Psychologia rozwoju i wychowania młodzieży (ćwiczenia) - 2017/2018

Opis zajęć
Informacje ogólne
Prowadzący:dr hab. Alina Rynio
Organizator:Wydział Nauk Społecznych - Instytut Pedagogiki
Liczba godzin tydzień/semestr: 2/30
Kod ECTS:00000-05-0503CWI0000
Język wykładowy:Język polski
Cele przedmiotu
C1 - Ćwiczenia z psychologii rozwoju człowieka są poświęcone dokładnej charakterystyce okresów rozwojowych w okresie dorastania i młodzieńczym. Charakterystyka ta uwzględnia wszystkie istotne sfery rozwoju: poznawczą, emocjonalną, społeczno-moralną, osobowości. Analizowane zmiany na etapie adolescencji, pomiędzy dzieciństwem a dorosłością są ukierunkowane na określony cel (np. różnicowanie, porządkowanie, integrację, strukturyzację).
C2 - W ramach ćwiczeń z psychologii wychowania omawiane są zagadnienia związane z procesami nauczania – uczenia się (psychologia kształcenia), procesami wychowania (psychologia wychowania) oraz zjawiskami i procesami psychospołecznymi. Kryterium wyboru omawianej problematyki stanowiły związki podejmowanych tematów z teorią i praktyką wychowania młodzieży. W sposobie prezentowania wybranych treści akcentuję systematyzację wiedzy połączoną z wątkami narracyjnymi i pobudzanie do refleksji poprzez formułowanie problemów.
Wymagania wstępne
W1. Wykład z psychologii rozwoju i wychowania
W2. Ćwiczenia są przeznaczone dla studentów I roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia
Efekty kształcenia dla przedmiotu
WIEDZA - student
K_W01 - zna podstawową terminologię używaną w psychologii rozwoju i wychowawczej odnośnie do cech procesów psychospołecznych specyficznych dla określania zmian rozwojowych w adolescencji, sposobów wspierania rozwoju w działalności wychowawczej, uwarunkowań właściwych oddziaływań wychowawczych i rozumie pedagogiczne implikacje badań psychologicznych prowadzonych na gruncie psychologii rozwojowej i wychowawczej w odniesieniu do młodzieży.
K_W03 - ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat psychologicznych ujęć wychowania i kształcenia w perspektywie ich związków z rozwojem biopsychospołecznym nastolatków.
K_W09 - odróżnia wiedzę potoczną o wychowaniu, trudnościach rozwojowych i wychowawczych dorastającej młodzieży od naukowej, zna podstawowe teorie psychologiczne dotyczące kształcenia i wychowania tworzone na bazie odrębnych modeli rozwoju człowieka z uwzględnieniem kontekstu społeczno-kulturowego.

UMIEJĘTNOŚCI
K_U01 - potrafi dokonać obserwacji, oceny i wyjaśnienia zjawisk świadczących o zmianach rozwojowych dorastających, analizuje ich uwarunkowania i następstwa, wskazuje sposoby oddziaływania wychowawczego adekwatne do potrzeb i zadań rozwojowych nastolatków.
K_U02 - umie wykorzystywać podstawową wiedzę psychologiczną o rozwoju, wychowaniu i kształceniu młodzieży w celu analizowania i interpretowania problemów rozwojowych, wychowawczych, opiekuńczych, kulturalnych i pomocowych w okresie dorastania i młodzieńczym.
K_U03 - potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi rozwoju człowieka w celu analizowania motywów i wzorów zachowań młodzieży o charakterze konstruktywnym i destruktywnym, diagnozowania i prognozowania sytuacji oraz analizowania strategii praktycznych w różnych działaniach wychowawczych.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE (POSTAWY)
K_K01 - ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności w zakresie psychologii rozwojowej i wychowawczej, docenia jej znaczenie w optymalizacji wychowania i kształcenia dorastającej młodzieży.
K_K04 - ma przekonanie o wadze postępowania w sposób profesjonalny, o funkcji refleksji etycznej w prowadzeniu badań naukowych, diagnostycznych i wszelkich kontaktach z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi, z rozwagą, dojrzałością i zaangażowaniem ustosunkowuje się do projektowania, planowania i realizowania działań pedagogicznych uwzględniając osiągnięcia psychologów rozwojowych w opisie i wyjaśnianiu procesu rozwoju psychospołecznego młodzieży.
K_K08 - odpowiedzialnie przygotowuje się do pracy zawodowej, projektując i wykonując pracę wychowawczą uwzględnia wiedzę psychologiczną o rozwoju i wychowaniu dzieci i młodzieży w nurcie psychologii osoby.
Metody dydaktyczne
Krótki wykład konwersatoryjny‚ rozmowa kierowana, praca w grupach.
Treści programowe przedmiotu
Tematy realizowane na ćwiczeniach są następujące:
- Metody i techniki badawcze stosowane w psychologii rozwoju młodzieży.
- Ogólna charakterystyka rozwoju w okresie dorastania i młodzieńczym.
- Rozwój fizyczny w okresie biologicznego dojrzewania
- Rozwój poznawczy (rozwój spostrzeżeń‚ wyobraźni‚ uwagi‚ pamięci‚ myślenia‚ mowy).
- Twórcza aktywność dzieci i młodzieży.
- Rozwój zainteresowań nastolatków
- Rozwój emocjonalny i społeczny w adolescencji
- Rozwój religijności młodzieży
- Rozwój osobowości we wczesnej i późnej adolescencji
- Kształtowanie się własnej tożsamości.
.
- Sposoby transmisji wpływów wychowawczych a specyfika rozwoju psychospołecznego w adolescencji.
- Postawy wychowawcze (na przykładzie rodzicielskich i rodzinnych) a potrzeby i zadania rozwojowe nastolatków .
- Style i techniki wychowawcze a realizowanie funkcji emancypacyjnej i socjalizacyjnej w wychowaniu młodzieży.
- Błędy wychowawcze rodziców i nauczycieli w relacjach wychowawczych z nastolatkami.
- Cechy dojrzałej osobowości wychowawcy (na podstawie kryteriów według G. Allporta i W. Menningera) a współdziałanie i wzajemność proaktywna w relacji wychowawczej.
Kryteria oceny i sposoby weryfikacji zakładanych efektów kształcenia
Student otrzymuje ocenę bardzo dobrą gdy posiada wyczerpującą wiedzę o uwzględnionych w ramach przedmiotu właściwościach rozwoju biopsychospołecznego młodzieży i oddziaływaniach wychowawczych rodziców i nauczycieli wobec nastolatków, bezbłędnie definiuje, porównuje zjawiska i procesy, klasyfikuje ich rodzaje, wyjaśnia związki i zależności o charakterze korelacyjnym, przyczynowo-skutkowym, funkcjonalnym; zdobył umiejętność krytycznego i twórczego ustosunkowania do wiedzy psychologicznej w podejmowanym na ćwiczeniach zakresie.
Na ocenę dobrą wymagane jest posiadanie rzetelnej wiedzy o omawianych zmianach rozwojowych w sferze biologicznej, poznawczej, emocjonalnej, społecznej, osobowościowej,religijnej w okresie dorastania i młodzieńczym; podawanie definicji, porównań, klasyfikacji, wyjaśnień problemów bez poważnych błędów merytorycznych i formalno-językowych; poprawne wskazywanie istotnych argumentów w ocenie sposobów oddziaływania wychowawczego, postaw wychowawczych, stylów i technik wychowania młodzieży.
Na ocenę dostateczną wymagana jest podstawowa wiedza o najważniejszych zjawiskach rozwojowych w adolescencji i ogólna orientacja w zakresie problematyki związanej z rozwijaniem potencjału dorastającej młodzieży oraz skutecznym eliminowaniem zagrożeń rozwojowych w procesie wychowania w tym etapie życia; umiarkowanie poprawne definiowanie, porównywanie i klasyfikowanie najważniejszych pojęć na gruncie psychologii rozwoju i wychowania młodzieży; dostateczna umiejętność rozpoznawania opisu zjawisk rozwojowych i wychowawczych dotyczących nastolatków, jak również korzystania z wiedzy psychologicznej w analizie, wyjaśnianiu trudności wychowawczych wieku dorastania i młodzieńczego.
Student otrzymuje ocenę niedostateczną z zaliczenia wówczas gdy nie posiada podstawowej wiedzy o omawianych zjawiskach rozwojowych i wychowawczych odnoszących się do młodzieży; przejawia brak umiejętności definiowania, porównywania, klasyfikowania i wyjaśniania tych zjawisk i procesów; nie potrafi wymienić podstawowych zmian rozwojowych, osiągnięć i zagrożeń prawidłowego rozwoju psychospołecznego w adolescencji oraz nie umie korzystać z psychologicznej wiedzy o rozwoju emocji, motywacji, osobowości, zainteresowań, religijności w dziedzinie wychowania młodzieży.
Literatura podstawowa i uzupełniająca
Literatura podstawowa:
Gurycka A., Błąd w wychowaniu, Warszawa 1990, WSiP, Rozdział 3, s. 64-90.
Gurycka A., Struktura i dynamika procesu wychowawczego. Analiza psychologiczna, Warszawa 1970, PWN, Rozdział II, s. 85-137.
Obuchowska I., Drogi dorastania: Psychologia rozwojowa okresu dorastania dla rodziców i wychowawców, Warszawa 2001, WSiP.
Oleszkowicz A., Bunt młodzieńczy: uwarunkowania, formy, skutki, Warszawa 2006, Scholar.
Ziemska M., Postawy rodzicielskie, Warszawa 1973, Wiedza Powszechna, Część I, s. 22-77.

Literatura uzupełniająca:
Birch A., Malim T. (1995). Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosłości. Warszawa: PWN.
Gała A. E., Trudności wychowawcze wieku dorastania, /w:/ R. Murawski (red.), Teoretyczne założenia katechezy młodzieżowej, Warszawa 1989, Wydawnictwo Salezjańskie, s. 95-100.
Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.) (2002). Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka. Warszawa: PWN.
Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.) (2003). Psychologia rozwoju człowieka. Rozwój funkcji psychicznych. Warszawa: PWN.
Turner J. S., Helms D. B. (1999). Rozwój człowieka. Warszawa: WSiP.
Vasta R., Haith M. M., Miller S. A. (1995). Psychologia dziecka. Warszawa: WSiP.
Ożóg T. (red.), Materiały pomocnicze z psychologii rozwojowej, wychowawczej i społecznej dla studentów pedagogiki, Stalowa Wola 1997, Oficyna Wydawnicza Fundacji Uniwersyteckiej w Stalowej Woli, s. 19-30, 43-54.
Płużek Z., Psychologia pastoralna, Kraków 2002, Wydawnictwo Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy, Rozdział I, § 1.4 i § 2.
Kierunek studiów: Pedagogika (stacjonarne II stopnia)
Lokalizacja w planach rocznych:
Etap:Rok I - Semestr 1
Punkty ECTS: 3
Forma zaliczenia: Zal. na ocenę