d) pracy pisemnej – opis, analiza i interpretacja wybranego dzieła sztuki
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
1. ocena obecności i aktywności studentów podczas zajęć (wypowiedzi ustne, dialogi, praca w grupach) – dopuszczalna liczba nieobecności nieusprawiedliwionych na zajęciach w semestrze to 2;
2. ocena przygotowania studentów do zajęć (przygotowanie materiałów, wyszukanie i analiza informacji, prace domowe, prace pisemne, lektura zadanych opracowań)
3. ocena prac kontrolnych – testy, kartkówki, kolokwia, « slajdówki »
4. ocena przygotowanej pracy pisemnej – opis, analiza i interpretacja wybranego dzieła sztuki
5. ocena przygotowanych prezentacji ustnych z zakresu historii kultury średniowiecza
6. ocena przygotowanych prezentacji ustnych z zakresu prezentacji wybranych lektur uzupełniających
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Lektury podstawowe:
-Couchoud J. P., Sztuka francuska, t. 1, Warszawa 1981.
-Henderson G., Wczesne średniowiecze, Warszawa 1987, 2000.
-Chastel A., Sztuka włoska, t. 1, Warszawa 1978.
-Kalinowski L., Pojmowanie sztuki w średniowieczu, [w:] Wit Stwosz w Krakowie, red. L. Kalinowski, F. Stolot, Kraków 1987, s. 9-22.
-Kłosińska J., Sztuka bizantyńska, Warszawa 1975.
-Le Goff J.(red.), W kręgu codzienności. Człowiek średniowiecza, tłum. M. Radożycka-Paoletti, Gdańsk 1996.
-Marrucchi G., Belcari R., Sztuka przedromańska i romańska, Warszawa 2010.
-Mazurczak U. M., Ciało i jego cień. Refleksje nad sposobami ukazywania ciała w malarstwie europejskim, „Ethos”, 2-3(82-83) 2008, s. 1-21.
-Mazurczak U. M., Dwie starożytne tradycje rozumienia ciała w sztuce średniowiecznej, „Roczniki Humanistyczne”54-55 (2006-2007), z. 3, s. 157-179, il. 1-16.
-Mazurczak U. M., Ikonografia Wcielenia w sztuce wczesnoromańskiej i romańskiej na wybranych przykładach scen Bożego Narodzenia, \"Vox Patrum\" 20 (2000), s. 401-411.
-Mazurczak U. M., Patrystyczna geneza treści mozaik ‘Genesis” w narteksie kościoła św. Marka w Wenecji, [w:] Fructus est Caritatis. Księga Jubileuszowa ofiarowana Księdzu Profesorowi Franciszkowi Drączkowskiemu, red. Ks. M. Wysocki, Lublin 2011.
-Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1500, oprac. J. Białostocki, Warszawa 1978 (wybrane zagadnienia)
-Panofsky Erwin, Studia z historii sztuki, wybór, oprac. i posł. J. Białostocki, Warszawa 1971 (rozdział: Ikonografia i ikonologia)
-Pevsner N., Historia architektury europejskiej, t. 1, Warszawa 1984.
-Sauerländer W., Rzeźba średniowieczna, Warszawa 1978 (i późniejsze wyd.)
-Seńko Władysław, Jak rozumieć filozofię średniowieczną, Warszawa 1993.
-Skubiszewski P., Malarstwo karolińskie i przedromańskie, (Malarstwo europejskie w średniowieczu, t. I).
-Skubiszewski P., Sztuka Europy łacińskiej od VI do IX wieku, Lublin 2001.
-Skubiszewski Piotr, Badania nad sztuką średniowieczną, [w:] Wstęp do historii sztuki, t. 1: Przedmiot-metodologia- zawód, red. P. Skubiszewski, Warszawa 1973, s. 395-418.
-Stern, H., Sztuka bizantyńska, Warszawa 1975.
-Świechowski Z., Nowak L., Gumińska, Sztuka romańska, Warszawa 1976.
-Sztuka romańska. Architektura, rzeźba, malarstwo, pod red. R. Tomana, Olsztyn 2000.
-Tatarkiewicz Władysław, Historia estetyki, t. 2., Warszawa 2009.
-Teofil Prezbiter, Diversarum Artium Schedula. Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych, tłum. i oprac. S. Kobielus, Tyniec, Kraków 1998.
-Wielgus Stanisław Ks., Z badań nad średniowieczem, Lublin 1995.

Lektury uzupełniające:
-Aymard M. [et al.] (red.) Biedni i bogaci. Studia z dziejów społeczeństwa i kultury ofiarowane Bronisławowi Geremkowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa 1992.
-Belting H., Antropologia obrazu: szkice do nauki o obrazie, tłum. M. Bryl, Kraków 2007.
-Białoskórska K., Kierunki ewolucji architektury cysterskiej w XIII wieku, [w:] Sztuka i ideologia XIII wieku. Materiały Sympozjum Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 5 i 6 IV 1971 r., red. P. Skubiszewski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974, s. 25-122.
-Conant K. J., Carolingian and Romanesque Architecture 800-1200, Harmondsworth, Middlesex 1966/
-Cormack R., Malowanie duszy. Ikony, maski pośmiertne i całuny, Kraków 1999.
-Dobrzeniecki T., Nubijska Maiestas Domini z katedry w Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” XXIV(1980).
-Eco U., Sztuka i piękno w średniowieczu, Kraków 1994.
-Elbern V. H., Magia i wiara w złotnictwie wczesnego średniowiecza, \"Biuletyn Historii sztuki\", XXXVIII, 1976, s. 195-217.
-Geremek B., Człowiek marginesu w średniowieczu, \"Przegląd Historyczny\" 80/4 (1989), s. 705-727.
-Kalinowska J., Przyczynek do poznania pierwotnego programu ikonograficznego dekoracji mozaikowej kaplicy pałacowej Karola Wielkiego, \"Folia Historiae Artium\", XVIII, 1982, s. 5-51.
-Kalinowski L., \"Virga versatur\". Uwagi na temat ikonografii witraży romańskich z Arnstein nad rzeką Lahn, [w:] Speculum Artis. Treści dzieła sztuki średniowiecza i renesansu, Warszawa 1979.
-Kłoczowski J., Franciszkanie a sztuka europejska XIII wieku, [w:] Sztuka i ideologia XIII wieku. Materiały Sympozjum Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 5 i 6 IV 1971 r., red. P. Skubiszewski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974, s. 165-178.
-Krautheimer R., Early Christian and Byzantine Architecture, Harmondsworth, Middlesex 1965.
-Le Goff J., Inteligencja w wiekach średnich, Warszawa 1966.
-Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1970.
-Le Goff J., Świat średniowiecznej wyobraźni, Warszawa 1997.
-Mazurkiewicz R., Deesis. Idea wstawiennictwa Bogurodzicy i św. Jana Chrzciciela w kulturze średniowiecznej, Kraków 1994.
-Olędzka-Frybesowa A., Patrząc na ikony, Warszawa 2001.
-Walter Ch., Sztuka i obrządek Kościoła bizantyńskiego, Warszawa 1992.

Materiały własne oraz prezentacje multimedialne.
Kierunek studiów: Historia Sztuki (stacjonarne I stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 2
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę